Social Security Court grants early pension by recognizing 15 years of heavy machinery operator work. The court found the applicant met the statutory requirement for early retirement. The decision reversed the agency's denial based on insufficient work history. The court awarded the pension and process costs to the applicant. The ruling clarifies how work periods are calculated for special conditions. This case establishes that partial work periods can satisfy the 15-year threshold. The judgment confirms the applicant's right to early retirement benefits.

Sygn. akt IV U 852/15

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2016 roku Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Natalia Lipińska Protokolant: stażysta Sylwia Wardzała po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016 roku w Tarnowie na rozprawie sprawy z odwołania S. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 22 lipca 2015 roku nr (...) w sprawie S. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o prawo do emerytury I. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu się S. S. prawo do emerytury od dnia (...) II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na rzecz odwołującego się S. S. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt IV U 852/15

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 15 stycznia 2016 r. Decyzją z dnia 22 lipca 2015 r., nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 748) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), odmówił S. S. przyznania prawa do emerytury.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie spełnia wymogów określonych w art. 184 powołanej ustawy, od wystąpienia których uzależnione jest nabycie prawa do emerytury, ponieważ nie udokumentował 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a jedynie 13 lat, 10 miesięcy i 28 dni takiej pracy. Decyzję tę zaskarżył S. S., domagając się jej zmiany i przyznania mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że legitymuje się co najmniej 15- letnim stażem pracy w szczególnych warunkach, ponieważ w takim charakterze pracował od 1 lutego 1981 r. do 30 czerwca 1984 r. w Zakładach (...) w P. jako operator żurawi wieżowych oraz od 5 października 1998 r. do 23 grudnia 1998 r. w (...) Sp. z o.o. w T. jako operator.

Odnośnie z pierwszego wymienionych okresów zatrudnienia ubezpieczony podał, że w (...) został zatrudniony z dniem 30 września 1977 r. na stanowisku ślusarza, ale po uzyskaniu uprawnień operatora żurawi wieżowych, począwszy od 1 lutego 1981 r. pracował tylko w takim charakterze. Wskazał też, że od 19 listopada 1975 r. do 13 listopada 1976 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w K. w charakterze robotnika budowlanego. Pozostałe wymienione przez ubezpieczonego w odwołaniu okresy zatrudnienia, przypadające do końca 1998 r., zostały uwzględnione przez organ rentowy w stażu pracy w szczególnych warunkach.

Okres zaś pracy od 17 maja 1999 r. do 20 grudnia 2003 r. w Firmie Budowlanej (...) w M. na stanowisku operatora koparki przypada po 1998 r. i nie jest brany pod uwagę przy ustalaniu stażu pracy w szczególnych warunkach na potrzeby postępowania dotyczącego prawa do tzw. wcześniejszej emerytury. Do odwołania ubezpieczony dołączył między innymi poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie: świadectwa pracy z dnia 24 grudnia 1998 r. z okresu zatrudnienia od 5 października 1998 r. do 23 grudnia 1998 r. w (...) Sp. z o.o. w T. (k. 13), odpisu świadectwa pracy z dnia 29 czerwca 1984 r. z okresu zatrudnienia w Zakładach (...) w P. (k. 19), angaży z dnia: 27 lutego 1981 r. i 19 października 1983 r. (k.

18) oraz zaświadczenia potwierdzającego jego zatrudnienie od 19 listopada 1975 r. do 13 listopada 1976 r. w Przedsiębiorstwie (...)- K. (...) Huty (...) (k. 20). Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. profesjonalny pełnomocnik odwołującego wniósł o zasądzenia na rzecz swojego klienta od strony przeciwnej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że za sporny okres zatrudnienia od 30 września 1977 r. do 30 czerwca 1984 r. w (...) w P. na stanowisku ślusarza i operatora odwołujący nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący S. S., urodzony (...)w dniu (...) osiągnął 60 lat życia. Na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony udokumentował 25- letni okres składkowy i nieskładkowy oraz staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 13 lat, 10 miesięcy i 28 dni z tytułu zatrudnienia od 10 września 1984 r. do 31 lipca 1987 r. (2 lata, 10 miesięcy i 21 dni) w (...) K. na stanowisku maszynisty żurawi wieżowych, od 18 sierpnia 1987 r. do 30 kwietnia 1991 r. (3 lata, 8 miesięcy i 14 dni) w Przedsiębiorstwie (...) w K. na stanowisku maszynisty koparki oraz od 27 maja 1991 r. do 30 września 1998 r. (7 lat, 4 miesiące i 5 dni) z wyłączeniem zasiłków chorobowych w A. (...) w K. na stanowisku operatora koparki.

