Social court allows pensioner's compensation claim by adding disputed work period to proven special conditions tenure.
Legislator summary
AI generatedThe social court granted the insured's claim for compensation due to work under special conditions, overturning the Social Insurance Institution's refusal. The insured had 12 years and 9 months of proven special work, but the insurer excluded a disputed period from 1991 to 1994 due to alleged lack of direct supervision. The court found that the insured performed qualifying quality control work involving hazardous chemicals and accepted this period as valid based on employer confirmation and other evidence, noting that civil court proceedings allow broader evidentiary means than administrative ones.
Legislator headnote
AI generatedArt. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych; Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach: The court may consider additional periods of work under special conditions when the insured fails to meet the statutory duration requirement, provided the work falls within the official list of such activities and is supported by sufficient evidence.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt VIII U 1545/16
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 stycznia 2017 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Patrycja Bogacińska-Piątek Protokolant: Iwona Sławińska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. w Gliwicach sprawy M. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o prawo do rekompensaty na skutek odwołania M. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 8 sierpnia 2016 r. nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonej M. P. prawo do rekompensaty od 1 lipca 2016r. (-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek Sygn. akt. VIII U 1545/16
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 8 sierpnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonej M. P. przyznania prawa do rekompensaty z art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 965 ze zm.), argumentując iż ubezpieczona nie udowodniła na dzień 1 stycznia 2009r. wymaganego 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach a jedynie 12 lat, 9 miesięcy i 6 dni. ZUS wskazał, iż do pracy w szczególnych warunkach nie uwzględniono okresu od 1 maja 1991r. do 30 listopada 1994r., ponieważ w tym okresie ubezpieczona będąc zatrudniona na stanowisku specjalisty ds. kontroli oraz kontrolera jakości nie nadzorowała stale i w pełnym wymiarze pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczona domagała się jej zmiany poprzez przyznanie jej prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Podniosła, iż w okresie zatrudnienia od 1 września 1975r. do 30 listopada 1995r. była zatrudniona w Zakładach (...) w T. i w tym czasie, za wyjątkiem urlopu wychowawczego, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała pracę w szczególnych warunkach przy produkcji kwasu barowego, jako laborantka oraz kontroler jakości, w narażeniu na szkodliwe substancje. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczona M. P. urodzona (...), w dniu 1 lipca 2016r. złożyła wniosek o prawa do emerytury oraz rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Decyzją z dnia 27 lipca 2016r. (...) Oddział w Z. przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym od 1 lipca 2016r. Zaskarżoną decyzją z dnia 8 sierpnia 2016r. ZUS odmówił ubezpieczonej prawa do rekompensaty przyznawanej na podstawie art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych, argumentując iż ubezpieczona nie udowodniła na dzień 1 stycznia 2009r. wymaganego 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Do pracy w szczególnych warunkach ZUS uwzględnił ubezpieczonej na dzień 1 stycznia 2009r. 12 lat, 9 miesięcy i 5 dni. Do pracy w szczególnych warunkach ZUS nie zaliczył ubezpieczonej okresu zatrudnienia od 1 maja 1991r. do 30 listopada 1994r. na stanowisku specjalisty kontroli oraz kontrolera jakości w Zakładach (...) w T.. Ubezpieczona domagała się uwzględnienia powyższego okresu do pracy w warunkach szczególnych. Sąd ustalił, iż ubezpieczona w okresie od 1 września 1975r. do 30 listopada 1995r. była zatrudniona w Zakładach (...) w T..
W świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 10 lipca 1995r. pracodawca wskazał, iż ubezpieczona w okresie od 1 września 1975r. do nadal wykonywała prace w szczególnych warunkach na stanowisku: - od 1 września 1975r. do 30 sierpnia 1976r. – na stanowisku aparatowa produkcji, - od 31 sierpnia 1976r. do 10 stycznia 1977r. – na stanowisku operatora urządzeń oddziel. - od 11 stycznia 1977r. do 5 kwietnia 1982r. – na stanowisku laboranta, - od 1 marca 1984r. do 30 kwietnia 1991r. – na stanowisku laboranta, - od 1 maja 1991r. do 31 października 1991r.
– na stanowisku specjalisty kontroli jakości, - od 1 listopada 1991r. do 30 listopada 1994r. – na stanowisku kontrolera jakości, - od 1 grudnia 1994r. do nadal – na stanowisku specjalista kontroli jakości wymienione w Wykazie A Dział IV poz. 24 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. tj. kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Sąd ustalił, iż Zakłady (...) w T., były zakładami chemii nieorganicznej.
Zakłady produkowały odczynniki chemiczne na skalę przemysłową, związki baru, boru, siarki, cynku, fosforu, wolframu i pigmenty. Produkowano m.in. sole borowe i barowe. Nadto zajmowały się produkcją półproduktów do barwników, pigmentów i farb, mieleniem pigmentów. Produkowano odczynniki chemiczne na skalę przemysłową. W latach 1991-1994 w Zakładach były 3 wydziały: soli barowych, soli borowych i siarczanu miedzi, soli specjalnych, tj. odczynników oraz wydział pigmentów. W okresie spornym tj. od 1 maja 1991r. do 30 listopada 1994r. ubezpieczona wykonywała pracę na wszystkich wydziałach, jako specjalista kontroli i kontroler jakości.
