Social Security Court allows pension claim by recognizing partial special conditions work periods. The court ruled that mixed job duties qualify for special conditions. The decision grants the pensioner the right to early retirement. The court applied the principle of cumulative work categories. The ruling overturns the Social Security Agency's denial. The judgment establishes that diverse tasks can form a valid special period.

Sygn. akt VIII U 3247/15

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 listopada 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. , na podstawie art. 184 w związku z art.32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, odmówił M. A. prawa do emerytury. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Za pracę w warunkach szczególnych organ rentowy uznał zatrudnienie M. A. w okresie od 16 lipca 1997 r. do 31 grudnia 1998 r. ( tj. 1 rok , 4 miesiące i 25 dni).Do zatrudnienia w warunkach szczególnych nie uznano wnioskodawcy zatrudnienia od 1 marca 1974 r. do 14 lutego 1982 r. w Spółdzielni Kółek Rolniczych , ponieważ świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych nie spełnia wymogów formalnych , a nadto stanowisko pracy wnioskodawcy tj. ślusarz – tokarz nie jest wymienione w załączniku do Uchwały Zarządu Krajowego Związku (...).

Ponadto nie uznano wnioskodawcy do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 6 grudnia 1982 r. do 30 czerwca 1997 r. w kombinacie (...) , ponieważ świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych nie spełnia wymogów formalnych , a nadto zajmowane przez niego stanowisko tokarza nie mieści się w zarządzeniu Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1983 r. W ocenie organu rentowego przedłożone dokumenty zastępcze w postaci angaży nie potwierdzają pracy w warunkach szczególnych , a wymienione w świadectwie pracy oraz angażach stanowisko pracy tokarza nie jest enumeratywnie wymienione w zarządzeniu , na które powołuje się zakład pracy.

Organ rentowy uznał za udowodnione 25 lat, 2 miesiące i 17 dni stażu sumarycznego , w tym 1 lat i 10 miesięcy stażu pracy w warunkach szczególnych. /decyzja ZUS k.16-16 odwrót plik III akt ZUS/ W dniu 7 grudnia 2015 r. do organu rentowego wpłynęło odwołanie sporządzone przez pełnomocnika M. A.. W treści odwołania wskazano , że wnioskodawca, podczas pracy w Kombinacie (...) w okresie od 6 grudnia 1982 r. do 30 czerwca 1997 r. oraz pracy w Spółdzielni Kółek Rolniczych w B. w okresie od 1 marca 1974 r. do 14 lutego 1982 r. stale pracował w warunkach szczególnych.

Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zaliczenie do stażu pracy w warunkach szczególnych w/w okresów. /odwołanie k.2-6/ W odpowiedzi na odwołanie , która wpłynęła do tutejszego Sądu w dniu 17 grudnia 2015 r., organ rentowy wniósł o jego oddalenie , przytaczając argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. / odpowiedź na odwołanie k.9-9 odwrót/ Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2016 r. pełnomocnik M. A. wycofał wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentów z okresu pracy wnioskodawcy w Spółdzielni Kółek Rolniczych w B. oraz wniósł o ograniczenie postępowania dowodowego do wykazania ,iż wnioskodawca wykonywał obowiązki pracownicze w warunkach szczególnych podczas swojego zatrudnienia w Kombinacie (...). /oświadczenie pełnomocnika wnioskodawcy min.00:01:17 protokołu rozprawy z dnia 11 kwietnia 2016 r./ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca M. A. urodził się (...) Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. /wniosek k.1-4 odwrót plik III akt ZUS/ W dniu 25 sierpnia 2015 r. M. A. złożył wniosek o emeryturę , po rozpatrzeniu którego wydano zaskarżoną decyzję. /wniosek k.1-4 odwrót plik III akt ZUS , decyzja ZUS k.16-16 odwrót plik III akt ZUS/ Wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 roku udokumentował ponad 25 lat ogólnego stażu pracy (25 lat, 2 miesiące i 17 dni) , w tym 25 lat i 28 dni okresów składowych. /bezsporne/ Wnioskodawca udokumentował 1 rok , 4 miesiące i 25 dni ( organ rentowy do zatrudnienia w warunkach szczególnych zaliczył okres zatrudnienia wnioskodawcy od 16 lipca 1997 r. do 31 grudnia 1998 r.) stażu pracy w warunkach szczególnych. /bezsporne/ M.

