Social Security Court dismissed appeal against accident insurance rate hike due to serious safety violations. Employer failed to correct BHP breaches between inspections, warranting penalty. Court upheld administrative sanction for endangering worker safety.

Sygn. akt III U 423/15

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2016r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Danuta Poniatowska Protokolant: sekr. sądowy Beata Dzienis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016r. w Suwałkach sprawy W. B. przy udziale zainteresowanego Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy w B. Oddział w S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o ustalenie w związku z odwołaniem W. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 14 maja 2015 r. znak (...) 1. oddala odwołanie;

2. zasądza od W. B. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu koszów zastępstwa procesowego. Sygn. akt III U 423/15

UZASADNIENIE

Decyzją nr (...) z dnia 14.05.2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., powołując się na art. 36 ust.2 ustawy z dnia 30.10.2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009r. Nr 167, poz.1322 ze zm.) oraz art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015r. poz. 121 ze zm.) stwierdził, że stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe dla płatnika W. B., w najbliższym roku składkowym obejmującym okres rozliczeniowy od 01.04.2016r. do 31.03.2017r., zostanie podwyższona o 100%.

Powodem podwyższenia stopy procentowej składki wypadkowej było rażące naruszenie przez płatnika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Z wnioskiem w tym zakresie do organu rentowego wystąpiła Państwowa Inspekcja Pracy, z uwagi na wyniki dwóch kontroli przeprowadzonych u płatnika składek. Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. B., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo (...) W. B. w S.. Domagał się jej zmiany i stwierdzenia, że stopa procentowa na ubezpieczenie wypadkowe pozostaje bez zmian oraz zasądzenie od organu rentowego kosztów postępowania.

Zarzucił, iż odstęp czasowy między dwiema kontrolami PIP był zbyt duży, a ich zakres i przedmiot różny. Dlatego organ rentowy błędnie zastosował art. 36 ustawy z dnia 30.10.2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009r., Nr 167, poz.1322 ze. zm.). Dodatkowo skarżący podniósł, iż decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 kpa, ponieważ nie zawierała podpisu osoby upoważnionej do jej wydania. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji i wyjaśnił, że decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów kpa, gdyż zawierała wszystkie niezbędne elementy. Postanowieniem z dnia 10.07.2015r. wezwano do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanego Państwową Inspekcję Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy w B. Oddział w S.. Sąd ustalił, co następuje: Państwowa Inspekcja Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. Oddział w S. w dniu 09.04.2015r. wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o podwyższenie o 100% stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe dla płatnika składek – Przedsiębiorstwa (...) B.

W. w S.. We wniosku powołała sie na wyniki dwóch kontroli, które zostały przeprowadzone u odwołującego w dniach 23-24.02.2015r. oraz 31.03, 01-02.04.2015r. Odwołujący W. B. od dnia 15.05.1996r. prowadził działalność gospodarczą pod firma Przedsiebiorstwo (...) W. B., z symbolem przeważającej działalności (...)43.22.Z tj. w zakresie wykonywania instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych. Pierwsza kontrola Państwowej Inspekcji Pracy miała miejsce na terenie budowy hali produkcyjno-magazynowej przy ul. (...) w S. (23-24.02.2015r.).

Kontrolę przeprowadził świadek D. U., który z racji pełnienia obowiązku młodszego inspektora pracy stwierdził rażące uchybienie przepisom bhp po stronie płatnika składek, polegające na tym, że: - pracownicy odwołującego wykonywali pracę na wysokości 1,60 m na podeście rusztowania przejezdnego metalowego (...) oraz rusztowania przejezdnego systemowego połączonych ze sobą drewnianym pomostem roboczym i które to rusztowania nie posiadały pełnych balustrad ochronnych od przestrzeni otwartych i bezpiecznych pionów komunikacyjnych, - wykonywanie pracy na wysokości przez pracowników odwołującego bez środków ochrony indywidualnej głowy, a mianowicie hełmów ochronnych w celu zabezpieczenia głowy w razie upadku z wysokości, - braku uprawnień pracowników zatrudnionych na w/w budowie do montażu rusztowań, - niezapewnienie bezpośredniego nadzoru nad bezpieczeństwem i higieną pracy na stanowiskach pracy na ternie budowy hali produkcyjno-magazynowej w S. przy ul. (...), - niezabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób trzecich.

