Appeal court ordered exclusion of all judges from a district court due to reasonable doubts about their impartiality.
Legislator summary
AI generatedThe Court of Appeal reversed the lower court's decision to exclude only specific judges, ordering the exclusion of all judges from the district court instead. The plaintiff argued that working within the same court created inherent bias, while the first instance court rejected this based on the specific requests for exclusion. The appellate court held that the mere fact of employment within the same judicial body justifies excluding all judges to ensure impartiality.
Legislator headnote
AI generatedArt. 49 k.p.c.; Art. 397 § 2 k.p.c. in conjunction with Art. 386 § 1 k.p.c.: When a party demonstrates that the employment of litigants within the same court creates reasonable doubts about the impartiality of all judges, the court must exclude all judges from the case.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygnatura akt III APz 23/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Wiesława Stachowiak /spr./ Sędziowie: SSA Katarzyna Wołoszczak SSA Izabela Halik Protokolant: insp.ds.biurowości Beata Tonak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy M. O., M. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Świebodzinie o zapłatę na skutek zażalenia Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Świebodzinie na postanowienie Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt IV Po 7/15 postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 2 i wyłączyć sędziów Sądu Rejonowego w Świebodzinie: - M. G. - A. M. - K. Z. - M. R. - P. F.. SSA Izabela Halik SSA Wiesława Stachowiak SSA Katarzyna Wołoszczak
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze w sprawie IV P. 174/14, z powództwa M. O. i M. M. przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu w Świebodzinie, o zapłatę, postanowieniem z 16 września 2015 roku, w sprawie IV Po 7/15, wyłączył od rozpoznania ośmiu sędziów Sądu Rejonowego w Świebodzinie (pkt 1) i oddalił wniosek pozwanego o wyłączenie sędziów: M. G., A. M., K. Z., M. R. oraz P. F. (pkt 2). Pozwany Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Świebodzinie zaskrzył postanowienie w zakresie punktu 2, tj. oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów tego Sądu: M. G., A. M., K. Z., M. R. oraz P. F., składając zażalenie. Żalący wniósł o zmianę postanowienia, poprzez wyłączenie w sprawie IV P. 174/14 toczącej się przed Sądem Rejonowym w Świebodzinie w/w sędziów.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 49 k.p.c. niezależnie od przyczyn powodujących wyłączenie sędziego z mocy ustawy wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Sąd I instancji uzasadniając rozstrzygnięcie, wskazał, że wyłączeniu w niniejszej sprawie podlegali jedynie ci sędziowie, którzy wnieśli o to w oświadczeniach złożonych w zw. z art. 51 k.p.c. Sąd Okręgowy podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego na wniosek (iudex suspectus) związana jest nie z wystąpieniem jakiejkolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego rozpoznającego sprawę, ale z ujawnieniem się uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 49 k.p.c.).
Zatem o możliwości wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie decyduje samo odczucie strony co do bezstronności sędziego, ale odczucie co do tych wątpliwości musi być uzasadnione w okolicznościach danej sprawy. Ciężar uprawdopodobnienia wystąpienia takich okoliczności spoczywa na stronie wnoszącej o wyłączenie sędziego (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 7 lutego 2014 roku, w sprawie I ACz 130/14). W ocenie Sądu I instancji w art. 49 k.p.c. ustawodawca wprowadził rozróżnienie na żądanie wyłączenia - w przypadku sędziów, i wniosek o wyłączenie - w przypadku stron, ustanawiając tym samym odrębne tryby dla omawianej instytucji w zależności od tego, czy wola wyłączenia pochodzi od sędziego czy strony.
W stosunku do strony postępowania, składającej wniosek o wyłączenie, przepis art. 50 § 1 in fine k.p.c. statuuje obowiązek uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia sędziego i temu obowiązkowi strona pozwana w stosunku do pozostałych sędziów nie sprostała. Sad Okręgowy nie przychylił się do argumentacji pozwanego, który twierdził, że układ stosunków pomiędzy powódkami i sędziami, mający nawet tylko służbowy charakter, może skutkować brakiem obiektywizmu tych ostatnich. Zdaniem Sądu Okręgowego, samo istnienie relacji zawodowych pomiędzy sędzią a powódkami nie może automatycznie prowadzić do wyłączenia.
Ponadto Sąd I instancji odnosząc się do twierdzenia pozwanego, że sędziowie pozostają z powódkami „co najmniej w stosunkach służbowych”, nie wyjaśnił, jakie to relacje ponad służbowymi wiążą konkretne powódki z konkretnymi sędziami Sądu Rejonowego w Świebodzinie. Zdaniem Sądu Okręgowego, twierdzenie pozwanego jest nie tylko niekonkretne, ale i całkowicie gołosłowne: powoływanie się na domniemane stosunki i relacje bez jakiegokolwiek uprawdopodobnienia ich istnienia i charakteru nie może doprowadzić do uwzględnienia wniosku.
