Legislator Case Law & Legislation
II CSK 866/14 AI generated

Supreme Court allows compensation claim by clarifying when the statute of limitations begins for invalid expropriation decisions.

Case Number II CSK 866/14
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Allowed / Granted

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court of Poland overturned the appellate court's dismissal of a compensation claim regarding a 1955 expropriation decision later found invalid. The plaintiffs argued the claim was time-barred, while the state contended the limitation period started immediately upon the initial invalidating decision. The court ruled that for decisions issued before September 1, 2004, the limitation period only begins after the ineffective expiration of the request for reconsideration or the issuance of a new decision following such a request.

Legislator headnote

AI generated

Art. 160 § 6 k.p.a.; Art. 156 § 1 k.p.a.; If a supervisory decision declaring an expropriation invalid was issued before September 1, 2004, causing damage, the statute of limitations for compensation begins after the ineffective expiration of the request for reconsideration or upon the issuance of a new decision following such a request.

Keywords

AI generated
expropriation compensation statute of limitations invalid administrative decision request for reconsideration Supreme Court ruling administrative procedure code time bar defense

Cited Legislation

AI generated
Art. 160 § 6 k.p.a.
16 § 1 k.p.a., art. 160 § 6 k.p.a. w związku z art.
Art. 156 § 1 k.p.a.
- przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a.
Art. 16 § 1 k.p.a.
160 § 6 w związku z art. 16 § 1 k.p.a., art.
Art. 127 § 3 k.p.a.
160 § 6 k.p.a., nawet jeżeli strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. (wyroki z dnia 21 listopada 2008 r., V CSK 204/08, OSNC-ZD 2009, nr D, poz.
art. 156 § 2 k.p
o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu, objętego księgą wieczystą KW nr […], zmieniona decyzją z dnia 20 kwietnia 1993 r., została wydana z naruszeniem prawa, stwierdzenie jej nieważności uniemożliwiła przyczyna wskazana w art. 156 § 2 k.p.a.
art. 16 k.p
korzystała z przymiotu ostateczności w rozumieniu art. 16 k.p.a., termin przedawnienia, liczony od dnia jej wydania, upłynął zatem przed wniesieniem powództwa.
art. 16 § 1 k.p
160 § 6 w związku z art. 16 § 1 k.p.a., art.
art. 160 § 6 k.p
16 § 1 k.p.a., art. 160 § 6 k.p.a.
art. 6 k.c
160 § 6 w związku z art.
art. 160 § 1 k.p
oraz art. 160 § 1 k.p.a.

Cited Case Law

AI generated
III CZP 78/14
Supreme Court defines when limitation period for damages begins after invalid administrative decision annulled post-2004.
V CSK 204/08
Supreme Court dismisses appeal regarding finality of administrative decision and statute of limitations period. The court rejects the claim that a re-examination request makes a decision final. The court rules that the initial decision remains final for limitation purposes. The court clarifies that re-examination requests do not affect the limitation period. The court distinguishes between finality for limitations and review rights. The court emphasizes literal interpretation of relevant legal provisions. The court applies the principle of legal certainty in administrative proceedings.
IV CSK 133/13
Supreme Court overturned appeal ruling on compensation for administrative error due to incorrect statute of limitations interpretation.
I CSK 732/12
Supreme Court dismisses cassation appeal regarding property restitution damages and statute of limitations. The court allows the claim as the limitation period had not expired. The court rejects the argument that an administrative decision lacked finality. The court clarifies that the limitation period runs from the date of the final administrative decision. The court holds that the claim was not time-barred despite procedural complexities. The court affirms the lower court's finding that the claim was valid. The court rules that the administrative decision was final for limitation purposes. The court confirms the claim was filed within the statutory limitation period. The court determines that the administrative decision was final for limitation purposes. The court affirms the lower court's decision on the statute of limitations issue.
I CSK 142/13
Supreme Court dismisses cassation appeal regarding civil statute of limitations interruption by administrative decisions.
III CZP 112/10
Supreme Court applies Civil Procedure Code to damages claims arising from pre-2004 administrative decisions invalidated after 2004.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II CSK 866/14

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 listopada 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa H. D., G. i B. G. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie […] o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 listopada 2015 r., skargi kasacyjnej powódek od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 13 marca 2014 r., uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. 2

UZASADNIENIE

Wyrokiem wstępnym z dnia 9 października 2013 r. Sąd Okręgowy w P. uznał roszczenie powódek o odszkodowanie za uzasadnione co do zasady. Sąd ustalił, że dnia 4 listopada 1955 r. została wydana przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. decyzja o wywłaszczeniu na rzecz Zakładów „G.” nieruchomości położonej w P. przy ul. W., stanowiącej część działek nr 54, 55, 208, 795/53 i 797/56, o powierzchni 15 620 m2 , ujawnionej w księdze wieczystej KW nr […]. Następcami prawnymi ówczesnych właścicieli nieruchomości są m.in. powódki.