Świadek D. U. w trakcie kontroli stwierdził brak szelek, które zabezpieczałyby pracowników przed upadkiem z wysokości. Po jego interwencji pracownicy zamontowali balustrady, które znajdowały się obok rusztowania. Świadek Ł. G., który nadzorował prace przy ul. (...) w S. i dostarczał materiały budowlane, nie był obecny podczas kontroli. Potwierdził, iż samo rusztowanie było własnością odwołującego, jednak jego montażem zajmował się podmiot zewnętrzny, reprezentowany przez J. D.. Żaden z pracowników odwołującego nie posiadał uprawnień do montażu rusztowań.

Kolejna kontrola płatnika składek przez zainteresowaną Państwową Inspekcję Pracy odbyła się w dniach 31.03-02.04.2015r. w miejscu prowadzenia przez odwołującego prac ziemnych przy ul. (...) w S.. W trakcie tej kontroli świadek K. S. - inspektor pracy - sprawdził wykonanie decyzji i nakazów wydanych w toku poprzedniej kontroli z lutego 2015r. oraz ujawnił także rażące naruszenia przepisów bhp polegające na: - wykonywaniu prac ziemnych przy ul. (...) w S. w wykopie o szerokości ok. 3 m i głębokości ok. 2,5 m, w którym, w trakcie prac w klinie naturalnego odłamu przedmiotowego wykopu, był składowany urobek oraz znajdowała się koparka wykonująca prace ziemne, a ściany wykopu nie zostały zabezpieczone przed osuwaniem się gruntu, - tym, że świadek D.

B. (syn odwołującego) sprawujący nadzór nad pracownikami na terenie prac przy ul. (...) nie posiadał w dacie kontroli aktualnego szkolenia okresowego dla osób kierujących pracownikami, a operator koparki K. K. do dnia 31.03.2015r., zatrudniony od 01.10.2013r., nie został poddany pierwszemu szkoleniu okresowemu. Świadek K. S. po zastaniu niezabezpieczonego wykopu i znajdującego się w nim pracownika, wstrzymał prace i po wyjściu pracownika z wykopu zrobił zdjęcie. Na miejscu zdarzenia nie był obecny świadek D. B. został powiadomiony telefonicznie o kontroli i po zjawieniu się na miejscu zastał pracującą koparkę, która odgarniała urobek.

Prace w tym miejscu rozpoczęły się dzień wcześniej. W trakcie wykonywania wykopu pracownicy odwołującego uszkodzili rurę wodociągu, która nie była uwzględniona na żadnym planie. Wykop został zalany wodą i konieczne było jej odcięcie i wypompowanie. Inspektor pracy stwierdził niezabezpieczony wykop, pracującego w nim pracownika i stojącą obok koparkę. Obok był również urobek, który groził osunięciem się do wykopu. Organ rentowy w wyniku przeprowadzonego postępowania uwzględnił wniosek PIP i wydał skarżoną decyzję.

Strona odwołująca podnosiła, iż stwierdzone uchybienia nie nosiły znamion rażącego naruszenia przepisów BHP. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu bhp, który przy obu zdarzeniach, które były przedmiotem kontroli PIP, potwierdził rażące naruszenie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w trakcie realizacji robót na wysokości i w trakcie realizacji robót ziemnych. Biegły wskazał, iż ocena, że stopień naruszenia przepisów bhp jest rażący wynika z tego, że pracodawca miał możliwość przewidywania potencjalnych skutków zagrożeń przy niezastosowaniu zabezpieczeń (środki ochrony zbiorowej i środki ochrony indywidualnej) wymaganych przepisami przy robotach na wysokości, przebywaniu w strefie niebezpiecznej (strefie wykonywania robót na wysokości i robót ziemnych) stosowaniu środków ochrony indywidualnej.

Wskazuje na to jego wieloletnie doświadczenie i szkolenia bhp, które jako pracodawca odbył. Strony nie zgłaszały zastrzeżeń do opinii biegłego z zakresu bhp.

Sąd zważył, co następuje :

Jak stanowi art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 30.10.2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2015r. poz. 1242 ze. zm.) inspektor pracy może wystąpić do jednostki organizacyjnej Zakładu właściwej ze względu na siedzibę płatnika składek z wnioskiem o podwyższenie płatnikowi składek, u którego w czasie dwóch kolejnych kontroli stwierdzono rażące naruszenie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, o 100 % stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalanej na najbliższy rok składkowy.

