Appeal dismissed; pension suspension due to unconstitutional law not a court error allowing retroactive payment.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal dismissed the appellant's request for retroactive pension payments covering a period exceeding one month following the suspension's termination. The lower court had ruled that the pension suspension resulted from a legislative error rather than an administrative mistake by the social insurance agency. Consequently, the court held that the statutory provision allowing retroactive payment for administrative errors did not apply to this legislative defect.
Legislator headnote
AI generatedArt. 135 ust. 1, 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; Art. 386 § 1 k.p.c.; Where a pension suspension is caused by a legislative error rather than an administrative mistake, the provision allowing retroactive payment for administrative errors does not apply to periods exceeding one month after the suspension ends.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt III AUa 1706/15
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2016 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Barbara Staśkiewicz Sędziowie: SSA Stanisława Kubica SSA Ireneusz Lejczak (spr.) Protokolant: Robert Purchalak po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z wniosku J. B. (1) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o prawo do emerytury na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 14 maja 2015 r. sygn. akt VII U 1495/14 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że odwołanie oddala; II. zasądza od wnioskodawcy na rzecz strony pozwanej kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 14.05.2015r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z 19.09.2014r. w ten sposób, że nakazał organowi rentowemu wypłacić wnioskodawcy J. B. (1) zawieszoną emeryturę za okres od 22 listopada 2012r. do 30 kwietnia 2014r. Orzeczenie to poprzedził Sąd następującymi ustaleniami: J. B. (1) nabył prawo do emerytury od 1.03.2009r. Decyzją z 23.09.2011r. pozwany organ rentowy - na podstawie art. 103a ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS - zawiesił wypłatę tej emerytury.
W dniu 27.02.2014r. wnioskodawca powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13.11.2012r. (sygn. K 2/12), złożył wniosek o wypłatę zawieszonej emerytury. Decyzją z 14.04.2014r. organ rentowy dokonał wypłaty zawieszonej emerytury od 1.10.2011r. do 21.11.2012r. Dnia 28.05.2014r. wnioskodawca wystąpił o wypłatę zawieszonej emerytury również za lata 2013 i 2014. Zaskarżoną decyzją z 19.09.2014r. organ rentowy odmówił wyrównania emerytury za okres od 22.11.2012r. do 30.04.2014r. powołując się na treść art. 129 ust.1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS.
W oparciu o ten stan faktyczny i analizując treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13.11.2012r. (sygn. K 2/12) uznał Sąd Okręgowy, że pozwany organ rentowy bezpodstawnie odmówił wnioskodawcy wypłaty emerytury za żądany okres. Podkreślił Sąd, że cytowane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w pełni dotyczy sytuacji wnioskodawcy, co oznaczało, iż zawieszenie jego świadczenia było bezprawne. Realizując powyższe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca uchwalił ustawę z 13.12.2013r. o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od 1.12.2011r. do 21.11.2012r.
Wskazywało to na to, że organ rentowy nie wypłacając wnioskodawcy emerytury za późniejszy okres jej zawieszenia pozostawał w zwłoce z jej wypłatą. Nie była przy tym zasadna argumentacja strony pozwanej o braku wniosku ze strony wnioskodawcy o wypłatę zawieszonego świadczenia ponieważ właściwy wniosek złożył J. B. w marcu 2009r. wnosząc o ustalenie prawa do emerytury i od tej daty organ rentowy był zobowiązany do regularnej wypłaty należnego świadczenia. Zawinione zawieszenie przez organ rentowy wypłaty świadczenia wyłączało zastosowanie art. 129 ustawy emerytalnej i uzasadniało jego roszczenie.
