Legislator Case Law & Legislation
V U 781/16 AI generated

Social security court dismisses appeal against husband's late payment penalties for wife under joint property regime.

Case Number V U 781/16
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The court dismissed the appellant's appeal against a social security office decision ordering her to pay late payment penalties and execution costs. The appellant argued that a 2009 marital property separation agreement exempted her from liability for her husband's debts incurred after that date. The court rejected this claim, ruling that the relevant tax code provisions do not apply to wives in this context and that the separation agreement does not limit liability for late payments. Consequently, the appeal was rejected, and the appellant was ordered to pay the social security office's legal costs.

Legislator headnote

AI generated

Ordynacja podatkowa art. 29 ust. 1; ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 26: A wife's liability for a husband's late social security payments under a joint property regime is joint and not limited by a subsequent separation agreement.

Keywords

AI generated
social security contributions late payment penalties marital property regime tax code provisions joint liability execution costs separation agreement

Cited Legislation

AI generated
Ordynacja podatkowa art. 29 ust. 1
Zaskarżonej decyzji wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art. 29 § 1 oraz art.
Ordynacja podatkowa art. 110 ust. 2 pkt 2
29 § 1 oraz art. 110 § 2 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r.
Ordynacja podatkowa art. 26
z art. 26 Ordynacji Podatkowej w zw.
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 31
z art. 31 i 32 ustawy z 13 października 1998r.
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 32
k.p.c. art. 477 ust. 14 pkt 1
Dlatego też odwołanie - jako nieuzasadnione - podlegało oddaleniu, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c.
k.p.c. art. 98
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c.
art. 98 k.p.c
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
SA w Katowicach z 29.10.2003r., sygn. akt III AUa 2140/02
wyrok SA w Katowicach z 29.10.2003r., sygn. akt III AUa 2140/02, wyroki WSA w Poznaniu z 6.12.2007r., I SA/Po 655/07, i z 25.02.2014r., III SA/Po 1276/13).
WSA w Poznaniu z 6.12.2007r., I SA/Po 655/07
akt III AUa 2140/02, wyroki WSA w Poznaniu z 6.12.2007r., I SA/Po 655/07, i z 25.02.2014r., III SA/Po 1276/13).
WSA w Poznaniu z 25.02.2014r., III SA/Po 1276/13
Sąd Najwyższy z 22.05.2012r., II UK 339/11
II UK 339/11
Supreme Court dismisses appeal allowing social security liens on pre-marital joint property debt. Joint property liability applies only to debts incurred during marriage.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt V U 781/16

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2016 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Adrianna Mongiałło Protokolant: star. sekr. sądowy Klaudia Treter po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. w Legnicy sprawy z wniosku B. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przy udziale zainteresowanego M. K. o określenie dalszych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne na skutek odwołania B. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 19 maja 2016 r. znak (...)- (...) I. oddala odwołanie, II. zasądza od wnioskodawczyni na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. kwotę 1200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt V U 781/16

UZASADNIENIE

Decyzją z 19 maja 2016r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. zmienił decyzję z 8 kwietnia 2016r. i ponownie określił dalsze zaległości B. K. i M. K. w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez płatnika M. K. za okres od czerwca 2009r. do sierpnia 2009r.: - z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami liczonymi na dzień 7 kwietnia 2016 r. w kwocie 2.695,70 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 1.133 zł i koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł, - z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami liczonymi na dzień 7 kwietnia 2016r. w kwocie 1.160,72 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 488 zł i koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł, - z tytułu składek na Fundusz Pracy i FGŚP wraz z odsetkami liczonymi na dzień 7 kwietnia 2016 r. w kwocie 242,82 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 102 zł i koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł.

