Legislator Case Law & Legislation
IV CNP 39/15 AI generated

Supreme Court annuls lower court's property division ruling due to a calculation error inflating the debt by 25,000 PLN.

Case Number IV CNP 39/15
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court declared the lower court's decision inconsistent with the law regarding the amount of the debt owed by the applicant to the participant. The participant argued that because they received no property, they should receive the full 50,000 PLN contribution, leading to an inflated debt of 25,000 PLN. The court found this calculation method erroneous and ordered the debt to be reduced, while assigning procedural costs to the participants.

Legislator headnote

AI generated

Art. 4241 § 1 k.p.c.; Art. 4241 § 2 k.p.c.: A final judgment is inconsistent with the law if it contains a clear calculation error that unjustifiably increases the debt owed to one party, thereby violating the equitable principles of property division.

Keywords

AI generated
property division calculation error joint assets contribution offset procedural costs legal inconsistency debt adjustment

Cited Legislation

AI generated
Art. 4241 § 1 k.p.c.
Niezgodność z prawem powodująca w wyniku takiego stwierdzenia odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi mieć zatem w myśl art. 4241 § 1 k.p.c. charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim wypadku można przypisać orzeczeniu sądu cechy bezprawności (zob.
Art. 4241 § 2 k.p.c.
Według art. 4241 § 1 k.p.c.
Art. 520 § 1 k.p.c.
orzec jak w postanowieniu, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie art. 520 § 1 w związku z art.
Art. 13 § 2 k.p.c.
520 § 1 w związku z art. 13 § 2, art.
Art. 391 § 1 k.p.c.
13 § 2, art. 391 § 1, art.
Art. 398 § 2 k.p.c.
391 § 1, art. 39821 i art.
art. 386 § 1 k.p.c
art. 46 k.r.o
art. 212 § 1 k.c
1035 i art. 212 § 1 k.c.
art. 4241 § 1 k.p.c
Według art. 4241 § 1 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt IV CNP 39/15 POSTANOWIENIE Dnia 6 kwietnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek w sprawie ze skargi wnioskodawczyni o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w O. z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawie z wniosku A. P. przy uczestnictwie T. U. o podział majątku wspólnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 kwietnia 2016 r., 1) stwierdza niezgodność z prawem zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej punktu I w zakresie wysokości podwyższenia spłaty zasądzonej od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika, 2) uznaje, że uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. 2

UZASADNIENIE

W sprawie o podział majątku wspólnego wnioskodawczyni A. P. i uczestnika T. U., Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia 29 czerwca 2012 r. ustalił, że w skład majątku wspólnego uczestników wchodzi nieruchomość o wartości 439 300 złotych i dokonując podziału majątku przyznał ją wnioskodawczyni, zasądzając od niej na rzecz uczestnika kwotę 228 481,69 złotych, po ustaleniu nakładów z majątku osobistego uczestnika na majątek wspólny na kwotę 82 557,38 złotych i nakładów wnioskodawczyni na ten majątek na kwotę 64 894 złotych, oraz oddalając wniosek o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym.

Sąd orzekł także, że uczestnik ma obowiązek wydania nieruchomości wnioskodawczyni w ciągu 7 dni od dnia otrzymania spłaty i rozstrzygnął o kosztach postępowania. W wyniku rozpoznania wniesionych apelacji Sąd Okręgowy w O. postanowieniem z dnia 31 stycznia 2013 r. oddalił apelację wnioskodawczyni w całości, a uwzględnił apelację uczestnika w części przez zmianę postanowienia Sądu pierwszej instancji (pkt VI) w ten sposób, że zasądzoną od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika tytułem spłaty kwotę podwyższył do 253 481,69 złotych (pkt I).

Oznaczało to podwyższenie spłaty o 25 000 złotych, ze względu na uznanie, że Sąd Rejonowy błędnie rozliczył nakład uczestnika na majątek wspólny w postaci kwoty 50 000 złotych, uzyskanej przez niego jako darowizna od rodziców. Z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego wynika, że skoro uczestnik na skutek podziału majątku nie otrzymał domu, to wnioskodawczyni winna mu zwrócić cały nakład w wysokości 50 000 złotych, a nie tylko jego połowę; to sprawia, że należało powiększyć spłatę należną uczestnikowi od wnioskodawczyni o 25 000 złotych i w tym tylko zakresie orzeczenie Sądu pierwszej instancji podlegało zmianie (art. 386 § 1 k.p.c.).

W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Sądu Okręgowego wnioskodawczyni zarzuciła Sądowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 45 i art. 46 k.r.o. w związku z art. 1035 i art. 212 § 1 k.c. oraz wniosła o stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie w części, tj. co do pkt I jest 3 niezgodne z art. 45 i art. 46 w związku z art. 1035 i art. 212 § 1 k.c., a także zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Według art. 4241 § 1 k.p.c. można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. W okolicznościach niniejszej sprawy wymagania formalne wniesionej skargi zostały spełnione. Istotne jest w związku z tym rozważenie przesłanek materialnych skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia.