A. zatrudniony był w Kombinacie (...) w Ł. w okresie od 6 grudnia 1982 r. do 30 czerwca 1997 r. Wystawione, w dniu 31 lipca 1997 r. przez w/w zakład pracy, świadectwo wykonywania przez wnioskodawcę pracy w warunkach szczególnych wskazuje ,że w/w okresie M. A. na stanowisku tokarza ( wymienionym w dziale III , pozycji 23 punkcie 3 załącznika nr 1-3 do zarządzenia nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1983 r.) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zajmował się wybijaniem , oczyszczaniem oraz wykańczaniem odlewów. /świadectwo wykonywana pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze k.8 plik III akt ZUS/ Kombinat (...) w Ł. zajmował się produkcją maszyn włókienniczych. /bezsporne/ W całym okresie zatrudnienia w w/w zakładzie pracy wnioskodawca zajmował stanowisko tokarza – operatora maszyn do obróbki wiórowej odlewów żeliwnych na końcowym etapie produkcji. /angaże w dokumentacji osobowej wnioskodawcy k.20 - k.40 , zeznania wnioskodawcy min.00:18:08 - 00:20:07 w związku z jego informacyjnymi wyjaśnieniami min.00:03:13 -00:11:32 protokołu rozprawy z dnia 11 kwietnia 2016 r./ W okresie swojego zatrudnienia w Kombinacie (...) w Ł.

M. A. zajmował się oczyszczaniem oraz wykańczaniem odlewów żeliwnych ( kół , wałków oraz piast wykorzystywanych w maszynach włókienniczych), wytwarzanych w zakładzie pracy. Do wykonania obróbki wnioskodawca używał tokarki , a materiał był mu dostarczany przez pracowników działu transportu za pomocą wózków widłowych. Obowiązki pracownicze na wydziale tokarni ( składającego się z 4 pól) wnioskodawca wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy ( przez 8 godzin dziennie). W zakładzie pracy wnioskodawcy nie było przestojów , a w przypadku awarii maszyny wnioskodawca przechodził na inną tokarkę.

M. A. ,oprócz wykonywanej codziennie obróbki żeliwa, sporadycznie zajmował się obróbką stali oraz tworzywa sztucznego – turbaksu , z którego toczył kółka wykorzystywane w maszynach włókienniczych. W miejscu pracy wnioskodawcy panował hałas oraz zapylenie wynikające z obrabianego materiału. Pracownicy wydziału tokarni otrzymywali dodatek za pracę w warunkach szczególnych. /zeznania świadka S. B. min.00:12:07 – 00:18:08 oraz zeznania wnioskodawcy min.00:18:08 - 00:20:07 w związku z jego informacyjnymi wyjaśnieniami min.00:03:13 -00:11:32 protokołu rozprawy z dnia 11 kwietnia 2016 r./ Pracujący w spornym okresie wspólnie z wnioskodawcą ( na wydziale tokarni) S. B. otrzymał świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych ( stanowisko szlifierz – tokarz). /świadectwo pracy k.60/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dowodów zarówno w postaci dokumentów jak i osobowych źródeł dowodowych w postaci zeznań ubezpieczonego świadka S. B..Zeznania wymienionego świadka nie budzą w ocenie Sądu żadnych wątpliwości, co do ich wiarygodności, albowiem nie są wzajemnie ze sobą, ani też z treścią załączonych do akt sprawy dokumentów sprzeczne, a nadto wzajemnie ze sobą korespondując stanowią uzupełnienie dla treści dokumentacji zgromadzonej w aktach osobowych ubezpieczonego, które zostały załączone do akt sprawy.

Podkreślić należy, że świadek jest są osobą obcą w stosunku do odwołującego i nie ma zatem żadnego interesu ,aby składać zeznania mu przychylne.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie i skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art.184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2015 poz.748 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art.32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.