Odwołanie od ww. decyzji w części określającej odpowiedzialność za odsetki za opóźnienie od zaległości składkowych oraz za koszty egzekucyjne za okres od września 2009r. do 7 kwietnia 2016r. złożyła wnioskodawczyni B. K., wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, że nie ponosi ona odpowiedzialności za ww. odsetki oraz za zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych. Wniosła nadto o zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą od pełnomocnictwa wg norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art. 29 § 1 oraz art. 110 § 2 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 26 Ordynacji Podatkowej w zw. z art. 31 i 32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez bezzasadne przyjęcie, że ponosi ona odpowiedzialność za odsetki za opóźnienie od zaległości składkowych męża M. K. za okres od września 2009r. do 7 kwietnia 2016r. oraz za koszty egzekucyjne, w sytuacji gdy 18 września 2009r. małżonkowie zawarli umowę ustanowienia rozdzielności majątkowej.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wskazał, iż zaskarżoną decyzją zmienił wcześniejszą decyzję (z 8 kwietnia 2016r.) rozciągającą na B. K. odpowiedzialność za długi męża z tytułu nieopłaconych składek za okres od czerwca 2009r. do lutego 2016r., gdyż wnioskodawczyni do odwołania od decyzji z 8 kwietnia 2016r. przedstawiła kopię umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej z 18 września 2009r. W związku z tym odpowiedzialność B.

K. została ograniczona do zaległości składkowych za okres sprzed wyłączenia ustawowej wspólności małżeńskiej, tj. do okresu od czerwca 2009r. do sierpnia 2009r. Zdaniem organu rentowego, w sprawie nie znajdzie zastosowania powoływany przez wnioskodawczynię art. 110 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż nie dotyczy on odpowiedzialności za zaległości składkowe małżonka lecz osoby trzeciej, a małżonek, na którego rozciągnięto odpowiedzialność za długi płatnika (podatnika), nie jest osobą trzecią w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej.

Krąg osób będących potencjalnymi osobami trzecimi zakreślony jest wyczerpująco w art. 110-117 Ordynacji podatkowej, nie ma możliwości jego poszerzania i nie ma wśród nich małżonka. Odpowiedzialność małżonków uregulowana została w art. 26 i art 29 § 1 o.p. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Decyzją z 8 kwietnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych określił zaległości B. K. i M. K. w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez płatnika M. K. za okres od czerwca 2009r. do lutego 2016r.: - z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami liczonymi na dzień 7 kwietnia 2016 r. w kwocie 45.488,16 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 9.250 zł, koszty upomnienia w kwocie 207,60 zł i koszty egzekucyjne w kwocie 317,70 zł, - z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami liczonymi na dzień 7 kwietnia 2016 r. w kwocie 18.712,51 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 3.878 zł, koszty upomnienia w kwocie 207,60 zł i koszty egzekucyjne w kwocie 132,20 zł, - z tytułu składek na Fundusz Pracy i FGŚP wraz z odsetkami liczonymi na dzień 7 kwietnia 2016 r. w kwocie 3.787,06 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 731 zł, koszty upomnienia w kwocie 622,80 zł i koszty egzekucyjne w kwocie 484,70 zł.

Odwołując się od tej decyzji wnioskodawczyni przedstawiła kopię aktu notarialnego z 18 września 2009 r. (...), z którego wynikało, że małżonkowie 18 września 2009r. zawarli umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej. W związku z tą okolicznością organ rentowy decyzją z 19 maja 2016r., zaskarżoną w niniejszej sprawie, zmienił decyzję z 8 kwietnia 2016r. i ponownie określił dalsze zaległości B. K. i M. K. w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez płatnika M. K. z tym, że za okres do momentu ustanowienia przez małżonków rozdzielności majątkowej, czyli za okres od czerwca 2009r. do sierpnia 2009r.: - z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami liczonymi na dzień 7 kwietnia 2016 r. w kwocie 2.695,70 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 1.133 zł i koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł, - z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami liczonymi na dzień 7 kwietnia 2016 r. w kwocie 1.160,72 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 488 zł i koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł, - z tytułu składek na Fundusz Pracy i FGŚP wraz z odsetkami liczonymi na dzień 7 kwietnia 2016 r. w kwocie 242,82 zł, w tym odsetki za zwłokę w kwocie 102 zł i koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł.

