Supreme Court dismisses appeal for new property separation date claim as inadmissible in appellate stage.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the appellant's appeal regarding a request to establish property separation from a date earlier than the initial lawsuit filing. The lower court rejected the appeal because the new date request constituted a substantively new claim, which is procedurally inadmissible in the appellate stage. The court ruled that such requests fall outside the scope of appellate review, which is limited to formal and fiscal admissibility checks.
Legislator headnote
AI generatedArt. 370 k.p.c.; Art. 373 k.p.c.: The appellate court's preliminary stage review is limited to formal and fiscal admissibility; requests for new substantive claims, such as changing the date of property separation, are inadmissible in the appellate stage.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt II CZ 96/15 POSTANOWIENIE Dnia 29 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa E. S. przeciwko H. S. o ustanowienie rozdzielności majątkowej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 stycznia 2016 r., zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 9 lipca 2015 r., uchyla zaskarżone postanowienie. 2
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 9 lipca 2015 r. Sąd Okręgowy w P. odrzucił apelację pozwanego i orzekł o kosztach postępowania odwoławczego. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r. – zgodnie z żądaniem pozwu – ustanowił z dniem 7 lipca 2014 r. rozdzielność majątkową małż. E. S. i H. S. W apelacji od tego wyroku pozwany, który przed Sądem pierwszej instancji domagał się oddalenia powództwa, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź o zmianę zaskarżonego wyroku i ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem 1 stycznia 2008 r.
W ocenie Sądu odwoławczego należało uznać – wobec treści pozwu i stanowiska pozwanego w postępowaniu w pierwszej instancji – że zgłoszone dopiero w apelacji żądanie ustanowienia rozdzielności z datą wcześniejszą niż data wniesienia pozwu stanowi „jakościowo nowe żądanie”, niedopuszczalne w postępowaniu apelacyjnym, uzasadniające odrzucenie apelacji na podstawie art. 373 k.p.c. W zażaleniu pełnomocnik pozwanego, zarzucając naruszenie art. 370, art. 373 i art. 383 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W piśmiennictwie przyjmuje się, że na postępowanie apelacyjne składają się trzy stadia: wstępne, rozpoznawcze i orzecznicze. Stadium wstępne, zgodnie z rolami rozpisanymi przez ustawodawcę, rozpoczyna sąd pierwszej instancji (art. 370 k.p.c.), a następnie realizuje je sąd drugiej instancji (art. 373 k.p.c.). Zakres podejmowanych na tym etapie czynności sprawdzających i przygotowawczych jest stosunkowo szeroki i ma istotny walor procesowy, niemniej jednak dotyczy on jedynie aspektu formalnego, a nie merytorycznego apelacji. Celem przeprowadzanego przez sąd pierwszej instancji postępowania wstępnego jest wyjaśnienie szeroko pojmowanej kwestii dopuszczalności apelacji, chodzi bowiem nie tylko o skontrolowanie, czy apelacja spełnia wymagania formalne (art. 368 k.p.c.) i fiskalne oraz czy wniesiono ją w terminie (art. 369 k.p.c.), ale także czy w konkretnej sytuacji jest ona dopuszczalna pod względem przedmiotowym, tzn. czy dany wyrok podlega zaskarżeniu apelacyjnemu, oraz pod względem podmiotowym, tzn. z punku widzenia formalnej legitymacji skarżącego. 3 Czynności sprawdzające, które mają na celu wyjaśnienie dopuszczalności apelacji w szerokim znaczeniu tego słowa, wykonuje także sąd drugiej instancji.
Stanowią one w istocie postępowanie kontrolne w stosunku do postępowania wstępnego przeprowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. Ich zakres jest jednak szerszy, ponieważ obejmuje także podjęcie decyzji, jak apelacja ma być rozpoznana, a zwłaszcza, czy wchodzi w rachubę wyznaczenie posiedzenia jawnego, czy rozprawy. Mając na względzie powyższe, należy podzielić zarzut skarżącego, że Sąd odwoławczy odrzucił apelację pozwanego z naruszeniem wskazanych w zażaleniu przepisów regulujących zakres stadium wstępnego postępowania apelacyjnego, wskazana bowiem przyczyna odrzucenia apelacji nie należy do czynności sprawdzających i przygotowawczych mających na celu zbadania dopuszczalności apelacji w wyżej przedstawionym rozumieniu.
Z tych powodów również ewentualne naruszenie art. 383 k.p.c., wyrażającego ogólną zasadę, że zakres przedmiotowy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji nie może przekraczać zakresu przedmiotowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez sąd pierwszej instancji, nie uzasadniało odrzucenia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2001, I PZ 22/01, OSNP 2003, nr 10, poz. 255, i z dnia 9 maja 2014 r., I PZ 3/14, nie publ.). Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia (art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). kc