Social security court dismisses appeal for initial capital inclusion of unclaimed contribution periods. Appeal rejected due to lack of paid social insurance contributions. Court upholds lower court ruling based on statutory definitions. Initial capital requires proven paid contributions. Unpaid periods excluded from calculation. No evidence of contributions presented. Statutory interpretation excludes unpaid periods.

Sygn. akt III AUa 246/12

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2012 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Ewa Piotrowska (spr.) Sędziowie SSA Jolanta Ansion SSA Maria Małek - Bujak Protokolant Sebastian Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2012 r. w Katowicach sprawy z odwołania J. K. (J. K. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o wysokość kapitału początkowego na skutek apelacji ubezpieczonego J. K. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt X U 1268/11 oddala apelację. /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA E. Piotrowska /-/ SSA M. Małek-Bujak Sędzia Przewodnicząca Sędzia Sygn. akt III AUa 246/12

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 listopada 2011 roku Sąd Okręgowy - Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił odwołanie J. K., ur. (...), od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 26 kwietnia 2011 roku, odmawiającej ponownego ustalenia wartości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 roku, nie uwzględniając do przeliczenia kapitału początkowego okresów od dnia 1 lipca 1970 roku do dnia 31 sierpnia 1970 roku i od dnia 1 lipca 1971 roku do dnia 31 sierpnia 1971 roku, gdyż nie została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne.

Sąd Okręgowy, na okoliczność okresu i warunków wykonywania pracy przez ubezpieczonego w warsztacie ślusarskim A. M. w P. dopuścił dowód z zeznań świadków A. L. i S. B. i w oparciu o zeznania świadka A. L. ustalił, że w wakacje w latach 1970 i 1971 pracował on wraz z ubezpieczonym w warsztacie ślusarskim A. M., w charakterze pracowników sezonowych przy wykonywaniu metalowych ram okiennych do wystaw sklepów (...) - jako pracownicy fizyczni, pomocnicy ślusarza. W warsztacie pracowało wówczas oprócz świadka i ubezpieczonego kilka osób, przy czym byli to pracownicy zatrudnieni na stałe. Świadek A.

L. i ubezpieczony nie zawierali z A. M. żadnej umowy pisemnej, a jedynie ustnie uzgodnili, że będą codziennie przychodzić wraz z otwarciem warsztatu, a za wykonaną pracę otrzymają wynagrodzenie po 600,00 zł miesięcznie. Nie podpisywali listy obecności, pracowali po 8 godzin. W okresie tym świadek A. L. był uczniem technikum samochodowego w P., a ubezpieczony uczniem technikum hutniczego w C.. Na podstawie zeznań świadka S. B. Sąd ustalił, że świadek A. L. jest kolegą i sąsiadem ubezpieczonego i stąd wiadomym mu jest, że w okresie wakacji ubezpieczony pracował w zakładzie ślusarskim u A.

M., jednak świadek ten nie dysponuje wiedzą na temat szczegółów zatrudnienia ubezpieczonego w warsztacie. W oparciu o dokonane ustalenia Sąd I instancji uznał, że odwołanie ubezpieczonego jest nieuzasadnione. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowiło ustalenie czy organ rentowy prawidłowo odmówił ubezpieczonemu uwzględnienia do wysokości kapitału początkowego jako okresu składkowego okresów od dnia 1 lipca 1970r. do dnia 31 sierpnia 1970r. i od dnia 1 lipca 1971r. do dnia 31 sierpnia 1971r. z powołaniem na fakt, że nie została za nie opłacona składka na ubezpieczenie społeczne.

Stosownie do treści art. 173 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009r. nr 153, poz. 1227 ze zm.) dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy, a przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy okresy składkowe, o których mowa w art. 6 ustawy emerytalnej i okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5 ustawy emerytalnej (art. 174 ust. 2 ustawy emerytalnej).

Z kolei art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stanowi, że za okresy składkowe uważa się przypadające przed dniem 15 listopada 1991r. okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego, na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975r. Wyjaśnić wypada, że zatrudnianie młodocianych przed dniem 1 stycznia 1975r. odbywało się na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 1924r. w przedmiocie prac młodocianych i kobiet (Dz. U. nr 65, poz. 36 z późn. zm.), art. 117 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 czerwca 1927r. o prawie przemysłowem (Dz.

U. nr 53, poz. 468 z późn. zm.), dekretu z dnia 2 sierpnia 1951r. o pracy i szkoleniu zawodowym młodocianych w zakładach pracy (Dz. U. nr 41, poz. 311 z późn. zm.) albo wydanego z upoważnienia tego dekretu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1952r. (Dz. U. nr 21, poz. 135) i ustawy z dnia 2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. nr 45, poz. 226 z późn. zm.). Podstawę do zaliczenia okresów zatrudnienia młodocianego do okresów składkowych stanowi nawiązanie stosunku pracy (umowy o naukę zawodu lub w celu przygotowania zawodowego) pomiędzy młodocianym a pracodawcą (zob. wyroki Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 czerwca 2006r., sygn. akt III AUa 250/05, publ.