Wnioskodawczyni B. K. i jej małżonek M. K. nie są rozwiedzeni ani nie orzeczono wobec nich wyrokiem sądowym separacji. /bezsporne , nadto dokumenty z akt ubezpieczeniowych ZUS/

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie jest niezasadne. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy wnioskodawczyni jako małżonka odpowiedzialna za zaległości składkowe w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez męża-płatnika ponosi odpowiedzialność za odsetki powstałe po dniu zawarcia umowy ustanawiającej ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Wnioskodawczyni stała na stanowisku, że jej odpowiedzialność winna być - po zastosowaniu w drodze analogii art. 110 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej - ograniczona tylko do odsetek powstałych do dnia ustanowienia rozdzielności majątkowej.

Przeciwnego zdania był organ rentowy i stanowisko to jest, w ocenie Sądu, słuszne. Sporu w sprawie nie budziło, że B. K. ponosi odpowiedzialność za zaległości z tytułu składek wynikających z działalności gospodarczej męża powstałych w czasie trwania wspólności ustawowej, tj. do 18 września 2009r. W ocenie Sądu, zobowiązaniem, za które odpowiedzialność ponosi wnioskodawczyni, jest nie tylko należność główna lecz także odsetki z tytułu zaległości składkowej oraz koszty upomnienia. W myśl art. 23 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.jedn.:

Dz.U. z 2016 r., poz. 963) od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.). Zgodnie z art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Stawki odsetek za zwłokę wynikają z art. 56 - 56b o.p. oraz z obwieszczenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

W myśl zaś art. 24 ust. 2 ustawy systemowej ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej podlegają nie tylko nieopłacone w terminie składki oraz odsetki za zwłokę, ale także koszty egzekucyjne i koszty upomnienia. Wskazać należy, że odsetki za zwłokę nie są świadczeniem samodzielnym, oderwanym od zaległości składkowej lecz mają charakter akcesoryjny w stosunku do należności głównej, którą stanowi zaległość składkowa. Z tej przyczyny jest oczywiste, że zobowiązanie do zapłaty odsetek może powstać jedynie wówczas, gdy powstała sama zaległość składkowa.

Brak zaległości w opłaceniu składek (w całości lub w części) przesądza o wygaśnięciu zobowiązania z tytułu odsetek za zwłokę (w całości lub w części). Obowiązek naliczenia odsetek za zwłokę nie jest zależny ani od okoliczności powstania zaległości składkowej ani od woli stron stosunku ubezpieczeniowego. Zobowiązanie z tytułu odsetek za zwłokę powstaje z mocy prawa, niezależnie od tego, czy płatnik dysponuje wiedzą na temat powstania zaległości w opłacaniu składek. Ewentualna decyzja organu rentowego, w której zostały wyliczone odsetki za zwłokę, ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, stwierdzający fakt powstania i wysokości odsetek.

W obowiązującym stanie prawnym nie można wygasić zaległości składkowej bez wygaszenia zobowiązania z tytułu odsetek (por. art. 28 ust. 4 ustawy systemowej). Można natomiast umorzyć same odsetki, bez umarzania kwoty zaległości z tytułu składek. Akcesoryjność odsetek powoduje, że skoro do roszczenia głównego dotyczącego składek sprzed ustania wspólności majątkowej małżeńskiej zakres odpowiedzialności małżonka kształtuje się w granicach wynikających z art. 26 i art. 29 o.p., to za składki te małżonek odpowiada na zasadach ogólnych, w tym także w zakresie odsetek za zwłokę, które są narastające do czasu wygaśnięcia roszczenia głównego.

Wobec powyższego nie ma żadnych podstaw, by w niniejszej sprawie stosować przez analogię przepis art. 110 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że rozwiedziony małżonek podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z byłym małżonkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej, jednakże tylko do wysokości wartości przypadającego mu udziału w majątku wspólnym, a odpowiedzialność ta nie obejmuje odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych powstałych po dniu uprawomocnienia się orzeczenia o rozwodzie.

