Appeal court voids HOA resolution changing shelter to storage due to critical infrastructure protection laws.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal overturned the lower court's dismissal, voiding the Housing Association's resolution to convert a protected shelter into storage boxes. The plaintiff argued that the Association could not legally alter the destination of a building listed as critical infrastructure without proper procedures. The court held that the specific crisis management law prohibits the Association from changing the facility's purpose while it remains on the official inventory, thus granting the appeal.
Legislator headnote
AI generatedUstawa o zarządzaniu kryzysowym; Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie Narodowego Programu Ochrony Infrastruktury Krytycznej: Właściciel lub posiadacz obiektu ujętego w wykazie infrastruktury krytycznej nie może dokonywać zmian w jego przeznaczeniu ani składzie elementów, dopóki obiekt pozostaje na liście.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt IA Ca 767/13
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 października 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący – Sędzia SA Jan Szachułowicz Sędzia SA Edyta Jefimko (spr.) Sędzia SA Małgorzata Rybicka – Pakuła Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Baranowska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa(...) W. przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. (...) w W. o uchylenie uchwały nr (...) na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt XXIV C 952/12 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchyla uchwałę nr(...) z dnia 5 czerwca 2012 r. Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. (...) w W. w sprawie zmiany przeznaczenia nieruchomości wspólnej – schronu i zasądza od Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. (...) w W. na rzecz(...) W. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania;
2. zasądza od Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. (...) w W. na rzecz(...) W. kwotę 335 (trzysta trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym. I ACa 767/13
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 roku wydanym w sprawie z powództwa (...) W. skierowanego przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej (...) przy ul. (...)'a 4 w W. o uchylenie uchwały nr (...) - Sąd Okręgowy w Warszawie :
1. oddalił powództwo; 2.zasądził od(...) W. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej (...) przy ul. (...)'a 4 w W. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Powyższy wyrok Sąd Okręgowy wydał na podstawie następujących ustaleń faktycznych i wniosków . (...) W. jest członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej (...) położonej przy ul. (...)'a 4 w W.. Protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia 19 lutego 2003 r.(...) W. przekazało w zarząd Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomość wspólną położoną przy ul. (...)'a 4 w W.. W podpiwniczeniu tej nieruchomości usytuowana jest budowla ochronna kat.(...), która znajduje się w ewidencji budowli ochronnych, stanowiących element infrastruktury krytycznej w rozumieniu art. 3 punkt 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U.
Nr 89 poz.590 z późn.zm. – dalej powoływanej jako uozk ). W dniu 5 czerwca 2012 r. ogół właścicieli Wspólnoty podjął uchwałę nr (...) w sprawie zmiany przeznaczenia nieruchomości wspólnej - schronu. Zgodnie z jej treścią pomieszczenia schronu zostały przeznaczone na boksy piwniczne dla mieszkańców (dotychczas użytkowane), a właściciele zaakceptowali likwidację wyjścia ewakuacyjnego poprzez jego zasypanie i zamurowanie otworu od strony budynku. O powyższej uchwale Zarząd Wspólnoty zawiadomił Zakład (...) (...) W. pismem z dnia 30 lipca 2012 r.
Przed dniem podjęcia przedmiotowej uchwały Wspólnota Mieszkaniowa nie zwracała się do powoda o zmianę przeznaczenia pomieszczeń schronu. W 2008 r. właz - wyjście ewakuacyjne ze schronu zostało przez Wspólnotę zasypane od zewnątrz i zamurowane od wewnątrz. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali /Dz. U. z 1994 roku, nr 85, poz. 38 z późn. zm. – dalej powoływanej jako u.w.l./, właściciel lokalu może zaskarżyć uchwałę do sądu z powodu jej niezgodności z przepisami prawa lub z umową właścicieli lokali albo jeśli narusza ona zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną lub w inny sposób narusza jego interesy.
Powód domagał się uchylenia uchwały podjętej przez pozwaną Wspólnotę, z uwagi na jej niezgodność z prawem, ale w ocenie Sądu Okręgowego w żaden sposób nie wykazał by treść uchwały była sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa. Według twierdzeń powoda, podjęta uchwała narusza art. 6 ust. 5 uozk . Zgodnie z tym przepisem właściciele oraz posiadacze samoistni i zależni obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej mają obowiązek ich ochrony, w szczególności przez przygotowanie i wdrażanie, stosownie do przewidywanych zagrożeń, planów ochrony infrastruktury krytycznej oraz utrzymywanie własnych systemów rezerwowych zapewniających bezpieczeństwo i podtrzymujących funkcjonowanie tej infrastruktury, do czasu jej pełnego odtworzenia.