27. Stosownie do treści art.184 ust.2, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013 roku, emerytura, o której mowa w ust.1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Prawo do emerytury na podstawie art.184 ww. ustawy przysługuje ubezpieczonemu, który na dzień wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 roku) spełnił określone w niej wymogi stażowe, a po tej dacie osiągnął wymagany wiek, niezależnie od tego czy w chwili osiągnięcia tego wieku wykonywał pracę w szczególnych warunkach, czy wykonywał inną pracę i czy pozostawał w zatrudnieniu.

Z treści przepisu art.32 ww. ustawy wynika, że możliwe jest wcześniejsze przejście na emeryturę przez pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie art.32 ust.4 ww. ustawy wiek emerytalny, o którym mowa w ust.1 rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki na podstawie którym osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Za dotychczasowe przepisy (w rozumieniu art.32 ust.4 ww. ustawy) należy uważać przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8 poz.43 z późn. zm.), ale wyłącznie w zakresie regulowanym przez ww. ustawę o emeryturach i rentach, a więc co do wieku emerytalnego, rodzaju prac lub stanowisk oraz warunków, na jakich osobom wykonującym prace określone w ust.2 i ust.3 art. 32 tej ustawy przysługuje prawo do emerytury (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 roku, III ZP 30/01, OSNAP 2002/10/243 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 roku, II UK 31/09, Lex nr 559949).

Zgodnie z treścią §3 i 4 ww. rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia. Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu, są okresy w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale, w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy (§2 ust.1 ww. rozporządzenia). Prawo do emerytury przewidziane w art.184 w związku z art.32 ustawy emerytalnej ma charakter wyjątkowy, jest odstępstwem od ogólnej reguły dotyczącej warunków przechodzenia na emeryturę, a zatem właściwe przepisy muszą być wykładane w sposób ścisły.

Niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca, prowadząca w konsekwencji do wypaczenia idei, że emerytura w wieku wcześniejszym jest wynikiem pracy w obciążających dla zdrowia warunkach. Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy oznacza, że pracownik nie ma powierzonych innych obowiązków jak tylko te, które dotyczą pracy w szczególnych warunkach. Istotnym warunkiem przyznania świadczenia z tytułu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach jest stwierdzenie w ramach pełnego wymiaru czasu pracy oddziaływania szkodliwych warunków na organizm pracownika.

R. legis instytucji przewidzianej w art.32 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS opiera się na założeniu, że praca wykonywana w szczególnych warunkach przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu, stąd też osoba wykonująca taką pracę ma prawo do emerytury wcześniej niż inni ubezpieczeni. Środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest - w myśl §2 ust.2 - świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione według określonego wzoru lub świadectwo pracy, w którym zakład pracy stwierdza charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach.

Regulacja §2 ww. rozporządzenia statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma jednak zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków (uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 roku III UZP 5/85, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 roku III UZP 6/84).

Postępowanie w niniejszej sprawie sprowadziło się do ustalenia jakie faktycznie czynności wykonywał wnioskodawca, podczas zatrudnienia w Kombinacie (...) w Ł. tj. w okresie od 6 grudnia 1982 r. do 30 czerwca 1997 r. Wskazać należy, że dla oceny, czy wnioskodawca pracował w szczególnych warunkach, ma znaczenie rodzaj powierzanej mu i faktycznie wykonywanej pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Takie stanowisko wielokrotnie zajmował także Sąd Najwyższy (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 stycznia 2008 roku, sygn. akt I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75; z dnia 6 grudnia 2007 roku, sygn. akt III UK 66/07, LEX nr 483283; z dnia 4 października 2007 roku, sygn. akt I UK 111/07; z dnia 19 września 2007 roku, sygn. akt III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329; z dnia 14 września 2007 roku, sygn. akt III UK 27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325). W wykazie A załącznika do ww. rozporządzenia w Dziale III dotyczącym prac w hutnictwie i przemyśle metalowym do prac w warunkach szczególnych dotyczących odlewania staliwa, żeliwa, metali nieżelaznych i rur zostały zaliczone m.in. prace przy oczyszczaniu i wykańczaniu odlewów ( punkt 23).

Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że ubezpieczony w całym okresie swojego zatrudnienia w Kombinacie (...) w Ł. wykonywał obowiązki pracownicze związane z oczyszczaniem i wykańczaniem odlewów żeliwnych , a jedynie sporadycznie zajmował się obróbką stali oraz materiałów sztucznych typu turbaks. Wnioskodawca obrabiał, za pomocą tokarki, dostarczone mu odlewy i w ten sposób powstawały gotowe elementy budowanych w zakładzie maszyn włókienniczych. Godnym podkreślenia jest fakt ,że powierzone obowiązki wnioskodawca wykonywał jedynie na wydziale tokarni i tym samym stale przebywał w warunkach szkodliwych dla zdrowia ( hałas , zapylenie).

O tym ,że wnioskodawca pracował w warunkach szkodliwych świadczy nie tylko otrzymywany przez pracowników tokarni dodatek za pracę w warunkach szkodliwych , ale przede wszystkim okoliczność ,że pracownicy tokarni otrzymywali świadectwa pracy zaświadczające o szkodliwości warunków pracy. Sam zaś fakt ,że pracodawca mylnie określił stanowisko pracy w świadectwie pracy nie może przekreślać możliwości uzyskania przez wnioskodawcę świadczenia emerytalnego. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje bezsprzecznie ,że wnioskodawca zajmował się obróbką odlewów za pomocą tokarki i zapewne z tej przyczyny pracodawca w świadectwie pracy wykonywanej w warunkach szczególnych określił stanowisko zajmowane przez wnioskodawcę jako tokarza.

Niemniej jednak przytoczony w świadectwie pracy punkt zarządzenia – resortowego - nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1983 r. wskazuje wprost na obowiązki , które odpowiadają obowiązkom wykonywanym przez wnioskodawcę w spornym okresie czasu pracy, co wykazano w niniejszym postępowaniu. Przeprowadzone postępowanie wykazało także ,iż wnioskodawca oprócz czynności polegających na obróbce odlewów zajmował się sporadycznie obróbką tworzywa sztucznego – turbaksu , a co istotne czynności te zaliczane są do prac wykonywanych w warunkach szczególnych.

Zgodnie bowiem z Wykazem A prac w szczególnych warunkach – do wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku działem IV, punktem 17 przetwórstwo tworzyw sztucznych należy do prac wykonywanych w szczególnych warunkach. W tym miejscu wskazać należy , że tutejszy Sąd podziela pogląd zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 września 2013 r. (sygn. akt I UK 72/13 , OSNP 2014/8/118) zgodnie, z którym na okres zatrudnienia w warunkach szczególnych wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy mogą składać się prace wymienione pod kilkoma pozycjami działu XIV wykazu A (stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, Dz.U.

Nr 8, poz. 43 ze zm.), jeżeli obowiązki pracownicze ubezpieczonego obejmowały czynności różnych rodzajów według klasyfikacji przyjętej w tym wykazie. Reasumując, całokształt zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego pozwala zdaniem Sądu stwierdzić, iż praca wykonywana przez ubezpieczonego od 6 grudnia 1982 r. do 30 czerwca 1997 r. była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych i odpowiadała przede wszystkim stanowisku określonemu w wykazie A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku dziale III punkcie 23 , a w zakresie w jakim wnioskodawca zajmował się obróbką tworzywa sztucznego – turbaksu odpowiadała stanowisku określonemu w wykazie A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku dziale IV punkcie 17.

Wyżej przytoczone ustalenia pozwalają przyjąć, iż wnioskodawca legitymuje się zarówno wymaganym ogólnym stażem pracy jak i ponad 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, ukończył wymagany wiek, nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego co uprawnia go do wcześniejszej ze względu na wiek emerytury. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. i orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 98 k.p.c. Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Ł. na rzecz ubezpieczonego kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, ustalając kwotę kosztów w oparciu o treść §12 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz.U. 2013.461 ze zm.), mając na uwadze treść §2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2015 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2015 roku, poz.1079).

ZARZĄDZENIE 1. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi organu rentowego.

2. Wypożyczyć pełnomocnikowi ZUS akta rentowe;.

3. Doręczyć pełnomocnikowi ZUS odpis protokołu rozprawy z 11 kwietnia 2016 r.