Przede wszystkim wskazać należy na umiejscowienie tego przepisu w systematyce ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Został on zamieszczony w rozdziale 15 ustawy, a więc w rozdziale, który dotyczy odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Tymczasem małżonek, na którego rozciągnięto odpowiedzialność za długi płatnika (podatnika), nie jest „osobą trzecią” w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Krąg osób będących potencjalnymi osobami trzecimi zakreślony jest bowiem wyczerpująco w art. 110-117 Ordynacji podatkowej i nie ma możliwości jego poszerzania (por.

R. Dowgier, [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, także: Ordynacja podatkowa. Komentarz pod red. prof. dr hab. Henryka Dzwonkowskiego, Wyd. 6, Warszawa 2016). W przywołanych przepisach rozdziału 15. Ordynacji podatkowej nie wymienia się małżonków. Ich odpowiedzialność została uregulowana w art. 29 w zw. z art. 26 o.p. - a więc w rozdziale, który nie dotyczy odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, lecz odpowiedzialności podatnika, płatnika i inkasenta.

Odpowiedzialność małżonka w świetle przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie jest zatem odpowiedzialnością uzupełniającą, jak w przypadku „osób trzecich” lecz ma charakter odpowiedzialności równoległej (por. wyrok SA w Katowicach z 29.10.2003r., sygn. akt III AUa 2140/02, wyroki WSA w Poznaniu z 6.12.2007r., I SA/Po 655/07, i z 25.02.2014r., III SA/Po 1276/13). Skoro zatem wnioskodawczyni nie jest osobą trzecią w rozumieniu cyt. wyżej przepisów Ordynacji podatkowej, a jej odpowiedzialność za zaległości składkowe nie ma charakteru uzupełniającego, to nieuprawnione jest jej twierdzenie, że w niniejszej sprawie w drodze analogii można zastosować do niej art. 110 § 2 pkt 2 o.p. i obciążyć ją odsetkami za zwłokę od zaległości składkowych liczonymi tylko do dnia ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej, tj. do 18 września 2009r.

Przepis powyższy dotyczy wprost małżonka rozwiedzionego. Wnioskodawczyni zaś - co bezsporne - rozwiedziona z płatnikiem nie jest. Nie orzeczono również między małżonkami sądownie separacji. Sam zaś stan separacji faktycznej, nawet gdyby faktycznie istniał między małżonkami, również nie uzasadnia zastosowania do wnioskodawczyni regulacji zawartej w art. 110 § 2 pkt 2 o.p. Na marginesie tylko dodać można, że gdyby przychylić się do stanowiska odwołującej, że w przypadku podpisania intercyzy w czasie trwania małżeństwa nie można naliczać odsetek za okres po jej podpisaniu od zaległości, za które jest odpowiedzialna sprzed rozdzielności majątkowej, to przepis art. 110 § 2 pkt 2 o.p. byłby zbędny w przypadku małżonków rozwiedzionych, a to kłóciłoby się w sposób ewidentny z zasadą „racjonalnego” prawodawcy.

Dodać też należy, że bez znaczenia prawnego dla oceny rozpoznawanej sprawy pozostaje przywołany przez skarżącą w odwołaniu wyrok Sądu Najwyższego z 22.05.2012r. (II UK 339/11). Wyrok ten wydany został na kanwie zupełnie innego stanu faktycznego i prawnego. Orzeczenie to dotyczy bowiem odpowiedzialności za niezapłacone w terminie składki, jeśli zaległości powstały jeszcze przed ślubem, a zatem zupełnie nie przystaje do okoliczności niniejszej sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zastosowania wobec skarżącej w drodze analogii przepisu art. 110 § 2 pkt 2 o.p. i w konsekwencji naliczenia odsetek do 18 września 2009r., tj. do dnia, w którym pomiędzy nią i jej mężem ustanowiono ustrój rozdzielności majątkowej.

Dlatego też odwołanie - jako nieuzasadnione - podlegało oddaleniu, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z 22.10.2015r. (Dz.U. z 2015r. poz. 1804) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej rozporządzeniem zmieniającym z 3.10.2016r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 1667).