Na wywłaszczonej nieruchomości utworzono działki nr 2710/54 i 942/208, o łącznej powierzchni 1,5315 ha, i założono dla tej nieruchomości nową księgę wieczystą KW […]. W dniu 22 września 1993 r. wymienionym działkom nadano numery 127/1 i 127/2; obecnie pierwsza z nich ma powierzchnię 1,4526 ha, a druga - 718 m2 . Nieruchomość objęta księgą wieczystą KW nr […], będąca w zarządzie „G.”, stała się przedmiotem użytkowania wieczystego z dniem 5 grudnia 1990 r.; potwierdził to Wojewoda decyzją z dnia 27 lipca 1992 r.

W akcie notarialnym z dnia 15 lutego 1994 r. Skarb Państwa zobowiązał się wnieść do „G.” SA wkład niepieniężny w postaci zlikwidowanego w celu prywatyzacji przedsiębiorstwa Zakłady „G.”, z prawem użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków. Nabycie prawa użytkowania wieczystego przez „G.” SA zostało ujawnione w księdze wieczystej KW […]. Następnie cały majątek wymienionej spółki akcyjnej został wniesiony do „N.” SA, która umową notarialną z dnia 31 grudnia 2004 r. prawo użytkowania wieczystego gruntu sprzedała Przedsiębiorstwu „J.” SA w B.; obecnie użytkownikiem wieczystym gruntu jest „J.” sp. z o.o. w O.

Decyzją z dnia 21 marca 2008 r. Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 4 listopada 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, którą na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie 3 sprawy utrzymał w mocy decyzją z dnia 27 maja 2009 r. Wniesione przez spółkę „J.” środki zaskarżenia, kwestionujące nieważność wymienionej decyzji, zostały oddalone. Decyzją z dnia 8 marca 2011 r. Minister Infrastruktury orzekł, że decyzja Wojewody z dnia 27 lipca 1992 r. o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu, objętego księgą wieczystą KW nr […], zmieniona decyzją z dnia 20 kwietnia 1993 r., została wydana z naruszeniem prawa, stwierdzenie jej nieważności uniemożliwiła przyczyna wskazana w art. 156 § 2 k.p.a.

Wymieniona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 14 września 2011 r. Wniesioną od tej decyzji skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 25 maja 2012 r. Odwołując się do uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r., III CZP 112/10 (OSNC 2011, nr 7-8, poz. 75), Sąd Okręgowy uznał, że do dochodzonego przez powódki odszkodowania ma zastosowania art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. Sąd nie podzielił podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia, przyjmującego, że początek biegu terminu przedawnienia należy liczyć od - uznanej za ostateczną - decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 21 marca 2008 r.

Zdaniem Sądu dochodzone przez powódki roszczenie o odszkodowanie pozostaje w związku z decyzjami Ministra Infrastruktury z dnia 21 marca 2008 r. i z dnia 8 marca 2011 r. Jednakże roszczenie to stało się wymagalne dopiero z chwilą wydania przez Ministra Infrastruktury decyzji z dnia 8 marca 2011 r., stwierdzającej niezgodność z prawem ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu. Dopiero po wydaniu tej decyzji okazało się bowiem, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest niemożliwy ze względu na przysługującą użytkownikowi wieczystemu ochronę z tytułu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo. Sąd odwoławczy podzielił zarzut apelującego, że roszczenie odszkodowawcze uległo przedawnieniu, ponieważ decyzja Ministra Infrastruktury 4 z dnia 21 marca 2008 r. korzystała z przymiotu ostateczności w rozumieniu art. 16 k.p.a., termin przedawnienia, liczony od dnia jej wydania, upłynął zatem przed wniesieniem powództwa. W skardze kasacyjnej, opartej na pierwszej podstawie, pełnomocnik powódek zarzucił naruszenie art. 160 § 6 w związku z art. 16 § 1 k.p.a., art. 160 § 6 k.p.a. w związku z art. 117 § i art. 6 k.c. oraz art. 160 § 1 k.p.a.

