Plaintiff's claim for legacy against defendant dismissed due to lack of standing and statute of limitations.
Legislator summary
AI generatedThe court dismissed the plaintiff's claim for a legacy against the defendant, ruling that the defendant lacked standing as she was not a statutory heir. The plaintiff failed to prove she received no legacy from the deceased mother and could not establish the defendant's right to inherit. Consequently, the claim was rejected on both procedural grounds of standing and substantive grounds of the statute of limitations.
Legislator headnote
AI generatedArt. 991 § 1, § 2 k.c.; Art. 1000 § 1 k.c.; Art. 117 § 1, 2 k.c.; Art. 1007 § 1 k.c.: A legacy claim is barred if the claimant cannot prove non-receipt of a legacy and the statutory limitation period has expired.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt I C 354/16
UZASADNIENIE
Powódka H. C. złożyła w dniu 11 kwietnia 2016 r. w Sądzie Rejonowym w Ostrowi Mazowieckiej pozew, w którym wniosła o zasądzenie od pozwanej H. S. kwoty 62 500 zł z ustawowymi odsetkami od daty wniesienia powództwa do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że spadek po J. i M. S. to gospodarstwo położone we wsi R. o powierzchni 12,60 ha i wartości 500 000 zł. J. S. (1) zmarł w 1948 r., a M. S. w dniu 10 września 1986 r. H. S. to synowa, żona zmarłego J. S. (2). Pozwana nigdy nie powiadomiła ustawowych spadkobierców o terminie sprawy spadkowej. Powódka z kolei jest córką J. i M. S. (pozew – k. 1). Pismem z dnia 19 kwietnia 2016 r. powódka sprecyzowała żądanie pozwu wskazując, że dochodzi zachowku po zmarłej matce M. S. (pismo – k. 17). Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i podniosła zarzut przedawnienia roszczenia o zachowek (odpowiedź na pozew – k. 60 - 63).
Sąd Rejonowy ustalił i zważył, co następuje:
Na podstawie art. 991 § 1 k.c. zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek). Natomiast w myśl § 2 tego przepisu jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
Zważyć w pierwszej kolejności należy, że pozwana H. S. nie jest spadkobierczynią M. S.. H. S. jest żoną syna M. S., J. S. (2), który zmarł w dniu 15 września 1995 r. (skrócony odpis aktu zgonu – k. 6). Jako synowa nie należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a nie zostało w sprawie wykazane, że spadkodawczyni sporządziła testament, który stałby się podstawą dziedziczenia przez pozwaną. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby odbyła się sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po M. S.. Powódka nie wykazała również, że pozwana została obdarowana przez pozwaną, co ewentualnie uzasadniałoby jej odpowiedzialność z tytułu zachowku w oparciu o art. 1000 § 1 k.c. Pozwanej nie przysługuje więc legitymacja bierna do występowania w niniejszej sprawie i chociażby z tego tytułu powództwo podlegało oddaleniu.
Z dokumentów złożonych do akt niniejszej sprawy wynika, że gospodarstwo rolne, o którym powódka wspomina w pozwie było przedmiotem postępowania w sprawie uregulowania własności nieruchomości w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U Nr 27, poz. 250). W dniu 8 marca 1978 r. Naczelnik Gminy w W. wydał akt własności ziemi nr (...) r3- (...) W./25/60/77, w którym stwierdzono, że J. i H. W. małżonkowie S. nabyli z mocy samego prawa działkę nr (...) o powierzchni 2,42 ha położoną we wsi R. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania – k. 25, wypis z rejestru gruntów – k. 26 – 27, (...) k.
79) Nie zostały także wykazane inne okoliczności warunkujące pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie roszczenia o zachowek. Powódka nie udowodniła roszczenia, ani co do zasady, ani co do wysokości. Nie wykazała, że nie otrzymała od spadkodawczyni należnego jej zachowku. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 991 § 2 k.c. uprawnionemu przysługuje przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia tylko wówczas jeżeli nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu.
Powyższe okoliczności powinny zostać wykazane przez stronę powodową. Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego. To one, a nie sąd są wyłącznym dysponentem toczącego się postępowania i one ponoszą odpowiedzialność za jego wynik. Zważyć należy, że powódka nie złożyła w niniejszej sprawie żadnych wniosków dowodowych, które mogłyby potwierdzać istnienie jej roszczenia o zachowek. Wskazać także należy, że gdyby roszczenie powódki względem pozwanej istniało, to powództwo i tak podlegałoby oddaleniu z uwagi na upływ terminu przedawnienia.
W myśl art. 117 § 1 i 2 k.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne. Termin przedawnienia roszczenia o zapłatę zachowku w aktualnym stanie prawnym wynosi 5 lat (art. 1007 § 1 k.c.). Z kolei roszczenia o zapłatę zachowku, których termin przedawnienia rozpoczął bieg przed 23 października 2008 r. przedawniały się po upływie trzyletniego terminu.
Przepis regulujący powyższą kwestię został zmieniony ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. Nr 85 poz. 458). Zgodnie z art. 8 tej ustawy do roszczeń, o których mowa w art. 1007 k.c., powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tj. w dniu 23 października 2011 r. i w tym dniu jeszcze nie przedawnionych, stosuje się przepisy tego artykułu w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. A zatem zgodnie z przepisami przejściowymi roszczenia nieprzedawnione w dniu wejścia w życie nowego przepisu przedawniają się dopiero po upływie 5 lat od chwili otwarcia testamentu lub od chwili śmierci spadkodawcy (w przypadku, gdy testamentu nie było).
W przypadku, gdy testamentu nie było (a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie), termin przedawnienia należy liczyć od dnia otwarcia spadku. Matka powódki M. S. zmarła w dniu 10 września 1986 r., a zatem roszczenie o zapłatę zachowku przedawniło się z dniem 10 września 1989 r. (skrócony odpis aktu zgonu – k. 5). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekł jak w wyroku. Kosztami postępowania, od uiszczenia których powódka była zwolniona Sąd obciążył Skarb Państwa biorąc za podstawę art. art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj.
Dz. U. z 2016 r. poz. 623) w zw. z art. 100 k.p.c. a contrario. SSR Monika Brzozowska