Sąd I instancji uznał, że odbiór społeczny sprawy, w której w roli pozwanej występuje sąd, a po stronie powodowej pracownik sądu, biegły, inna osoba z tym sądem zawodowo związana - nie jest uzależniony od tego, jacy sędziowie sprawę tę rozpoznają jeżeli w stosunku do każdego z nich nie wykaże się zindywidualizowanych wątpliwości co do bezstronności. Sąd II uznał, że powyższe stanowisko jest błędne i słuszne przeciwko niemu argumenty podniósł żalący. Fakt, że powódki pracują w Sądzie Rejonowym w Świebodzinie, a sprawę miałby rozstrzygnąć którykolwiek Sędzia tego Sądu uzasadnia z perspektywy zewnętrznego obserwatora powstanie wątpliwości co do bezstronności wszystkich Sędziów orzekających w tym Sądzie.
Podkreślić należało, że nie może decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie mieć okoliczność, że niektórzy z sędziów objętych wnioskiem nie znają bliżej powódek. Osoby te mają ze sobą styczność podczas codziennej pracy i słusznie zaznaczył pozwany, że w społecznym odbiorze, okoliczność ta może wskazywać na to, iż sędziowie nie będą w stanie zachować odpowiedniego obiektywizmu przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy. Sąd II instancji uznał także, że kryterium oceny tego, którzy z sędziów Sądu Rejonowego w Świebodzinie podlegają wyłączeniu, nie może być okoliczność zatrudnienia w określonym wydziale tego Sądu.
Niejednokrotnie bowiem pracownicy sekretariatów są okresowo przydzielani do różnych wydziałów, w zależności od potrzeb kadrowych. Podobnie zresztą rzecz ma się z sędziami. Już powyższa okoliczność, powoduje, że niesłusznie Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła wniosku. Sąd Apelacyjny nie zgodził się także z uzasadnieniem orzeczenia w części, w której Sąd Okręgowy zarzucił, ze rodzaj relacji pomiędzy powódkami a sędziami nie został konkretyzowany. W ocenie Sądu II instancji, choć nie można przyjąć w sprawie domniemania, że relacje te są koleżeńskie, bowiem tego rodzaju zażyłość nie sprzyja wykonywaniu obowiązków na linii podwładny – przełożony, to nie sposób zaprzeczyć, że relacje te mogą być oparte na zwykłej, szczerej sympatii.
Zasady doświadczenia życiowego pokazują również, że współpracownicy niejednokrotnie posiadają o sobie nawzajem informacje dotyczące w szczególności sfery życia prywatnego. Podkreślić przy tym trzeba, że dzieje się tak w znacznej mierze nie z powodu niezdrowej dociekliwości, ale jest naturalną konsekwencją funkcjonowania pracowników instytucji jaką jest sąd. Funkcjonowanie to wiąże się z zachowaniem pewnych konwenansów, a zatem reguł uprzejmości, które niewątpliwie powinny rzutować na relacje panujące wśród współpracowników sądu.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w naturze ludzkiej co do zasady nie leży skłonność do podejmowania nawet w pracy rozmów na tematy wyłącznie dotyczące jej wykonywania. Za przyjęte w społeczności pracowniczej, jaką stanowią w sądzie tak sędziowie jak i pracownicy sekretariatów, uznaje się symboliczne obchodzenie drobnych okazji poszczególnych osób. Sposobności takie sprzyjają bliższemu poznaniu się i sprawiają, że nabranie do siebie przez poszczególnych pracowników dystansu, jaki konieczny jest do osądzania sporów sądowych, jest bardzo trudne.
Wreszcie i przykre, dramatyczne okoliczności, które spotykają pracowników zazwyczaj komentowane są na szerszym forum i wywołują m.in. współczucie. Sąd II instancji zastrzega, że o wiele trudniej byłoby wyrazić jednoznaczny pogląd w przypadku sądu, w którym zatrudnionych jest większa liczna pracowników. Z dokumentów w aktach niniejszej sprawy wynika jednak, że w Sądzie Rejonowym w Świebodzinie orzeka 14 sędziów i powołane argumenty dotyczą tego sądu. Reasumując trafnie podniósł żalący, że sam fakt, iż powódki pracują w Sądzie Rejonowym w Świebodzinie, a sprawę miałby rozstrzygnąć którykolwiek sędzia tego Sądu uzasadnia z perspektywy zewnętrznego obserwatora powstanie wątpliwości co do bezstronności wszystkich sędziów orzekających w tym Sądzie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd II instancji na podstawie art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 386 §1 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie 2, wyłączając sędziów Sądu Rejonowego w Świebodzinie: M. G., A. M., K. Z., M. R. oraz P. F.. SSA Izabela Halik SSA Wiesława Stachowiak SSA Katarzyna Wołoszczak