Legislator Case Law & Legislation
VIII U 190/16 AI generated

Social security court dismisses interest claim on overpaid benefits, ruling interest only accrues after the administrative decision becomes effective.

Case Number VIII U 190/16
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The court partially dismissed the insured's appeal against the Social Insurance Institution's order to repay overpaid benefits and interest. While the insured argued he was unaware of the conflict between concurrent benefits, the court found he was duly informed and thus liable for the principal sum. However, the court ruled that interest on the overpayment only becomes enforceable from the date the administrative decision was issued, not from the date the benefits were paid.

Legislator headnote

AI generated

Art. 26 ust. 1, 3 Ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; Art. 138 ust. 1, 2 Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Interest on overpaid social security benefits accrues only from the date the administrative decision establishing the debt becomes effective, not from the date of payment.

Keywords

AI generated
social security overpayment interest accrual date administrative decision concurrent benefits enforceability of debt social insurance law repayment obligation

Cited Legislation

AI generated
Art. 26 ust. 1, 3 of the Act on Social Insurance in the Event of Work Accidents and Occupational Diseases
ZUS, powołując się na treść przepisów art. 26 ust 1 i 3 ustawy z dnia 30 października 2002r.
Art. 138 ust. 1, 2 of the Act on Pensions and Allowances from the Social Insurance Fund
1242, ze zm.) oraz art. 138 ust.
Art. 477 § 14 k.p.c.
W konsekwencji na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c.
art. 359 § 2 k.c
Z tą chwilą następuje też wymagalność (w prawnym znaczeniu według prawa cywilnego - art. 359 § 2 k.c.) roszczenia o odsetki, gdyż od tej chwili dłużnik pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia głównego (art.
art. 481 § 1 k.c
359 § 2 k.c.) roszczenia o odsetki, gdyż od tej chwili dłużnik pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia głównego (art. 481 § 1 k.c.).
art. 120 § 1 k.c
Z tą też chwilą rozpoczyna się bieg przedawnienia roszczenia o zapłatę odsetek (art. 120 § 1 k.c.)” (por.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt VIII U 190/16

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Mariola Szmajduch Protokolant: Katarzyna Stefańczyk po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2016 r. w Gliwicach sprawy Ł. K. (1) (K.) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o zwrot nienależnie pobranego świadczenia na skutek odwołania Ł. K. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 5 stycznia 2016 r. nr (...) 1. zmienia częściowo zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż stwierdza, że ubezpieczony Ł. K. (2) nie ma obowiązków zwrotu odsetek od nienależnie pobranego świadczenia za okres od 27 maja 2014r. do 5 stycznia 2016r. w kwocie 1131,55 zł (jeden tysiąc sto czterdzieści jeden złotych 55/100);

2. oddala odwołanie w pozostałej części; (-) SSO Mariola Szmajduch Sygn. VIII U 190/16

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 stycznia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. zobowiązał ubezpieczonego Ł. K. (1) do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okresy: od 1 maja 2014r. do 31 maja 2014r., od 1 lipca 2014r. do 31 grudnia 2014r. i od 1 kwietnia 2015r. do 30 kwietnia 2015r. w łącznej kwocie 10.453,48 zł oraz odsetek od tego świadczenia, liczonych za okres od 27 maja 2014r. do 5 stycznia 2016r., tj. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, w łącznej kwocie 1.131,55 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji, ubezpieczony domagał się uchylenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

W uzasadnieniu wskazał, że do nienależnego pobrania świadczenia doszło na skutek jego niewiedzy o niemożliwości pobierania świadczenia zbiegowego, przy równoczesnym osiąganiu przychodu. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. ZUS, powołując się na treść przepisów art. 26 ust 1 i 3 ustawy z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 1242, ze zm.) oraz art. 138 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.

Dz. U. z 2015r., poz. 748, ze zm.) wyjaśnił, że ubezpieczony od dnia 22 listopada 1999r. był uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, zaś od 24 września 2012r. miał przyznane prawo do emerytury i w związku z tym od tej daty przysługiwało mu świadczenie zbiegowe, które ZUS wypłacał mu od momentu przyznania emerytury. Natomiast w wyniku rutynowej kontroli ZUS wezwał odwołującego do złożenia oświadczenia w zakresie ewentualnego podjęcia działalności zarobkowej. Oświadczenie takie złożył w dniu 23 grudnia 2015r.

