Court declared gift deed void to protect creditor's claim, dismissing excess damages post-donation.
Legislator summary
AI generatedThe court declared the gift deed void to the extent necessary to satisfy the plaintiff's existing creditor claim against the donor. While the plaintiff argued for full recovery of the debt, the court limited protection to the debt amount existing at the time of the gift. Consequently, the claim for damages arising after the donation was dismissed as the creditor could not logically attribute the donor's actions to future debts.
Legislator headnote
AI generatedArt. 527 § 1, 528, 531 § 1, 530 k.c.; Art. 527 § 1 and 528 of the Civil Code allow a creditor to declare a disposition void to protect their claim, but the scope of protection is limited to the debt existing at the time of the disposition, excluding future claims.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt I C 1297/14
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 grudnia 2015 r. Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:Przewodniczący: SSR Tadeusz KotukProtokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2015 r. w G. sprawy z powództwa K. A. A. przeciwko M. S. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną I. uznaje za bezskuteczną wobec powoda K. A. A. umowę darowizny nieruchomości objętej księgą wieczystą (...) zawartą w dniu 5 maja 2014 r. pomiędzy J. S. a M. S., któremu to powodowi przysługiwała przeciwko J. S. wierzytelność obejmująca kwotę 14.727,40 zł (czternaście tysięcy siedemset dwadzieścia siedem złotych czterdzieści groszy); II. w pozostałym zakresie powództwo oddala; III. zasądza od pozwanego M. S. na rzecz powoda K. A. A. kwotę 2.511,75 zł (dwa tysiące pięćset jedenaście złotych siedemdziesiąt pięć groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 1297/14
UZASADNIENIE
Stan faktyczny W dniu 16 lipca 2012 r. J. S. zawarła z K. A. A.umowę pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości z klauzulą wyłączności. Przedmiotem była sprzedaż nieruchomości J. S. położonej w J.. J. S. za usługę zobowiązała się zapłacić kwotę 66.000 zł netto powiększoną o podatek VAT (23%). W dniu 28 listopada 2012 r. (data zawarcia umowy sprzedaży w/w nieruchomości) została spełniona przesłanka wymagalności wynagrodzenia pośrednika. Dobrowolnie zapłaciła jedynie 3.000 zł. Okoliczności bezsporne (k. 23-24, 12-22) W dniu 16 kwietnia 2013 r.
Sąd Rejonowy w Kielcach wydał nakaz zapłaty na rzecz powoda przeciwko J. S. co do kwoty 63.000 zł (sygn. I Nc 145/13). Roszczenie pozwu nie obejmowało naliczonego podatku VAT. Okoliczność bezsporna (k. 27, 30) W dniu 11 marca 2014 r. powód wystawił J. S. fakturę VAT na kwotę 77.490 zł brutto (63.000 zł netto). W dniu 13 marca 2014 r. w/w faktura została wysłana listem poleconym J. S. z wezwaniem do zapłaty do 18 marca 2014 r. J. S. odebrała przesyłkę w dniu 14 marca 2014 r. Wobec bezskutecznego upływu terminu powód wystąpił z kolejnym powództwem o zapłatę.
W dniu 26 marca 2014 r. Sąd Rejonowy w Kielcach wydał nakaz zapłaty (sygn. I Nc 223/14) – obejmujący rozstrzygnięciem kwotę 14.490 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 19 marca 2014 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 2.598,25 zł; J. S. wniosła sprzeciw, sprawie nadano sygnaturę I C 656/14. Po rozpoznaniu sprzeciwu zapadł wyrok (12 grudnia 2014 r.) zasądzający kwotę 14.490 zł z odsetkami ustawowymi od 19 marca 2014 r. i kosztami procesu (wyrok uprawomocnił się 17 lutego 2015 r.). Okoliczności bezsporne (k. 28, 31) W dniu 5 maja 2014 r.
J. S. na podstawie umowy darowizny w formie aktu notarialnego darowała nieruchomość objętą księgą wieczystą (...) swojemu synowi – M. S.. Dowód: wypis aktu notarialnego, k. 74-77 Do chwili obecnej powodowi – mimo wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko J. S. nie udało się wyegzekwować należności objętej powództwem w sprawie I Nc 223/14 (I C 656/14) Sądu Rejonowego w Kielcach. Okoliczność bezsporna Ocena dowodów Ustalenia faktyczne w przeważającej mierze są bezsporne oraz oparte na treści dokumentu urzędowego w postaci wypisu aktu notarialnego.
Ani pozwany ani świadek J. S. nie złożyli zeznań (pozwany nie stawił się bez usprawiedliwienia na przesłuchanie, J. S. odmówiła składania zeznań z uwagi na stosunek pokrewieństwa z pozwanym). Kwalifikacja prawna Istnienie wierzytelności poddanej ochronie w powództwie nie było kwestionowane (wynika z treści umowy pośrednictwa pomiędzy powodem a J. S.) i dotyczy wierzytelności z tytułu reszty wynagrodzenia odpowiadającej podatkowi od towarów i usług wraz z należnościami ubocznymi. Zaskarżona czynność prawna była nieodpłatna, co oznacza, że wierzyciel może żądać uznania jej za bezskuteczną, chociażby beneficjent tej czynności nie wiedział i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (art. 528 k.c.).
