Appeal court dismisses pension claim for early retirement due to insufficient years in hazardous work. The applicant failed to meet the 15-year requirement for the specific hazardous conditions claimed. The court ruled that the lower court incorrectly applied the wrong statutory provision regarding pension eligibility. The decision emphasizes strict interpretation of laws granting early retirement privileges. The applicant did not work in the specific factories listed in the relevant regulation. Consequently, the right to early retirement was not established by the facts. The appeal was rejected based on the lack of legal prerequisites. The judgment clarifies the conditions for reduced retirement age under Polish law.

Sygn. akt III AUa 838/16

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 stycznia 2017 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz Sędziowie: SA Elżbieta Gawda (spr.) SA Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska Protokolant: protokolant sądowy Joanna Malena po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. w Lublinie sprawy S. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o prawo do emerytury na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt VI U 570/15 zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie. Elżbieta Gawda Małgorzata Rokicka-Radoniewicz Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska III AUa 838/16

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Radomiu zmienił decyzję pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. i ustalił wnioskodawcy S. T. prawo do emerytury od dnia(...). Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i rozważaniach prawnych: Wnioskodawca S. T. ur. w dniu(...)złożył w dniu 22 grudnia 2014 r. wniosek o przyznanie emerytury. Nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Na dzień 31 grudnia 1998 r. udokumentował 25 lat 1 miesiąc i 7 dni ogólnego okresu ubezpieczenia.

Organ rentowy nie zaliczył wnioskodawcy do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w (...) Zakładach (...) od dnia 22 czerwca 1987 r. do dnia 31 lipca 1998 r. na stanowiskach operatora urządzeń kruszących i mielących i przygotowywacza zapraw i mas ogniotrwałych. W powyższym zakładzie wnioskodawca podjął najpierw pracę na stanowisku przygotowywacza zapraw i mas ogniotrwałych. Praca na tym stanowisku polegała na przewożeniu z silosu wózkiem materiałów krzemionkowych w postaci zmielonej na kołogniotach, gniotownikach i młynach.

Materiały krzemionkowe pochodziły ze zmielonych na kołogniotach, młynach i gniotownikach uszkodzonych sanitariatów, umywalek i cegły szamotowej. Z innego silosu pobierał do wózka glinę i oba te składniki przewoził do mieszalnika, w którym następowało ich wymieszanie. Pracę w tym charakterze wykonywał przez okres około 6 miesięcy. Następnie aż do końca zatrudnienia pracował na stanowisku operatora urządzeń kruszących i mielących. Praca na tym stanowisku polegała na obsłudze kołogniotów, zgniatarek i walców do suszenia gliny.

Obsługa polegała na włączaniu urządzeń mielących i suszących oraz ich bieżącym nadzorze. Zakład pracy zajmował się produkcją cegły szamotowej, klinkierowej, płytek i kształtek. Podstawowy wymiar czasu pracy wynosił na obydwu stanowiskach 6 godzin dziennie. Wnioskodawca otrzymywał dodatek szkodliwy z powodu zapylenia pyłem krzemionkowym. Ponadto przez cały okres zatrudnienia nadzorował piec gazowy, służący do ogrzewania pomieszczeń wydziału w okresie grzewczym. Sąd Okręgowy dokonał powyższych ustaleń w oparciu o zeznania wnioskodawcy oraz świadków E. B., R.

C. i M. W. (1) a nadto w oparciu o akta osobowe wnioskodawcy i opinię biegłego sądowego z zakresu budownictwa M. W. (2). Sąd Okręgowy obdarzył wiarą zeznania przesłuchanych w sprawie świadków, gdyż pracowali razem z wnioskodawcą a nadto są zgodne z jego zeznaniami i dokumentacją zawartą w aktach osobowych. W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie, przywołując przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 887) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U.

Nr 8, poz. 43 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 184 ust. 1 tej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.

27. Zgodnie natomiast z ust. 2 cyt. przepisu emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu. W ocenie Sądu Okręgowego przepisy § 3 i 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia określają warunki, od których spełnienia zależy uzyskanie przez wnioskodawcę prawa do emerytury. Sąd Okręgowy wskazał, że wykonywana przez wnioskodawcę praca na stanowiskach przygotowywacza zapraw i mas ogniotrwałych oraz operatora urządzeń kruszących i mielących była pracą w warunkach szczególnych.