Powołując się na tę podstawę wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozstrzygające znaczenie dla oceny zasadności skargi kasacyjnej ma kwestia, kiedy decyzja Ministra Infrastruktury z dnia 21 marca 2008 r., stwierdzająca nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 4 listopada 1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, stała się ostateczna w rozumieniu art. 16 k.p.a., albowiem roszczenie o odszkodowanie - zgodnie ze znajdującym w sprawie zastosowanie art. 160 § 6 k.p.a. - przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a.

Sąd drugiej instancji uznał, odwołując się do orzecznictwa, że wspomniana decyzja Ministra Infrastruktury uzyskała przymiot ostateczności - mimo decyzji z dnia 29 maja 2009 r. zapadłej na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy - z dniem jej wydania, powództwo wniesione w dniu 28 marca 2012 r. podlegało zatem oddaniu z powodu przedawnienia dochodzonego roszczenia. Kwestia, od jakiego dnia rozpoczyna się bieg - przewidzianego w art. 160 § 6 k.p.a. - przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej wskutek wydania wadliwej decyzji, jeżeli wadliwość ta została stwierdzona decyzją nadzorczą właściwego ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego wzbudziła wątpliwości w wypadkach, w których decyzja nadzorcza została wydana przed dniem 11 kwietnia 2011 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. 5 Nr 6, poz. 18 - dalej "nowela z 2010 r."), do tego bowiem dnia z art. 16 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. wynikało, że decyzje, od których nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne.

Ustawodawca nie przesądzał zatem - inaczej niż obecnie - znaczenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dla ostateczności decyzji. Powstawało pytanie - istotne także w aspekcie art. 160 § 6 k.p.a. - czy decyzja nadzorcza ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego jest ostateczna z chwilą jej doręczenia albo ogłoszenia stronie, skoro nie przysługuje od niej odwołanie, czy też jej ostateczność zależy - jak de lege lata - od złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według części orzeczeń Sądu Najwyższego, wydana w pierwszej instancji decyzja nadzorcza ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego jest decyzją ostateczną w rozumieniu art. 160 § 6 k.p.a., nawet jeżeli strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. (wyroki z dnia 21 listopada 2008 r., V CSK 204/08, OSNC-ZD 2009, nr D, poz. 94, i z dnia 6 listopada 2013 r., IV CSK 133/13, nie publ.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało jednak wyrażone również stanowisko odmienne, że za początek biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 160 § 6 k.p.a. nie można uważać daty pierwszej decyzji nadzorczej, lecz dopiero datę wydania decyzji w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy (wyroki z dnia 19 września 2013 r., I CSK 732/12, nie publ., i z dnia 18 grudnia 2013 r., I CSK 142/13, nie publ.) Powstałe w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozbieżności zostały rozstrzygnięte uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2015 r.

III CZP 78/14 (OSNC 2015, nr 6, poz. 66). Sąd Najwyższy orzekł, że jeżeli w wyniku wydania przed dniem 1 września 2004 r. decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji strona poniosła szkodę, a właściwy minister lub samorządowe kolegium odwoławcze stwierdziło - po tym dniu, lecz przed dniem 11 kwietnia 2011 r. - nieważność tej decyzji albo jej wydanie z naruszeniem prawa, termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie przewidziany w art. 160 § 6 k.p.a. rozpoczyna bieg z chwilą bezskutecznego upływu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w razie jego złożenia - z chwilą wydania decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy. 6 Sąd Najwyższy, w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną, podziela przytoczoną uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego; nie ma potrzeby powtarzania zawartych w niej motywów rozstrzygnięcia, uchwała została bowiem opublikowana i są one powszechnie dostępne.

To oznacza, że zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 160 § 6 k.p.a. jest uzasadniony; nie zachodzi bowiem wskazana przez Sąd odwoławczy podstawa oddalenia powództwa z powodu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie. Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji wyroku (art. 39815 § 1 k.p.c.). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie (art. 108 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c.). kc