Z przepisu tego nie wynika jednak żaden skonkretyzowany obowiązek po stronie właścicieli i posiadaczy nieruchomości, w szczególności przepis ten nie zawiera nakazów ani zakazów dotyczących zmian przeznaczenia nieruchomości. Podjęcie przez Wspólnotę Mieszkaniową uchwały w sprawie zmiany przeznaczenia pomieszczeń schronu w żaden sposób nie wpłynęło na jego faktyczne wykorzystanie. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie, przedmiotowe pomieszczenia już przed dniem podjęcia uchwały, były wykorzystywane jako pomieszczenia piwniczne, a właz (wyjście ewakuacyjne ze schronu) został zasypany i zamurowany już w 2008 r.
Skoro w ustawie o zarzadzaniu kryzysowym brak jest przepisu ograniczającego właściciela w dysponowaniu nieruchomością zastosowanie znajdują przepisy ogólne, tj. przepisy Kodeksy Cywilnego. Zgodnie zatem z art.140 k.c. w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. Ponieważ zaskarżona uchwała nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w przepisie art. 25 ust. 1 u.w.l., dlatego powództwo o jej uchylenie podlegało oddaleniu .
Apelację od wyroku złożyło (...) W., zaskarżając orzeczenie w całości na podstawie następujących zarzutów :
1. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 5 uozk przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że z przepisu tego nie wypływa żadna norma prawna nakładająca na właściciela lub posiadacza obiektu infrastruktury krytycznej jakikolwiek obowiązek, w zakresie możliwości zmiany przeznaczenia tego obiektu, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, że właściciel ma ustawowy obowiązek zapewnienia funkcjonalności, ciągłości działania i integralności obiektu infrastruktury krytycznej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego niezastosowania w/w przepisu, 2. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 140 k.c. przez jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której Wspólnota Mieszkaniowa samowolnie podjęła uchwałę o pozbawieniu pomieszczenia schronu podstawowych cech funkcjonalnych, podczas gdy prawo własności pozwanej w zakresie rozporządzania obiektem infrastruktury krytycznej jest ustawowo ograniczone przez art. 6 ust. 5 uozk , jak również przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie pomieszczenia schronu, 3. naruszenia prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie faktu, że przeznaczenie pomieszczenia schronu na boksy piwniczne oraz wyrażenie zgody m.in. na zamurowanie i zasypanie wyjścia ewakuacyjnego stanowi pozbawienie schronu cech konstrukcyjnych i funkcjonalnych, podczas gdy z treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, należało dojść do wniosku, że uchwała Wspólnoty pozbawia pomieszczenie schronu cech obiektu budowlanego infrastruktury krytycznej, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w zakresie oceny zgodności treści zaskarżonej uchwały z przepisami ustawy o zarządzaniu kryzysowym, 4. naruszenia prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 u.w.l. przez jego błędne niezastosowanie i oddalenie powództwa, w sytuacji, w której zaskarżona uchwała Wspólnoty Mieszkaniowej narusza bezwzględnie obowiązujący przepis art. 6 ust. 5 uozk, co powoduje, że jest ona niezgodna z prawem.
W oparciu o powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez: - uchylenie w całości uchwały nr (...) z dnia 05.06.2012 r. w sprawie „zmiany sposobu przeznaczenia nieruchomości wspólnej - schronu", podjętej przez właścicieli Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. (...)'a 4 w W., - zasądzenie od Wspólnoty Mieszkaniowej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania zgodnie z wnioskiem złożonym w pozwie, a także - zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest w całości uzasadniona. Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy są prawidłowe, Sąd Apelacyjny podziela je w całości i uznaje za własne. Podkreślić należy , iż prawidłowość zastosowania lub wykładni prawa materialnego może być właściwie oceniona jedynie na kanwie niewadliwie ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r. II CKN 18/97 , OSNC 1997/8/112). Natomiast trafny okazał się zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 u.w.l. właściciel lokalu może zaskarżyć uchwałę do sądu z powodu jej niezgodności z przepisami prawa lub z umową właścicieli lokali albo jeśli narusza ona zasady prawidłowego zarządzania nieruchomością wspólną lub w inny sposób narusza jego interesy.