Biul. SAKa 2007, nr 1, z dnia 14 czerwca 2006r., sygn. akt III AUa 457/05, publ. Biul. SAKa 2007, nr 1 i z dnia 14 czerwca 2006r., sygn. akt III AUa 455/05, publ. Biul. SAKa 2007, nr 1). Możliwym było również wykonywanie pracy w okresie uczęszczania do zasadniczej szkoły przysposobienia zawodowego, gdyż uczniowie (młodociani pracownicy) byli w tym czasie przyjmowani do pracy i zatrudniani w celu przyuczenia do zawodu, a obowiązek pogłębiania wiedzy teoretycznej był realizowany ubocznie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2000r., sygn. akt II UKN 294/99, publ.

OSNAPiUS 2001, nr 9, poz. 322). Tak więc okresy zatrudnienia młodocianych przed dniem 1 stycznia 1975r. (tj. dniem wejścia w życie Kodeksu pracy, w którym uregulowano kwestie zatrudniania młodocianych) mogą być traktowane jako okresy składkowe tylko w razie spełnienia warunków określonych w przytoczonych wyżej aktach prawnych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2009r., sygn. akt III AUa 1213/08, publ. Apel.-W-wa 2009/3/14, OSA 2011/5/57). W oparciu o zacytowane przepisy Sąd I instancji uznał, że charakter zatrudnienia ubezpieczonego w spornych okresach nie odpowiada wymogom zawartym w tych przepisach i w konsekwencji uznał, że nie ma podstaw prawnych i faktycznych do uwzględnienia tych okresów jako okresów składkowych, a ponadto ubezpieczony nie figuruje w ewidencji ZUS jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń społecznych przez płatnika A.

M.. Apelację wniósł pełnomocnik ubezpieczonego. Zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji zarzucił temu wyrokowi sprzeczność ustaleń Sądu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w szczególności poprzez uznanie, że praca ubezpieczonego w spornym okresie nie kwalifikuje się do zaliczenia jako okresu składkowego do okresu uprawniającego do ustalenia kapitału początkowego. W oparciu o powyższy zarzut pełnomocnik ubezpieczonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu rentowego i uwzględnienie dla wyliczenia kapitału początkowego spornych okresów pracy.

W uzasadnieniu pełnomocnik apelującego podniósł, że w okresie wykonywania pracy przez ubezpieczonego obowiązywała ustawa z dnia 2 lipca 1958 roku o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 powyższej ustawy zakłady pracy mogły zatrudniać młodocianych przy lekkich pracach sezonowych i dorywczych, których rodzaje i czas trwania określiła w drodze rozporządzenia Rada Ministrów w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych.

Na podstawie powyższego rozporządzenia zezwolono młodocianym na zatrudnianie przy lekkich pracach sezonowych i dorywczych wymienionych w załączniku do rozporządzenia to jest przy pracach porządkowych gospodarczych. Odnosząc to do pracy wykonywanej przez ubezpieczonego w spornym okresie - praca ta miała charakter porządkowy gospodarczy albowiem ubezpieczony wykonywał pomocnicze prace ślusarskie polegające na przygotowaniu elementów do końcowej obróbki, a które nie wymagały specjalistycznych umiejętności, jak przykładowo spawanie.

Brak odprowadzenia obowiązkowej składki przez pracodawcę do instytucji ubezpieczenia społecznego nie może powodować w tym zakresie ujemnych konsekwencji dla ubezpieczonego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja ubezpieczonego podlega oddaleniu jako nieuzasadniona. Podstawą prawną żądania ubezpieczonego są przepisy art. 173 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2009/153/1227 tj. ze zm.) w zw. z art. 6 tej ustawy. Przepis art. 173 ust. 1 reguluje zasady ustalania kapitału początkowego i ustanawia katalog osób, dla których ten kapitał jest możliwy do ustalenia: Dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.

Treść przepisu brzmi jednoznacznie i nie znajduje uzasadnienia odstępstwo od jego treści polegające na wliczaniu do kapitału początkowego okresów, które są nawet wymienione w przepisie art. 6 ustawy jako „okresy składkowe” ale, w których ani ubezpieczony, ani płatnik składek (w tym wypadku pracodawca) nie opłacali składek na ubezpieczenie społeczne. Nie został przedstawiony żaden dowód pozwalający stwierdzić, że w czasie wakacyjnej, dorywczej pracy, ubezpieczony bądź zatrudniający go na podstawie ustnej umowy cywilnoprawnej, najczęściej stosowanej do prac sezonowych, pracodawca, opłacał za apelującego składki.

Ponieważ zgodnie z art. 173 ust. 2 powołanej ustawy o FUS kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 dla osób w wieku 62 lat, oczywiste jest, że bez ustalenia w sposób ścisły wysokości opłacanych za ubezpieczonego składek na ubezpieczenie społeczne niemożliwe jest ustalenie kapitału początkowego z okresów spornych od 1 lipca 1970 r. do 31 sierpnia 1970 r. oraz od 1 lipca 1971 r. do 31 sierpnia 1971r.

Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, zaś apelacja nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach i orzekł jak w sentencji na mocy art. 385 kpc. /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA E. Piotrowska /-/ SSA M. Małek-Bujak Sędzia Przewodnicząca Sędzia JM