W doktrynie i w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że skarga ta będąca nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia zasługuje na uwzględnienie w razie wyraźnej niezgodności rozstrzygnięcia sądowego z prawem, a więc niewątpliwej jego sprzeczności z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Niezgodność z prawem powodująca w wyniku takiego stwierdzenia odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi mieć zatem w myśl art. 4241 § 1 k.p.c. charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim wypadku można przypisać orzeczeniu sądu cechy bezprawności (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2012 r., IV CNP 8/12 i powołane w nim obszernie orzecznictwo).

Rozstrzygając należy również mieć na uwadze charakter władzy sądowniczej, tj. orzekania z zachowaniem niezawisłości, w tym swobody, to nie znaczy, że dowolności w ocenie materiału dowodowego oraz interpretacji przepisów mających zastosowanie, z pełnym jednak wykorzystaniem wiedzy i doświadczenia sędziowskiego. Posługując się uznanymi metodami wykładni dochodzi się nieraz do różnych rezultatów dających się obronić. To uprawnia do twierdzenia, że w działalności jurysdykcyjnej sądu można formułować autonomiczne rozumienie bezprawności w takim 4 znaczeniu jak powyżej przedstawione (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35).

Przenosząc poczynione rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy przyjąć należy, że skarżąca przedstawiła przekonujące argumenty wskazujące na wadliwość zaskarżonego orzeczenia i pomimo że chodzi w rezultacie tylko o błąd rachunkowy, polegający na zawyżeniu spłaty należnej pozwanemu, to wydane orzeczenie jest oczywiście niezgodne z prawem. Istota zaskarżonej części prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego dotyczy bowiem rozliczenia uczestników postępowania i zmiany orzeczenia Sądu pierwszej instancji, tylko przez ewidentnie naruszające prawo podwyższenie spłaty należnej uczestnikowi od wnioskodawczyni.

Sąd Rejonowy ustalił wysokość spłaty w ten sposób, że po obliczeniu łącznej wartości majątku stron podzielił ją na połowę. Otrzymaną wartość udziału każdego z uczestników porównał następnie z wartością przyznanych im składników majątku, co w odniesieniu do sposobu rozumowania znalazło wyraz w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego (s. 8). Podstawę podziału stanowiła więc łączna wartość majątku wspólnego, czyli wartość powiększona o dokonane nakłady. Po podzieleniu otrzymanej kwoty przez dwa, każdy z uczestników otrzymał połowę wartości nakładów.

Przyznanie nieruchomości jednemu z nich oznaczało, że otrzymał on składnik majątkowy o wartości powiększonej o wartość nakładu z majątku współmałżonka. W orzecznictwie Sądu Najwyższego problem, o który chodzi w sprawie był dotychczas rozwiązywany na dwa sposoby. Pierwszy oznaczał wyliczenie wartości „netto” majątku wspólnego, podzielenie jej na dwie części, a następnie dodanie wartości nakładu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2012 r., I CNP 25/11, nie publ.). Drugi sposób sprowadzał się do podzielenia wartości „brutto” majątku na pół i ustalenie, który z małżonków pozostaje w wyniku tej operacji wzbogacony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2012 r., IV CNP 8/12, nie publ.).

Jest oczywiste, że przy zastosowaniu obu metod uczestnik, który dokonał nakładu, a któremu nie został przyznany przedmiot majątkowy o zwiększonej w podany sposób wartości powinien otrzymać zwrot całości nakładu, 5 który w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wyniósł 50 000 złotych. W konsekwencji, jeżeli w rozpoznawanej sprawie Sąd drugiej instancji przyjął metodę obliczeń „brutto”, to jest przekonujące, że małżonek dokonujący nakładu powinien otrzymać spłatę w wysokości 25 000 złotych, gdyż pozostałe 25 000 złotych zwiększyło jego udział w majątku wspólnym, stanowiącym podstawę obliczenia spłat i dopłat.

Do takiego wniosku prowadzi analiza sposobu rozliczeń między wnioskodawczynią a uczestnikiem. Rażące naruszenie prawa dotyczy zatem zaskarżonego prawomocnego orzeczenia, w którym o wskazaną kwotę 25 000 złotych, niezgodnie z prawem zwiększone zostało świadczenie wnioskodawczyni względem uczestnika. Jest to naruszenie istotne, dość łatwo dostrzegalne i godzące w porządek prawny rozliczeń majątkowych po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, a pozostawienie orzeczenia w obecnym kształcie byłoby oczywiście krzywdzące dla uczestniczki postępowania w zakresie poniesionej i udowodnionej szkody majątkowej.

Z tych względów należało uznać, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 4241 § 1 k.p.c. i na podstawie art. 42411 § 2 k.p.c. orzec jak w postanowieniu, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie art. 520 § 1 w związku z art. 13 § 2, art. 391 § 1, art. 39821 i art. 42412 k.p.c. jw eb