Kwestią sporną jest jak zakwalifikować wykonywaną pracę – czy jako pracę, która jest wymieniona w dziale V poz. 11 wykazu A, będącego załącznikiem do cyt. rozporządzenia czy też jako pracę wymienioną w wykazie B poz. 7 powołanego załącznika. W ocenie Sądu Okręgowego pracę wykonywaną przez wnioskodawcę na stanowisku przygotowywacza zapraw i mas ogniotrwałych oraz operatora urządzeń kruszących i mielących należy traktować jako pracę bezpośrednio przy produkcji wyrobów krzemionkowych i produkcji mas i zapraw krzemionkowych, o jakich mowa w wykazie B dział IV pkt 7.

Wprawdzie w pkt 7 działu IV tego rodzaju prace odnoszą się do konkretnych zakładów pracy, to jednak nie można uznać, że tylko i wyłącznie do nich. O szkodliwości wykonywanej pracy nie decyduje nazwa przedsiębiorstwa lecz rodzaj i charakter pracy. Sąd Okręgowy zważył nadto, że z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa wynika, że praca wnioskodawcy to praca przy wyrobach zawierających krzemionkę, bezpośrednio przy produkcji wyrobów zawierających krzemionkę. Takimi wyrobami były cegła szamotowa, cegła klinkierowa, cegła ogniotrwała, płytki, kształtki.

W zależności od wyrobu zawartość krzemionki w wyrobach była różna i wynosiła od 74,54% do 49,75% w przypadku cegły szamotowej i powyżej 65% w przypadku cegły klinkierowej. Z opinii biegłego wynika też, że produkowane wyroby nie były wyrobami krzemionkowymi z uwagi na zawartość krzemionki w tych wyrobach poniżej 93%, jednakże zawierały krzemionkę powyżej 50%. Wyroby produkowane w (...) Zakładach (...) były więc wyrobami szamotowymi i klinkierowymi zawierającymi krzemionkę. Wnioskodawca pracował na zewnątrz dozorując urządzenia i zasypując mieszanką mieszalnik.

Pracował w znacznym zapyleniu i narażeniu na zachorowanie na pylicę płuc. Stąd też jego wymiar czasu pracy był ograniczony do 6 godzin. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy uznał, że wystawione przez pracodawcę wnioskodawcy świadectwo pracy w warunkach szczególnych, stwierdzające, że wykonywał on pracę przy produkcji materiałów ogniotrwałych oraz wyrobów ceramicznych (wykaz A dział V poz.

11) jest nieprawidłowe. Dział ten dotyczy budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych, podczas gdy wnioskodawca podlegał pod Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego. Bez znaczenia w sprawie jest fakt, że wnioskodawca w spornym okresie w okresach jesienno-zimowych sprawował nadzór nad kotłami c.o. jako palacz. Kotły ogrzewane były gazem i nie powodowały ograniczeń przy wykonywaniu pracy przez wnioskodawcę w pełnym wymiarze. Praca w charakterze palacza sprowadzała się w praktyce do wizualnego nadzoru nad pracą kotła, który znajdował się obok nadzorowanych przez wnioskodawcę urządzeń, przy czym nie był to nadzór ciągły lecz doraźny. Wnioskodawca w spornym okresie przepracował 11 lat 1 miesiąc i 9 dni zatem nabył prawo do emerytury. Z tych względów i na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję. Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany organ rentowy zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 184 w zw. z art. 32 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 8 cyt. rozporządzenia a także art. 100 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 1 cyt. ustawy poprzez przyznanie prawa do emerytury od błędnej daty;