Artykuł 25 u.w.l. nie czyni żadnego rozróżnienia pomiędzy uchwałami z punktu widzenia dopuszczalności ich zaskarżenia do sądu, a zatem uprawnia właściciela lokalu do wystąpienia z powództwem przeciwko każdej z nich, tj. bez względu na to, czy ma charakter pozytywny, negatywny, jest sprzeczna z prawem, czy też narusza zasady zarządu nieruchomością, bądź w inny sposób narusza interes skarżącego. Legitymacja czynna do wytoczenia powództwa wynikającego z art. 25 u.w.l. przysługuje każdemu właścicielowi lokalu, członkowi wspólnoty mieszkaniowej,(...) W. jako członek Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. (...)'a 4 w W. było uprawnione do zaskarżenia podjętej w dniu 5 czerwca 2012 r. uchwały nr(...)w sprawie zmiany przeznaczenia nieruchomości wspólnej - schronu .
Powództwo z art. 25 ust. 1 u.w.l. prowadzi do wyeliminowania podjętej uchwały z obrotu prawnego . Właściciel lokalu może korzystać ze swego prawa w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Powszechnie aprobowany jest pogląd, że własność nie jest nieograniczonym prawem dającym właścicielowi absolutną swobodę postępowania z rzeczą (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 1980 r., III CZP 45/80, OSPiKA 1981/7-8/131 i orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 1993, P 6/92, OTK 1993/1/ 8).
Podstawą wyznaczającą granice prawa własności w rozumieniu art. 140 k.c. mogą być zarówno przepisy prawa cywilnego, jak i innych działów prawa, w szczególności prawa administracyjnego. Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Rację ma skarżący, iż przepisem ograniczającym prawo własności jest art. art. 6 ust. 5 uozk, który stanowi, iż właściciele oraz posiadacze samoistni i zależni obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej mają obowiązek ich ochrony, w szczególności przez przygotowanie i wdrażanie, stosownie do przewidywanych zagrożeń, planów ochrony infrastruktury krytycznej oraz utrzymywanie własnych systemów rezerwowych zapewniających bezpieczeństwo i podtrzymujących funkcjonowanie tej infrastruktury, do czasu jej pełnego odtworzenia.
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym tworzy system zarządzania kryzysowego na wypadek wystąpienia zagrożeń wymagających podjęcia szczególnych działań, zwłaszcza ze strony organów administracji publicznej i Sił Zbrojnych RP, w sytuacjach, które nie spełniają przesłanek wprowadzenia jednego ze stanów nadzwyczajnych (stanu wojennego, stanu wyjątkowego lub stanu klęski żywiołowej), w których jednak wymagane jest już wdrożenie specjalnych mechanizmów dla zapewnienia skutecznego monitorowania zagrożeń i podejmowania działań w celu ich eliminacji lub przynajmniej znacznego ograniczenia.
Ustawa stanowi więc uzupełnienie regulacji stanów nadzwyczajnych i ważny element zapewnienia bezpieczeństwa narodowego ( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r. , K 50/07, OTK-A 2009/4/51) . Sytuacja prawna właścicieli i posiadaczy obiektów, instalacji i urządzeń uznanych za elementy infrastruktury krytycznej została ukształtowana przez ustawowe określenie pojęcia infrastruktury krytycznej i jej przedmiotu (art. 3 pkt 2 uozk), a także przez unormowaną w ustawie procedurę konkretyzacji zakresu tej infrastruktury ( ujęcie ich w wykazie obiektów, instalacji, urządzeń i usług wchodzących w skład infrastruktury krytycznej z podziałem na systemy art.5 b ust.7 pkt 1 uozk).