Powoływany przez pozwanego w odpowiedzi na pozew brak owej świadomości pozostawał się obojętny dla rozstrzygnięcia. Obiektywny stan majątku dłużniczki, wykazany dostępnymi powodowi środkami dowodowymi wskazuje, że w chwili dokonania darowizny (a tym bardziej po jej dokonaniu) dłużniczka była niewypłacalna, gdyż nie tylko nie uiściła wymagalnej pozostałej części wynagrodzenia pośrednika odpowiadającej podatkowi od towarów i usług (14.490 zł), ale była w znacznym opóźnieniu z zapłatą wcześniej zasądzonej większej (podstawowej) części tego wynagrodzenia (63.000 zł).
W tej sytuacji ciężar udowodnienia, że dłużnika nie była w chwili darowizny niewypłacalna (i nie działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela) obarczał więc pozwanego (art. 6 k.c., por. m.in.. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2014 r., I ACa 681/13, LEX nr 1454627). Pozwany nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego na brak niewypłacalności dłużniczki w chwili dokonania darowizny. Dowodzenie tego było stosunkowo nieskomplikowane, gdyż wystarczało udowodnić istnienie innych składników majątkowych dłużniczki, umożliwiających zapłatę w/w długów.
W wyroku uwzględniającym powództwo ze skargi pauliańskiej należy precyzyjnie oznaczyć zakres ochrony, tj. wskazać wysokość wierzytelności, co do której skarga odniosła skutek. W niniejszym przypadku logicznym jest, że ochroną mógł być objęty taki zakres pozostałej części wynagrodzenia pośrednika (i należności ubocznych), które istniały w dacie dokonania zaskarżonej wierzytelności, a więc kwota 14.490 zł (odpowiadająca wartości naliczonego podatku od towarów i usług) oraz odsetki ustawowe od tej kwoty za okres od dnia 19 marca 2014 r. do dnia poprzedzającego datę darowizny (a więc do dnia 3 maja 2014 r.).
Suma tych odsetek (po kapitalizacji) wynosi 237,40 zł. Łącznie więc skarga pauliańska odniosła skutek do wierzytelności powoda do sumy 14.727,40 zł. W zakresie przewyższającym tę sumę powództwo było niezasadne, gdyż nie można logicznie przypisać dłużniczce działania ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela w odniesieniu do wierzytelności, która ma powstać dopiero po dacie zaskarżonej czynności (czyli w przyszłości). Sąd cywilny musi rygorystycznie przestrzegać normy z art. 321 § 1 k.p.c., zaś profesjonalny pełnomocnik powoda nie określił w pozwie (ani piśmie rozszerzającym powództwo) podstawy faktycznej powództwa co do wierzytelności powstałych po 5 maja 2014 r. jako dotyczących ochrony powoda jako przyszłego wierzyciela (art. 530 k.c.).
Ta samo dotyczy kwestii kosztów procesu w sprawie sygn. I C 656/14: roszczenie w tym zakresie powstaje dopiero z chwilą określenia ich w orzeczeniu kończącym postępowanie, a to zapadło w sprawie I C 656/14 dopiero w dniu 12 grudnia 2014 r., a więc kilka miesięcy po dokonaniu zaskarżonej czynności prawnej. W powództwie ze skargi pauliańskiej nie ma obowiązku wykazywania wierzytelności prawomocnym orzeczeniem sądowym, choć w niniejszej sprawie taki dowód się pojawił (k. 91), co w pełni potwierdza ustalenie Sądu, że w chwili dokonania zaskarżonej czynności prawnej wierzytelność ta rzeczywiście istniała i była wymagalna co do kwoty głównej (14.490 zł) oraz odsetek ustawowych liczonych od dnia 19 marca 2014 r.
Takie (a nie odmienne) ustalenie jest jednocześnie konieczne z uwagi na treść art. 365 § 1 k.p.c. Mając powyższe na uwadze powództwo uwzględniono w zakresie opisanym w punkcie I. sentencji na mocy art. 527 § 1 i § 2 k.c., art. 528 k.c., 531 § 1 k.c. W punkcie II. sentencji w pozostałym zakresie powództwo oddalono na mocy art. 530 k.c. a contrario. Koszty O kosztach procesu orzeczono na mocy art. 100 k.p.c. (stosunkowe rozdzielenie). Powód wygrał proces 75% (wzięto pod uwagę ostatecznie wskazany zakres kwotowy mającej podlegać ochronie wierzytelności 19.450 zł [k. 99] w stosunku do uwzględnionego w punkcie I. sentencji), pozwany – 25%.
Koszty powoda to opłata sądowa od pozwu 932 zł, opłata za czynności adwokackie w stawce minimalnej (2.400 zł, § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie […]), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). 75% z sumy tych kosztów to kwota zasądzona od pozwanego na rzecz powoda w punkcie III. sentencji.