2) naruszenie prawa procesowego tj. sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Pozwany wskazał, że § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia przewiduje, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w dziale IV wykazu B, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 10 lat wykonywał prace wymienione w dziale IV wykazu B. Pracami wymienionymi w dziale IV wykazu B są m.in. prace wykonywane bezpośrednio przy produkcji wyrobów krzemionkowych w (...) Zakładach (...) oraz przy produkcji mas, mlew i zapraw krzemionkowych w Kopalni i Zakładzie (...) wŁ.i w Zakładzie (...) w J.. Nie chodzi przy tym o jakąkolwiek pracę wykonywaną w kontakcie z krzemionką ale bezpośrednio przy produkcji wyrobów krzemionkowych. Skarżący wykonywał pracę przy produkcji wyrobów z użyciem krzemionki tj. cegły szamotowej i klinkierowej, zatem nie nabył prawa do emerytury z uwagi na przepracowanie 10 lat w warunkach szczególnych. Nadto złożył on wniosek o emeryturę w dniu 29 stycznia 2015 r., zatem błędnie Sąd ustalił prawo do świadczenia od (...). Z tych wszystkich względów pozwany uznawał apelację za uzasadnioną.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja organu rentowego jest w pełni uzasadniona, aczkolwiek, wbrew jej zarzutom, Sąd Okręgowy prawidłowo i zgodnie z zebranym materiałem dowodowym ustalił stan faktyczny. Bez wątpienia skarżący przepracował 11 lat 1 miesiąc i 9 dni w warunkach szczególnych jako przygotowywacz zapraw i mas ogniotrwałych oraz operator urządzeń kruszących i mielących. Fakt ten, rodzaj i charakter pracy potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie. Powyższy okres zatrudnienia w (...) Zakładach (...) w R. nie jest jednak wystarczający do nabycia prawa do emerytury.

W sprawie wnioskodawcy znajduje zastosowanie § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca nie spełnia warunku przepracowania 15 lat w warunkach szczególnych. Wykonywał on prace wymienione w wykazie A dziale V poz. 11 tj. prace przy produkcji materiałów ogniotrwałych oraz wyrobów ceramicznych przez okres 11 lat 1 miesiąca i 9 dni a zatem nie nabył prawa do emerytury w wieku obniżonym do 60 lat.

Błędnie Sąd Okręgowy zastosował w niniejszej sprawie przepis § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w dziale IV wykazu B, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 10 lat wykonywał prace wymienione w dziale IV wykazu B. Wnioskodawca takich prac nie wykonywał. Wskazane przez Sąd Okręgowy prace wymienione w wykazie B dziale IV poz. 7 to prace przy produkcji wyrobów krzemionkowych w (...) Zakładach (...) oraz przy produkcji mas, mlew i zapraw krzemionkowych w Kopalni i Zakładzie (...) w Ł. i w Zakładzie (...) w J..

Wnioskodawca nie był zatrudniony we wskazanych zakładach pracy. Przepisy dotycząc nabywania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym należy wykładać ściśle, gdyż wiążą się ze szczególnym uprzywilejowaniem pracownika, który może skorzystać ze świadczenia w niższym niż powszechny wieku emerytalnym, z uwagi na szybsze zużywanie się organizmu w procesie pracy, o znacznej szkodliwości dla zdrowia. Skoro wolą prawodawcy było uznanie za pracę w warunkach szczególnych, gwarantującą prawo do emerytury przy przepracowaniu co najmniej 10 lat, tylko pracę w wymienionych w rozporządzeniu zakładach pracy, to wykonywanie jej w innym zakładzie oznacza niespełnienie przesłanek wskazanych w § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia.

Zatrudnienie wnioskodawcy na stanowiskach zajmowanych w (...) Zakładach (...) w R. uprawniałoby go do emerytury pod warunkiem przepracowania 15 lat. Warunek ten nie został spełniony. Podnieść nadto należy, że dowód z opinii biegłego z zakresu sądowego z zakresu budownictwa był zbędny i nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozstrzygnięcie o trafności decyzji organu rentowego nie wymagało wiadomości specjalnych ale analizy i wykładni przepisów prawa. Wnioskodawca nie nabył prawa do emerytury, gdyż nie spełnił przesłanek wynikających z treści art. 184 ust. 1 cyt. ustawy oraz § 4 ust. 1 i § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia.

Wyrok wydany przez Sąd Okręgowy jest zatem nieprawidłowy i podlega zmianie. Z tych względów i na mocy art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.