Court dismisses appeal for legal aid and fee waiver due to manifestly unfounded constitutional complaint regarding contract interpretation.
Legislator summary
AI generatedThe District Court in Bydgoszcz rejected the applicant's request for a court-appointed representative and exemption from court costs. The court found the applicant's planned constitutional complaint against the interpretation of contract clauses to be manifestly unfounded because the Constitutional Tribunal lacks jurisdiction over such private agreements. Consequently, the appellate court upheld the lower court's decision, ruling that the clear lack of merit justified denying both the appointment of counsel and the fee waiver.
Legislator headnote
AI generatedArt. 109 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; Art. 117 § 5 k.p.c.: The court may refuse a request for exemption from court costs or the appointment of a representative if the claim is manifestly unfounded, regardless of the applicant's financial situation.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt VIII Gz 36/17 POSTANOWIENIE Dnia 21 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy Wydział VIII Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Marek Tauer po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. F. - reprezentanta upadłego - (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w B. w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w celu wniesienia skargi konstytucyjnej na skutek zażalenia reprezentanta upadłego od postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 17 lutego 2017 r., sygn. akt XV GUo 21/17 postanawia: oddalić zażalenie.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Bydgoszczy oddalił wniosek reprezentanta upadłego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy podkreślił, że skarżący planuje wystąpić ze skargą konstytucyjną, której przedmiotem chce uczynić skontrolowanie przez Trybunał Konstytucyjny zasadności dokonanej przez Sąd Gospodarczy - Sąd Rejonowy w Bydgoszczy (w sprawach o sygn. akt XV GUk 39/16 i XV Guz 24/16) interpretacji postanowień umownych. Tymczasem nie jest możliwym badanie przez Trybunał Konstytucyjny postanowień umownych i wypowiadanie się co do ich właściwej interpretacji ani kontrolowanie orzeczeń sądów powszechnych pod kątem ich prawidłowości i zgodności z prawem.
Analiza zakreślonego przez wnioskodawcę przedmiotu zaskarżenia skargą konstytucyjną prowadzi zatem, zdaniem Sądu I instancji, do wniosku, że w razie jej wniesienia Trybunał Konstytucyjny odmówiłby nadania jej dalszego biegu z uwagi na jej oczywistą bezzasadność (art. 50 w związku z art. 37 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym). W ocenie Sądu Rejonowego, brak jest na gruncie sprawy niniejszej potrzeby ustanowienia dla wnioskodawcy pełnomocnika z urzędu, który miałby sporządzić skargę konstytucyjną, skoro już z treści wniosku wynika wyraźnie, że nie przysługuje ona wnioskodawcy we wskazanym zakresie.
Przepis art. 117 § 5 kpc stanowi bowiem, że sąd ustanawia dla strony pełnomocnika, jeżeli jego udział w sprawie uzna za potrzebny. Sad Rejonowy powołał się ponadto na treść art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, zgodnie z którym sąd odmawia zwolnienia od kosztów sądowych stronie w razie oczywistej bezzasadności dochodzonego roszczenia lub obrony praw. W ocenie Sądu I instancji, wadliwie określony przez wnioskodawcę przedmiot skargi konstytucyjnej oznacza, że dochodzone przez niego roszczenie jest oczywiście bezzasadne.
W zażaleniu od powyższego postanowienia skarżący domagał się: - zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie reprezentanta upadłego od ponoszenia kosztów sądowych w całości wiązanych złożenia skargi i reprezentacji reprezentanta upadłego przed Sądem Rejonowym lub sądem wyższej instancji łącznie z Sądem Najwyższym, - utrzymania postanowienia Sądu Rejonowego XV Wydziału Gospodarczego, sygn. akt XV GUo 21/13 z dnia 17 lutego 2017 r. dotyczącego oddalenia wniosku upadłego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu złożenia skargi i reprezentacji reprezentanta upadłego przed Trybunałem Konstytucyjnym, - zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu reprezentowania reprezentanta upadłego na podstawie art. 394 par. 1 pkt 2 kpc, - uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Bydgoszczy, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach dotychczasowego postępowania, - uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz Oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania z dnia 4.03.2017 r. złożonego do Sądu Rejonowego XV Wydziału Gospodarczego, sygn. akt XV GUp 19/14.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie wnioskodawcy podlegało oddaleniu. Przyczyną oddalenia wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie była jego sytuacja majątkowa i rodzinna, lecz oczywista bezzasadność powództwa. Wskazać należy, że w postępowaniu cywilnym jako gwarancję dostępu do sądu osobom niezamożnym przyjęto instytucję zwolnienia od kosztów sądowych. Brak środków na pokrycie kosztów sądowych nie przesądza jednak automatycznie o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku, zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, sąd odmawia zwolnienia od kosztów sądowych w razie oczywistej bezzasadności dochodzonego roszczenia lub obrony praw.
Rozwiązanie to służy osiągnięciu zamierzonego przez ustawodawcę celu, jakim jest zapobieżenie nadużywaniu korzystania z tej pomocy w sytuacji, gdy dochodzone roszczenie obiektywnie, tj. bez wstępnej oceny sprawy (przedsądu), jest oczywiście bezzasadne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1984 r., sygn. akt II CZ 112/84). Warto podkreślić, że zawarta w art. 109 ust. 2 wskazanej ustawy przesłanka oddalenia wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych jest niezależna od sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
Przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych nawet osobie najuboższej, w sytuacji oczywistej bezzasadności powództwa nie jest, zdaniem Sądu Okręgowego, uzasadnione żadnymi racjami ani społecznymi, co uzasadnia wniosek, że pomoc ułatwiająca dostęp do sądu osobom ubogim może zostać ograniczona w razie niedopuszczalności lub oczywistego braku widoków na pozytywne rozpatrzenie sprawy. Oczywistą bezzasadność żądania wiązać należy przy tym nie tyle z szansą powodzenia żądanej ochrony prawnej (gdyż ta często da się ocenić dopiero po przeprowadzeniu pewnej części procesu), lecz z brakiem podstawowych warunków powodzenia zabiegów strony, widocznych już z samego jej pozwu (wniosku) bez względu na to, jakie stanowisko zajmie wobec nich strona przeciwna.
W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy trafnie uznał, że z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku przedmiotowego wniosku K. F.. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, zgodnie z którym określony przez wnioskodawcę przedmiot skargi konstytucyjnej oznacza, że dochodzone przez niego roszczenie jest oczywiście bezzasadne. Z uwagi bowiem na ograniczoną kognicję Trybunału Konstytucyjnego, jak i zakres skargi konstytucyjnej, nie jest możliwym badanie przez Trybunał postanowień umownych i wypowiadanie się co do ich właściwej interpretacji, czego domaga się wnioskodawca.
Przedmiotem skargi konstytucyjnej może być jedynie zbadanie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP. Ponadto w sytuacji oczywistej bezzasadności powództwa udział w sprawie pełnomocnika z urzędu nie jest, zdaniem Sądu Okręgowego, uzasadniony, ani potrzebny, a zatem Sąd Rejonowy mógł odmówić ustanowienia pełnomocnika, stosując a contrario przepis art. 117 § 5 k.p.c. W tym stanie Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. art. 397 § 2 k.p.c.