Stanowisko specjalista kontroli, kontroler jakości były tożsame pod względem rodzaju obowiązków. O rodzaju przypisanego stanowiska decydowały względy płacowe i organizacyjne. W spornym okresie odwołująca sprawowała nadzór nad brakarkami. Do jej obowiązków należało szkolenie brakarek, uczestniczenie w pobieraniu próbek produktu oraz surowców w celu prawidłowego jego uśrednienia. Ubezpieczona musiała uczestniczyć w pobieraniu prób przez brakarki celem zapewnienia reprezentatywności surowców i wyrobów gotowych. Przy pobieraniu rud musiała przygotować próbkę przez mielenie w odpowiednich młynkach.
Uczestniczyła w pracy laboratorium – zbierała wszystkie wyniki analiz i odpowiednio kwalifikowała. Prowadziła księgi jakości w laboratorium, spisywała z zeszytów analizy, ustalała szczegóły niejasności i podejmowała decyzje o oznakowaniu produktów gotowych zaakceptowania lub odrzucenia dostarczanych do zakładów surowców. Na wydziale produkcyjnym nadzorowała partie przy ich oznaczaniu. Na halach produkcyjnych odwołująca spędzała 3/4 dniówki. Pozostały czas spędzała w biurze, które było w budynku laboratorium i było oddzielone od laboratorium korytarzem.
Budynek laboratorium znajdował się na terenie zakładu, na wydziale produkcji odczynników, był otoczony instalacjami produkcyjnymi. W tym samym budynku była prowadzona produkcja odczynników chemicznych. Przebywanie na terenie zakładów zarówno na halach produkcyjnych jak i w biurze wiązało się z narażeniem na ciągłe oddziaływanie czynników szkodliwych tj. w narażeniu na związki chemiczne, pyły, gazy, jak np. siarkowodór. Praca odbywała się w oparach kwasu siarkowego i solnego, który w połączeniu z rudami powodował bardzo silne reakcje chemiczne.
Często dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych norm. Okno biura wychodziło na piec, w którym palono izolacje miedzi i nie można było go otworzyć. W całym budynku panowała nieprzyjemna woń substancji chemicznych. W laboratorium ubezpieczona także była narażona na czynniki szkodliwe: kwasy, zasady i inne odczynniki stosowane do analiz oraz opary tych substancji. Taką pracę wykonywała ubezpieczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W Zakładach (...) w T. wraz z ubezpieczoną pracowali świadkowie L. K. i W. K.. Świadek L. K. był przełożonym ubezpieczonej, kiedy pracowała na stanowisko laboranta w latach 1985 – 1990.
Świadek W. K. pracował w latach 1966 – 2004. W latach 1991-1994 pracował jako technolog i widywał ubezpieczoną codziennie kilka razy. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: akt organu rentowego, akt osobowych ubezpieczonej z Zakładów (...), zeznań świadków L. K. (zapis elektroniczny protokołu rozprawy z dnia 10 stycznia 2017r. min. 4.17 i n. k.19) oraz W. K. (zapis elektroniczny protokołu rozprawy z dnia 10 stycznia 2017r. min. 37.23 i n. k.19) oraz przesłuchania ubezpieczonej (zapis elektroniczny protokołu rozprawy z dnia 10 stycznia 2017r. min. 1.02.09 i n. k.19).
Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i spójny, a tym samym za wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności Sąd dał w pełni wiarę zeznaniom świadków i twierdzeniom ubezpieczonej, gdyż są spójne, wiarygodne, wzajemnie się potwierdzają i uzupełniają, nadto znajdują potwierdzenie w dokumentacji osobowej odwołującej. Świadkowie widzieli ubezpieczoną przy pracy. Świadek L. K. wprawdzie był przełożonym ubezpieczonej kiedy była laborantem, jednak z racji pełnionego stanowiska kierownika działu kontroli jakości posiada wiedzę na temat obowiązków kontrolera jakości, gdyż stanowisko to funkcjonowało również w tym czasie.
Świadek W. K. widywał ubezpieczoną w okresie spornym kilka razy dziennie.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonej zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 965 ze zm.) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Zgodnie z ust. 2 rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie Sądu chodzi tu o prawo do wcześniejszej emerytury.
Bezspornie ubezpieczona jest uprawniona do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015r. poz. 748 ze zm.). I możliwe jest przyznanie do tego rodzaju świadczenia prawa do rekompensaty na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych. Okoliczności tej ZUS nie kwestionuje. Kwestia sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła uprawnień ubezpieczonej do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
Art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych określa ogólne warunki nabycia prawa do rekompensaty, czyli – zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 2 pkt 5 ustawy – do odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze przez osoby, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Prawo do rekompensaty przysługuje ubezpieczonemu, który legitymuje się co najmniej 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Chodzi w tym przypadku o pracę, o której mowa w art. 32, 33, 39, 40 i 50c ustawy (art. 21 ust. 1). Przesłankami uprawniającymi do rekompensaty są: - utrata przez ubezpieczonego możliwości przejścia na emeryturę w związku z wygaśnięciem po dniu 31 grudnia 2008r. – w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., a przed dniem 1 stycznia 1969r. – podstawy normatywnej przewidującej takie uprawnienie; - niespełnienie przez ubezpieczonego warunków uprawniających go do emerytury pomostowej; - legitymowanie się przez ubezpieczonego co najmniej 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS; - nieuzyskanie przez ubezpieczonego prawa do wcześniejszej emerytury według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.
Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła zatem ostatecznie posiadania przez ubezpieczoną na dzień 1 stycznia 2009r. wymaganego 15 – letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem ZUS uwzględnił jedynie 12 lat, 9 miesięcy i 6 dni takiej pracy. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że ubezpieczona posiada wymagany 15 – letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało bowiem, że pracę w szczególnych warunkach wykonywała odwołująca również w czasie zatrudnienia w Zakładach (...) w T. w okresie spornym tj. od 1 maja 1991r. do 30 listopada 1994r.
Zakłady (...) w T., były to zakłady chemii nieorganicznej, gdzie produkowano odczynniki chemiczne, związki baru, boru, siarki, cynku, fosforu, wolframu oraz półprodukty do barwników, pigmentów i farb. W okresie spornym tj. od 1 maja 1991r. do 30 listopada 1994r. ubezpieczona zajmowała stanowisko specjalisty kontroli i kontrolera jakości, które były tożsame pod względem pełnionych obowiązków. Wykonywała pracę na wszystkich wydziałach, a do jej obowiązków należał nadzór nad brakarkami i kontrola jakości. Ubezpieczona szkoliła brakarki, uczestniczyła w pobieraniu przez brakarki próbek produktu oraz surowców celem zapewnienia reprezentatywności surowców i wyrobów gotowych.
Przy pobieraniu rud musiała przygotować próbkę przez mielenie w odpowiednich młynkach. Uczestniczyła w pracy laboratorium – zbierała wszystkie wyniki analiz i odpowiednio kwalifikowała. Prowadziła księgi jakości w laboratorium, spisywała z zeszytów analizy, ustalała szczegóły niejasności i podejmowała decyzje o oznakowaniu produktów gotowych zaakceptowania lub odrzucenia dostarczanych do zakładów surowców. Na wydziale produkcyjnym nadzorowała partie przy jej oznaczaniu. Około 75% odwołująca czasu spędzała na hali produkcyjnej a resztę w laboratorium i w biurze, które mieściło się w budynku laboratorium usytuowanym na wydziale produkcji odczynników i otoczonym instalacjami produkcyjnymi.
Zarówno podczas pracy na hali jak i biurze, usytuowanym bezpośrednio przy produkcji i laboratorium, była narażona na ciągłe oddziaływanie czynników szkodliwych. Stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracowała w narażeniu nie tylko na nieprzyjemny zapach ale przede wszystkim w narażeniu na związki chemiczne, pyły, gazy, w oparach kwasu siarkowego i solnego, często w warunkach przekroczenia dopuszczalnych norm. W laboratorium ubezpieczona także była narażona na czynniki szkodliwe: kwasy, zasady i inne odczynniki stosowane do analiz oraz opary tych substancji.
Prace wykonywane w Zakładach (...) w T. są pracami wykonywanymi w szczególnych warunkach wymienionymi pod poz. 6, 12 i 35 Działu IV Wykazu A do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. gdzie wymieniono odpowiednio: produkcję związków antymonu, arsenu, baru, boru, chromu, cynku, kadmu, kobaltu, manganu, miedzi, molibdenu, niklu, rtęci, ołowiu, strontu, wanadu, wolframu; produkcję pigmentów, mielenie pigmentów, półproduktów i surowców mineralnych do produkcji barwników, pigmentów i farb oraz produkcję w skali przemysłowej odczynników chemicznych.
Tak więc należy uznać, iż odwołująca w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonywała prace w szczególnych warunkach wymienione pod poz. 24, Dz. XIV Wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.), zawierającego wykaz prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego tj. polegające na kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozorze inżynieryjno-technicznym na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.
Taki charakter zatrudnienia ubezpieczonej potwierdził również pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 10 lipca 1995r. ZUS jednak zakwestionował te zapisy. Dodatkowo jednak fakt wykonywania takiej pracy został wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia, w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego ( por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r.
III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283). Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe rozważania, należało uznać, że – po doliczeniu okresu spornego do okresu pracy w warunkach szczególnych uwzględnionego przez ZUS w wymiarze 12 lat, 9 miesięcy i 6 dni – ubezpieczona M. P. legitymuje się 15 – letnim okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych. Wobec faktu, że ubezpieczona spełniła także pozostałe przesłanki uprawniające ją do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, Sąd z mocy art. 477 14 § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonej prawo do rekompensaty od 1 lipca 2016r. tj. od miesiąca złożenia wniosku. (-) SSO Patrycja Bogacińska – Piątek