Supreme Court dismisses retrial request as double jeopardy applies to already combined sentences.

Sygn. akt IV KO 29/16

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 maja 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący) SSN Jarosław Matras SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca) Protokolant Anna Kowal w sprawie P. C. w kwestii wyroku łącznego po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. w dniu 25 maja 2016 r., z urzędu w przedmiocie rozważenia zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 27 marca 2012 r., zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia 28 grudnia 2011 r., 1. wznawia postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego w zakresie dotyczącym objęcia tym wyrokiem kar wymierzonych wyrokami skazującymi Sądu Rejonowego w T. z dnia 15 października 2002 r., i wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 2 lipca 2003 r., - pkt II.1. wyroku Sądu Apelacyjnego, 2 2. na podstawie art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. uchyla rozstrzygnięcie zawarte w pkt II.1. wyroku Sądu Apelacyjnego i postępowanie w tym zakresie umarza, 3. wydatkami obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 11 kwietnia 2016 r., Zastępca Przewodniczącego Wydziału Sądu Apelacyjnego w […] zwrócił się o rozważenie przez Sąd Najwyższy potrzeby wznowienia z urzędu postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II AKa …/12, zmieniającego wyrok łączny Sądu Okręgowego w T. z dnia 28 grudnia 2011 r., sygn. akt II K …/11 w punkcie II.l. a i b, a to wobec możliwości wystąpienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej przewidzianej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Wyrokiem łącznym z dnia 28 grudnia 2011 r., sygn. akt II K …/11, Sąd Okręgowy w T.:

I. rozwiązał kary łączne orzeczone wobec skazanego P.C. wyrokami Sądu Okręgowego w T.: z dnia 24 czerwca 2010 r., w sprawie II K …/10 i z dnia 5 października 2011 r., w sprawie II K …/11; II. orzekł wobec tegoż skazanego we wskazanych powyżej sprawach łączną karę pozbawienia wolności w wymiarze 4 lat i łączną karę grzywny w wymiarze 170 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych; III. zaliczył skazanemu P. C. na poczet kary łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie II K …/10 Sądu Okręgowego w T. od dnia 4 października 2009 r. do dnia 15 grudnia 2009 r.;

IV. przyjął, że w pozostałym zakresie wyroki objęte wyrokiem łącznym podlegają odrębnemu wykonaniu; 3 V. umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego obejmującego wyroki w sprawach:

1. II K …/98 Sądu Rejonowego w T., 2. II K …/00 Sądu Rejonowego w T., 3. II K ../02 Sądu Rejonowego w T., 4. II K …/03 Sądu Okręgowego w T., 5. III K ../07 Sądu Rejonowego w W., 6. II K …/11 Sądu Rejonowego w T.; i w tym zakresie kosztami procesu obciążył Skarb Państwa. Od tego wyroku łącznego apelację wywiódł obrońca skazanego. Po rozpoznaniu tegoż środka odwoławczego, Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II AKa …/12, między innymi: I. zmienił pkt I. zaskarżonego wyroku w ten sposób, że rozwiązał kary łączne wymierzone skazanemu wyrokami:

1. Sądu Rejonowego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt II K …/02, 2. Sądu Okręgowego z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II K …/03, 3. Sądu Okręgowego z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt II K …/10, 4. Sądu Okręgowego z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II K …/11, II. zmienił pkt II. zaskarżonego wyroku w ten sposób, że:

1. w miejsce wymierzonych skazanemu wyrokami:

a) Sądu Rejonowego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt II K …/02, b) Sądu Okręgowego z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II K …/03, 4 jednostkowych kar pozbawienia wolności, wymierzył skazanemu łączną karę 3 lat pozbawienia wolności, 2. w miejsce wymierzonych skazanemu wyrokami:

a) Sądu Okręgowego z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt II K …/10, jednostkowych kar pozbawienia wolności i grzywny, b) Sądu Okręgowego z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II K …/11, jednostkowej kary 3 lat pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo z art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, przy zastosowaniu art. 91 § 1 k.k. i kary grzywny, wymierzył skazanemu łączną karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i łączną karę grzywny w wymiarze 170 stawek dziennych, określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych, a karę 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną tym wyrokiem za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. pozostawił odrębnemu wykonaniu, III. zmienił pkt V. zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w pozostałym zakresie umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego, IV. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W rozpoznawanej sprawie wystąpiło uchybienie z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. stanowiące podstawę do wznowienia postępowania z urzędu. Stwierdzić bowiem trzeba, że kary jednostkowe wymierzone skazanemu wyrokami Sądu Rejonowego w T. z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt II K …/02 i Sądu Okręgowego w T. z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II K …/03, których dotyczy pkt II.1. lit. a i b wskazanego wyroku Sądu Apelacyjnego, były już uprzednio 5 połączone. Sąd Okręgowy w T., wyrokiem łącznym z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt II K …/04, orzeczone wobec skazanego P. C. w sprawach Sądu Rejonowego w T. z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt II K …/02 oraz Sądu Okręgowego w T. z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt II K …/03, jednostkowe kary pozbawienia wolności połączył i orzekł karę łączną 3 lat pozbawienia wolności.

Wyrok ten stał się prawomocny w dniu 12 sierpnia 2004 r. W powyżej przedstawionych realiach nie budzi zatem wątpliwości, że wobec P. C. zapadły dwa prawomocne wyroki łączne, w których węzłem kary łącznej objęto tylko te same skazania. W konsekwencji należy stwierdzić, że drugi z tych wyroków, a więc wyrok Sądu Apelacyjnego w jego pkt II.1 a i b, w omawianym zakresie dotknięty jest tzw. bezwzględną przyczyną odwoławczą przewidzianą w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., określaną jako powaga rzeczy osądzonej. Jak zasadnie wskazuje się przy tym w orzecznictwie Sądu Najwyższego, tego stanu prawnego nie mogła zmienić dyspozycja art. 575 § 1 k.p.k., przewidującego, że jeżeli po wydaniu wyroku łącznego zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, z chwilą jego wydania poprzedni wyrok łączny traci moc.

W omawianej sytuacji nie zachodziła bowiem żadna potrzeba wydania nowego wyroku łącznego obejmującego te skazania (zob. np. wyrok SN z dnia 9 września 2010 r., III KO 80/09, LEX nr 843498). Stosownie zaś do art. 542 § 3 k.p.k. postępowanie wznawia się z urzędu w razie ujawnienia jednego z uchybień przewidzianych w art. 439 § 1 k.p.k., nie zaś na wniosek strony. Takie stanowisko od dawna dominuje w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. uchwałę SN z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05, LEX nr 148682). W sprawie niniejszej ponowne orzeczenie o połączeniu kar wymierzonych skazanemu za przestępstwa związane już węzłem kary łącznej w poprzednim, prawomocnym wyroku jest zatem 6 orzeczeniem „w tym samym przedmiocie”, w oczywisty sposób wpływającym na sytuację prawną tego skazanego, która została już przecież w ostateczny sposób ukształtowana („prawomocnie zakończona”), a którego to stanu rzeczy, także w odniesieniu do postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego, dotyczy art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.

Na marginesie należy zauważyć, że kara łączna orzeczona przywołanym wcześniej wyrokiem łącznym Sądu Okręgowego z dnia 28 kwietnia 2004 r. została wprowadzona do wykonania. Karę tę skazany odbywał w okresie od 22 marca 2005 r. do dnia 20 października 2005 r., kiedy to został warunkowo przedterminowo zwolniony z odbycia reszty kary. Na poczet tej kary zaliczono przy tym skazanemu okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 16 kwietnia 2002 r. do dnia 22 września 2003 r. Warunkowego zwolnienia nie odwołano. O wydatkach niniejszego postępowania orzeczono na podstawie art. 638 k.p.k.

Mając to wszystko na względzie, orzeczono jak na wstępie.