Nie ulega wątpliwości, iż podczas dwóch kolejnych kontroli u odwołującego Państwowa Inspekcja Pracy stwierdziła wystąpienie rażącego naruszenia przepisów bhp. Sąd nie podziela stanowiska, iż odstęp czasowy między dwiema kontrolami był na tyle duży, że nie można zastosować sankcji z powyżej wskazanego przepisu. Pierwsza kontrola miała miejsce w dniach 23-24.02.2015r., a następna 31.03.-02.04.2015r. odstęp czasowy był zatem niewielki – wynosił nieco ponad miesiąc. W obu przypadkach (kontrolach) stwierdzono rażące naruszenie przepisów bhp, ale nie tych samych.

Fakt ten nie ma zdaniem Sądu wpływu na możliwość podwyższenia składki na ubezpieczenie wypadkowe o 100%. Uprawnienie inspektora pracy do złożenia takiego wniosku aktualizuje się dopiero w czasie drugiej kontroli u tego samego pracodawcy, podczas której nastąpiło stwierdzenie naruszenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Druga kontrola musi następować bezpośrednio po pierwszej, z tym zastrzeżeniem, iż jako drugiej (kolejnej) nie należy traktować kontroli następującej przed upływem czasu, wyznaczonego przez kontrolerów po pierwszej kontroli celem wyeliminowania dostrzeżonych uchybień i zastosowania się do zaleceń pokontrolnych.

W każdej z dwóch kolejnych kontroli wymagane jest stwierdzenie rażącego naruszenia przepisów bhp, natomiast bez znaczenia jest rodzaj naruszonych przepisów, nie muszą być to te same przepisy. Przymiot ”rażącego” naruszenia może wynikać z częstotliwości naruszeń poszczególnych regulacji, z intensywności naruszeń, rodzaju naruszonych przepisów, rodzaju negatywnych konsekwencji mogących wystąpić z powodu naruszeń, rodzaju i stopnia zawinienia osób, na których spoczywa obowiązek dbania o należyty stan bezpieczeństwa i higieny pracy (tak Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 12.06.2013r. sygn.

III AUa 48/13). Ponadto należy przyjąć za Sądem Najwyższym, iż art. 36 ust. 1 ustawy wypadkowej jest przepisem o zabarwieniu penalnym, stanowi bowiem sui generis sankcję karno-administracyjną za nieprzestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy dla sprawcy naruszającego nakazy i zakazy. Jest ona wymierzana płatnikowi za stwarzanie ryzyka zagrożenia życia i zdrowia osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu, ma więc też charakter prewencyjny i chroni ten sam interes społeczny co przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy.

Podwyższenie składki dotyczyć może zatem tylko tego płatnika, który, nie wykonując swojego zobowiązania, naruszył (rażąco) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy. O rażącym naruszeniu przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy decyduje waga złamanych przez pracodawcę ustawowych nakazów i zakazów wynikających z tego zobowiązania (por. wyrok z dnia 04.06.2013r. sygn. I UK 526/12). Stwierdzone przez PIP uchybienia nie zostały podważone przez odwołującego, odmienna była natomiast ocena ich rangi. Zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko inspektora PIP i organu rentowego, iż stwierdzone uchybienia były rażące.

Nie można pomijać, iż biegły z zakresu bhp również nie miał wątpliwości o rażącym naruszeniu przez odwołującego przepisów bhp. Pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy podległych mu pracowników. Stwierdzone naruszenia, które nie były kwestionowane przez odwołującego, stwarzały bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia przez pracowników i dlatego należało je ocenić, jako rażące naruszenie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Odnośnie upływu czasu pomiędzy poszczególnymi kontrolami, należy zwrócić uwagę na to, że nie mogą one następować zbyt szybko po sobie, w czasie, który został udzielony pracodawcy na usunięcie stwierdzonych naruszeń, gdyż to gwarantują przepisy.

Ponadto nie muszą dotyczyć tego samego zakresu kontroli i sprowadzać się do sprawdzenia, czy wykonane zostały zalecenia pokontrolne, gdyż niewykonanie tych zaleceń powoduje zastosowanie innej sankcji wobec pracodawcy niż podwyższenie składki wypadkowej. W związku z tym, że w czasie dwóch kolejnych, następujących po sobie w odstępie około miesiąca kontroli, stwierdzono rażące naruszenie przepisów bhp, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 30.10.2002r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych jest prawidłowe.

W związku z powyższym, na podstawie art. 477 14 §1 kpc orzeczono jak w punkcie 1. O kosztach rozstrzygnięto podstawie art. 98 §1 i 3 kpc w zw. z §11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 490 ze zm.). DP/mt