Ponadto na podmiotach prawa, którzy są właścicielami i posiadaczami obiektów, instalacji i urządzeń uznanych za elementy infrastruktury krytycznej, spoczywają z mocy ustawy liczne obowiązki. Zgodnie z art. 6 ust. 5 uozk podmioty te mają obowiązek ochrony obiektów, instalacji i urządzeń polegający w szczególności na przygotowaniu i wdrażaniu, stosownie do przewidzianych zagrożeń, planów ochrony infrastruktury krytycznej oraz utrzymywaniu własnych systemów rezerwowych zapewniających bezpieczeństwo i podtrzymujących funkcjonowanie tej infrastruktury do czasu jej pełnego odtworzenia. (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 lipca 2012 r., K 22/09, OTK – A 2012/7/74).
Sam fakt, że w ustawie o zarządzaniu kryzysowym nie wprowadzono przepisów, które zawierałyby jakiekolwiek sankcje wobec tych zarządców infrastruktury krytycznej, którzy nie zastosują się do dyspozycji zawartych w przepisach ustawy i odmówią współpracy z administracją publiczną, nie świadczy jednak, iż działania sprzeczne z tymi przepisami należy uznać za zgodne z prawem , czyli pozbawione sankcji prawnych wynikających z przepisów innych ustaw , np. z art. 25 u.w.l. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, iż pomieszczenie piwniczne – schron , którego dotyczy zaskarżona uchwała jako ujęte w wykazie, wchodzi w skład infrastruktury krytycznej.
Nie zmienia tego okoliczność , iż aktualne uwarunkowania techniczne i użytkowe ( tj. wykorzystywanie schronu jako pomieszczenia piwnicznego oraz zasypanie i zamurowanie w 2008 r. włazu -wyjścia ewakuacyjnego) świadczą o co najmniej utrudnieniach w realizacji przez ten obiekt celów infrastruktury krytycznej. Pozwana Wspólnota nie może na skutek podjęcia uchwały o zmianie przeznaczenia pomieszczenia de facto dokonywać zmian składu elementów infrastruktury krytycznej, ujętych w wykazie . Z treści ustawy o zarządzaniu kryzysowym nie wynika możliwość zaskarżenia czynności polegającej na poinformowaniu o ujęciu w wykazie określonego obiektu, instalacji lub urządzenia do organu drugiej instancji.
Na podstawie § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Infrastruktury Krytycznej ( Dz.U. Nr 83, poz. 541) właściciel lub posiadacz ma jedynie możliwość wystąpienia do dyrektora Rządowego Centrum Bezpieczeństwa o aktualizację wykazu lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa w związku z ujęciem składnika jego mienia w wykazie (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 lipca 2012 r., K 22/09, OTK – A 2012/7/74). Do czasu , gdy obiekt opisany w zaskarżonej uchwale ( pomieszczenie piwniczne – schron) nie zostanie usunięty z wykazu pozwana Wspólnota nie może dokonywać zmiany jego przeznaczenia i to zarówno w aspekcie faktycznym (sposób korzystania), jak również prawnym ( poprzez podjęcie uchwały o zmianie przeznaczenia).
Z uwagi na powyższe zaskarżona uchwała jako sprzeczna z prawem powinna zostać uchylona na podstawie art. 25 ust. 1 u.w.l. Uznając apelację za uzasadnioną Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386§ 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił uchwałę nr (...) r. z dnia 5 czerwca 2012 r. Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. (...)'a 4 w W. w sprawie zmiany przeznaczenia nieruchomości wspólnej – schronu i zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej tytułem zwrotu kosztów procesu za pierwszą instancje kwotę 380 zł ( w tym koszty zastępstwa prawnego w kwocie 180 zł oraz opłata od pozwu w kwocie 200 zł).
Podstawą prawną rozstrzygnięcia o kosztach postępowania był art.98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art.99 k.p.c., art108§ 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz.1349, z późn.zm.). W sprawach dotyczących uchylenia uchwały wspólnoty mieszkaniowej wynagrodzenie pełnomocnika procesowego strony - radcy prawnego, należy ustalać na podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 wskazanego powyżej rozporządzenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2011 r., III CZP 9/11, M.Prawn. 2011/12/626).
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono , stosownie do wyniku tego postepowania, na podstawie art.98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art.99 k.p.c., 108§ 1 k.p.c. i art.391§ 1 k.p.c. oraz§ 12 ust.1 pkt 2 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu , zasądzając od strony pozwanej na rzecz skarżącego kwotę 335 zł ( w tym opłata od apelacji w kwocie 200 zł i koszty zastępstwa prawnego za II instancję w kwocie 135 zł ) .