Wyrok ten zaskarżyła apelacją strona pozwana w całości, zarzucając mu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej mocą której świadczenia wypłaca się nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku oraz przepisów ustawy z 13.12.2013r. o ustaleniu i wypłacie emerytur, do których prawo uległo zawieszeniu w okresie od 1.12.2011r. do 21.11.2012r. przez nakazanie organowi rentowemu wypłacenia emerytury wnioskodawcy za okres po 22.11.2012r. W oparciu o te zarzuty domagała się apelująca zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia odwołania ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na apelację wnioskodawca wniósł o jej oddalenie.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja była zasadna, choć naruszenie innych niż wskazane w apelacji przepisów decydowało o wadliwości zaskarżonego wyroku. Z prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego wynikało, że prawomocna decyzja pozwanego organu z 23.09.2011r., zawieszająca emeryturę wnioskodawcy, nie została ani przez niego zaskarżona w drodze odwoławczej do sądu powszechnego, ani też nie został zgłoszony wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145a kpa. Prawomocna decyzja zatem wywoływała skutek prawny do czasu złożenia przez wnioskodawcę wniosku o wznowienie wypłaty zawieszonego świadczenia.
Wznowienie wypłaty zawieszonych świadczeń reguluje art. 135 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w razie ustania przyczyny powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia, wypłatę wznawia się od miesiąca ustania tej przyczyny, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano z urzędu decyzję o jej wznowieniu. Nie podlegało kwestii, że przyczyną powodującą ustanie zawieszenia emerytury wnioskodawcy było przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 13.11.2012r.
Organ rentowy nie wydał też z urzędu decyzji o wznowieniu wypłaty świadczenia. Początkową zatem datą wznowienia wypłaty zawieszonej emerytury musiała być - w myśl cytowanego art. 138 ust.1 - data zgłoszenia wniosku o wypłatę, czyli 27.02.2014r. Wskazać też należało, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 135 ust. 3 cyt. ustawy. Nie można bowiem było uznać, że wstrzymująca wypłatę emerytury decyzja z 23.09.2011r. wydana została wskutek błędu organu rentowego. W dacie wydana tej decyzji obowiązywał art. 103a ustawy emerytalnej oraz uznany za niezgodny z Konstytucją art. 28 ustawy z 16.12.2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz o niektórych innych ustaw (Dz.U.
Nr 257, poz.1726, dalej ustawa zmieniająca), na podstawie których nastąpiło zawieszenie wypłaty świadczenia. Organ rentowy - którego zadaniem jest stosowanie obowiązującego prawa, a nie ocena zgodności przepisów z Konstytucją - wydał decyzję na podstawie obowiązujących przepisów. Nie można więc w świetle tego uznać, że zawieszenie wypłaty emerytury nastąpiło wskutek błędu organu rentowego. W tej sprawie wystąpił bowiem niewątpliwie błąd legislacyjny, czyli popełniony przez ustawodawcę lecz nie przez organ rentowy.
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 13.11.2012r. eliminowało z systemu prawnego art. 28 ustawy zmieniającej z dniem ogłoszenia orzeczenia. W tym momencie mógł organ rentowy z urzędu wydać - w myśl art. 135 ust 1 cyt. ustawy emerytalnej - decyzję o podjęciu wypłaty świadczenia. Zaniechania tego nie można było jednak uznać za błąd uzasadniający wypłatę świadczenia za 3 lata wstecz od daty wniosku o wznowienie ponieważ art. 135 ust 3 ustawy emerytalnej pozwalał na wypłatę za okres poprzedzający datę wniosku tylko w przypadku błędu dotyczącego wstrzymania wypłaty, który - jak wskazano wyżej - nie wystąpił.
Zaniechanie strony pozwanej polegające na niewydaniu z urzędu decyzji o wznowieniu wypłaty po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie dawało zatem podstaw do zastosowania normy z art. 135 ust. 3 ustawy emerytalnej. Mając na uwadze powyższe należało uznać, że organ rentowy prawidłowo zaskarżoną decyzją odmówił wypłaty świadczenia za okresy wcześniejsze niż miesiąc złożenia przez wnioskodawcę wniosku o wznowienie wypłaty. Wobec tego zaskarżony wyrok należało zmienić (art. 386 § 1 kpc) i oddalić odwołanie. Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego oparto na treści art. 98 § 1 i 3 kpc i § 6 pkt 6 w zw. z § 12 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tj.
Dz.U. z 2013r., poz. 490) uznając, że spór nie dotyczył prawa do świadczenia lecz wypłaty emerytury w wysokości określonej jako wartość przedmiotu zaskarżenia. SSA Ireneusz Lejczak SSA Barbara Staśkiewicz SSA Stanisława Kubica KG