Z kolei na podstawie złożonych przez niego dokumentów organ rentowy ustalił okresy w których doszło do nienależnego pobrania świadczenia zbiegowego. ZUS wskazał nadto, że ubezpieczony był niejednokrotnie informowany o braku możliwości pobierania świadczenia zbiegowego, w momencie gdy równocześnie uzyskuje inny przychód, bez względu na jego wysokość. W szczególności ZUS podkreślił, że taką informację przesłał do ubezpieczonego listem poleconym w dniu 2 grudnia 2002r., a następnie zamieszczana ona była w kolejnych przesyłanych do odwołującego decyzjach dotyczących zarówno pobieranej przez niego renty, jak i przyznania emerytury i dalszego jej przeliczania.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Ł. K. (2) ur. (...) od dnia 22 listopada 1999r. był uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Renta przysługuje na stałe. W dniu 16 grudnia 2002r. (vide dowód doręczenia k.39 a.o.r.) ubezpieczony otrzymał z ZUS pisemną informację w między innymi zakresie zasad obowiązujących przy pobieraniu tzw. świadczeń zbiegowych i konieczności zawieszenia wypłaty jednego z tych świadczeń w razie osiągania przychodu, bez względu na jego wysokość.

W dniu 24 sierpnia 2012r. ubezpieczony zgłosił wniosek o ustalenie prawa do emerytury. Decyzją z dnia 11 października 2012r. przyznano ubezpieczonemu emeryturę od osiągnięcia wieku emerytalnego, tj. od dnia 24 września 2012r. W treści tej decyzji organ rentowy w punkcie V zawarł ponownie pouczenie o konieczności zawieszenia wypłaty jednego ze świadczeń zbiegowych w razie osiągania przychodu, bez względu na jego wysokość. Z kolei w punkcie VIII poinformowano ubezpieczonego o obowiązku powiadamiania organu rentowego, między innymi, o osiąganiu przychodu i jego wysokości.

Natomiast decyzją z dnia 10 października 2012r. przeliczono odwołującemu świadczenie rentowe i wskazano, że od momentu przyznania prawa do emerytury, organ rentowy będzie mu wypłacał świadczenie zbiegowe składające się całej emerytury i połowy renty w związku z wypadkiem. Również w treści tej decyzji, w punkcie V, zawarto pouczenie w zakresie zasad wypłaty świadczeń zbiegowych, w tym również w zakresie przysługiwania wyłącznie jednego ze świadczeń zbiegowych, w razie osiągania przychodu, bez względu na jego wysokość.

Nadto Sąd ustalił, że zawiadomieniem z dnia 9 grudnia 2015r. organ rentowy zwrócił się do ubezpieczonego o nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez zatrudniającego go płatnika składek, z wyszczególnieniem przychodów podlegających rozliczeniu uzyskanych w okresie od 1 stycznia 2014r. do 31 grudnia 2014r. i faktycznych okresach zatrudnienia w tym czasie. W dniu 23 grudnia 2015r. odwołujący przedłożył w organie rentowym oświadczenie o osiąganiu przychodu, w treści którego wskazał, że osiąga przychody z tytułu pracy wykonywanej na podstawie umowy zlecenia.

Do oświadczenia dołączył też, wystawione przez (...) Sp. z o.o. w R., zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu (Rp-7), gdzie wskazano, iż był zatrudniony w tej firmie w następujących okresach: od 9 do 31 maja 2014r., od 22 lipca 2014r. do 31 grudnia 2014r. i od 20 do 30 kwietnia 2015r. Następnie w dniu 29 grudnia 2015r. nadesłał do ZUS pisemną informację pracodawcy w zakresie określenia wysokości przychodów odwołującego za poszczególne miesiące ze spornego okresu. Z zapisów tej dokumentacji wynika, że Ł. K. (2) w miesiącach: maj 2014r.; od lipca 2014r. do grudnia 2014r. i w kwietniu 2015r. otrzymywał wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia u tego pracodawcy.

Uwzględniając powyższe informacje zaskarżoną decyzją z dnia 5 stycznia 2016r. (...) Oddział w Z. zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okresy: od 1 maja 2014r. do 31 maja 2014r., od 1 lipca 2014r. do 31 grudnia 2014r. i od 1 kwietnia 2015r. do 30 kwietnia 2015r. w łącznej kwocie 10.453,48 zł, tj. połowy renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy oraz odsetek od tego świadczenia, liczonych za okres od 27 maja 2014r. do 5 stycznia 2016r., tj. do dnia wydania zaskarżonej decyzji, w łącznej kwocie 1.131,55 zł.

Powyższy stan faktyczny wynika z akt organu rentowego i był pomiędzy stronami bezsporny.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie jedynie częściowo. Stosownie do treści art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 748, ze zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei w myśl ust. 2 powołanego wyżej przepisu za nienależnie pobrane świadczenia uważa się: 1)świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2)świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.

Zgodnie z art. 26 ust 1 ustawy wypadkowej, osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego oraz do emerytury na podstawie odrębnych przepisów wypłaca się, zależnie od jej wyboru:

1) przysługującą rentę powiększoną o połowę emerytury albo 2) emeryturę powiększoną o połowę renty. Z kolei jak stanowi ust. 3 tego artykułu, przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli osoba uprawniona osiąga przychód powodujący zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości określony w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, niezależnie od wysokości tego przychodu. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu. Ubezpieczony, nabył prawo do emerytury w zbiegu z rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy od dnia 24 września 2012r.

Bezspornym też było, że w spornych okresach, za które ZUS domaga się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, Ł. K. (2) podjął zatrudnienie i uzyskiwał przychód. Odmienną kwestią pozostaje, wobec stanowiska odwołującego w toku procesu, czy został on przez organ rentowy prawidłowo powiadomiony o zasadach pobierania świadczenia zbiegowego i konsekwencjach, osiągania w tym czasie innych przychodów. Niewątpliwie za pouczenie takie nie może być uznana pisemna informacja przesłana od odwołującego w dniu 16 grudnia 2002r., bowiem w tym czasie był on uprawniony wyłącznie do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy.

Natomiast wniosek o prawo do emerytury złożył po upływie około 10 lat od tej okoliczności, zatem mógł zasadnie przypuszczać, że w tym czasie mogły ulec zmianie powyższe zasady. Niezależnie jednak od powyższego, w ocenie Sądu, ubezpieczony został prawidłowo pouczony o zasadzie wypłaty świadczenia zbiegowego, a także o braku takiego prawa w wypadku osiągania przychodu powodującego zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości określony w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, niezależnie od wysokości tego przychodu.

Powiadomienie takie było bowiem umieszczane w każdej kolejnej decyzji od momentu przyznania świadczenia zbiegowego. Wprawdzie odwołujący podnosi, że nie zapoznawał się z treścią pouczeń zawartych w decyzjach otrzymywanych od organu rentowego. Należy jednak mieć na uwadze, że ubezpieczony jako dorosły człowiek, dochowujący należytej staranności w dbaniu o swoje interesy, niewątpliwie winien się tymi pouczeniami zapoznać. Ubezpieczony otrzymał prawidłowe pouczenie a fakt, że nie interesował się jego treścią ani jaki rodzaj świadczenia pobiera nie stanowi dla niego usprawiedliwienia, gdyż jego obowiązkiem było zapoznać się z treścią pouczenia.

Reasumując ubezpieczony bezsprzecznie został pouczony o konieczności zawieszenia wypłaty renty z tytułu wypadku przy pracy pobieranej w zbiegu z emeryturą, w razie osiągania przychodu, bez względu na jego wysokość, zatem świadczenie - pobrana przez niego renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy - w okresie uzyskiwania tego przychodu była niewątpliwie świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi. Obowiązkowi zwrotu nie podlegają natomiast odsetki liczone od nienależnie pobranego świadczenia.

Zdaniem Sądu w przypadku ustalenia przez ZUS obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia ubezpieczony pozostawał w zwłoce z zapłatą należności dopiero z chwilą doręczenia mu tej decyzji i dopiero wtedy kwota podlegająca zwrotowi stała się wymagalna. Sąd orzekający zwraca uwagę, iż w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że świadczenia z ubezpieczeń społecznych są przyznawane w drodze decyzji administracyjnych i na podstawie decyzji administracyjnych są wypłacane. Nie można zatem utrzymywać, że świadczenia wypłacone na podstawie pozostającej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej jako nienależne podlegały zwrotowi w dacie wypłaty, choćby przesłanki przyznania świadczenia w rzeczywistości nie istniały lub odpadły.

Świadczenia w myśl art. 84 ustawy systemowej i art. 138 ustawy o emeryturach i rentach uważane za nienależne podlegają zwrotowi dopiero wtedy, gdy organ rentowy wyda stosowną decyzję administracyjną (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2010r., I UK 210/09, LEX nr 585713). W wyroku z dnia 18 października 2013r.sygn III AUa 229/13 (LEX nr 1391864) Sąd Apelacyjny w Gdańsku wskazał, iż „"żądanie zwrotu" nienależnie pobranego świadczenia następuje przez doręczenie dotyczącej tego decyzji (można powiedzieć, że staje się wymagalne w tym momencie, a nie w czasie spełniania świadczeń).

Z tą chwilą następuje też wymagalność (w prawnym znaczeniu według prawa cywilnego - art. 359 § 2 k.c.) roszczenia o odsetki, gdyż od tej chwili dłużnik pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia głównego (art. 481 § 1 k.c.). Z tą też chwilą rozpoczyna się bieg przedawnienia roszczenia o zapłatę odsetek (art. 120 § 1 k.c.)” (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 listopada 2013r., III AUa 198/13, LEX nr 1400345, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 3 grudnia 2013r., III AUa 436/13, LEX nr 1409160). Brak zatem podstaw do żądania odsetek od nienależnie pobranego świadczenia za okres poprzedzający wydanie i doręczenie zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. Sąd zmienił częściowo zaskarżoną decyzję i orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji, z kolei rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim sentencji wyroku Sąd oparł na przepisie art. 477 14 § 1 k.p.c. SSO Mariola Szmajduch