We wniosku z dnia 2 czerwca 2015 r. ubezpieczony wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury. Zaskarżoną decyzją z dnia 22 lipca 2015 r. (...) Oddział w T. odmówił S. S. przyznania prawa do tego świadczenia, ponieważ wnioskodawca nie udokumentował 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Odwołujący nie jest członkiem OFE. (okoliczności bezsporne) Sąd ustalił ponadto następujący stan faktyczny sprawy: Od 19 listopada 1975 r. do 13 listopada 1976 r. odwołujący S. S. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...)- K. (...) Huty (...) w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku robotnika budowlanego. dowód: - świadectwo pracy z dnia 02.06.1997 r.- k. 8 cz.

I akt ZUS, - zaświadczenie pracodawcy z dnia 02.06.1997 r.- k. 20, Od 30 września 1977 r. do 30 czerwca 1984 r. odwołujący pracował w Zakładach (...) w P. w pełnym wymiarze godzin, początkowo na stanowisku ślusarza, zaś po ukończeniu kursu operatora żurawi wieżowych, od 1 lutego 1981 r. na stanowisku operatora żurawi wieżowych w Wydziale (...) dowód: - świadectwo pracy z dnia 29.06.1984 r.- k. 9 cz. I akt ZUS, - angaże z dnia: 27.02.1981 r. i 19.10.1983 r.- k. 18, Zakłady (...) w P. świadczyły usługi dla przedsiębiorstw zajmujących się budową zakładów pracy i osiedli mieszkaniowych.

Zatrudniały około 40 operatorów ciężkich maszyn budowlanych. Byli to operatorzy dźwigów, spychaczy i koparek. Zakłady (...) wypożyczały przedsiębiorstwom ciężki sprzęt budowlany wraz ze swoim operatorem. Pracownicy zatrudnieni w (...) wykonywali pracę na różnych budowach w całym kraju, tj. w K., w C., w P., w S., w O., w B., w B., w S., w M. i w K.. Po przyjęciu do pracy w Zakładach (...), odwołujący był ślusarzem w S.. Pracował tam przy budowie huty metali. Po sześciotygodniowym kursie we W., w dniu 18 listopada 1980 r. uzyskał uprawnienia do obsługi ciężkich maszyn budowlanych i drogowych- żurawi wieżowych do 110 ton w klasie III.

Jako operator żurawi wieżowych odwołujący pracował od 1 lutego 1981 r. Samodzielną pracę w tym charakterze rozpoczął na budowie w C.. W spornym okresie świadczył też pracę w P. w magazynie stali. W P. pracował przy budowie hali produkcyjnej na dźwigu żurawiu. Był to dźwig wolnostojący wieżowy. Dźwigiem tym odwołujący przenosił różne elementy przy budowie hali. Pracę świadczył w systemie jednozmianowym w godzinach od 7:00 do 15:00. Jako operator dźwigu pracował też na budowie w C. w wytwórni konstrukcji. Był to dźwig wieżowy ŻB 80.

W ostatnim roku swojego zatrudnienia, odwołujący świadczył pracę w O., gdzie był operatorem żurawia 80. Odwołujący był operatorem żurawi wieżowych stale i w pełnym wymiarze godzin. Pracował tylko na jedną zmianę. Osoba, która posiadała uprawnienia do obsługi ciężkiego sprzętu budowlanego typu żuraw, czy koparka, nie realizowała żadnych innych prac. Od momentu, w którym odwołujący otrzymał uprawnienia do obsługi ciężkich maszyn budowlanych i drogowych- żurawi wieżowych, cały czas był operatorem żurawia wieżowego.

W ramach dobowego wymiaru godzin nie był kierowany do wykonywania jakiejkolwiek innej pracy. Otrzymywał mleko, posiłki regeneracyjne i dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia. dowód: - angaż z dnia 27.02.1981 r.- k. 18, - zeznania świadka J. B.- 00:12:37-00:26:40, - zeznania świadka J. M.- 00:31:19-00:40:51, - zeznania świadka A. J.- 00:01:45-00:11:29, - zeznania świadka S. T.- k. 69-70, - zeznania odwołującego S. S.- 00:42:53-00:54:15, W okresie pracy w szczególnych warunkach od 27 maja 1991 r. do 30 września 1998 r. w A. (...) w K., przez okres 35 dni odwołujący pobierał wynagrodzenie chorobowe.

Okres ten został wyłączony przez organ rentowy ze stażu pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach. dowód: - świadectwo pracy z dnia 28.09.1998 r.- k. 15 cz. I akt ZUS, Od 5 października 1998 r. do 23 grudnia 1998 r. odwołujący był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. w T. w pełnym wymiarze godzin na stanowisku operatora. dowód: - świadectwo pracy z dnia 24.12.1998 r.- k. 16 cz. I akt ZUS, Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, zeznania świadków i odwołującego. Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania.

Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego. Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadków J. B., J. M., A. J. i S. T. oraz słuchanego w charakterze strony S. S., którzy wskazali na okoliczności istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia, dotyczące charakteru i warunków pracy oraz rodzaju czynności wykonywanych przez ubezpieczonego w okresie zatrudnienia w Zakładach (...) w P.. Dokonując oceny zeznań tych świadków, Sąd miał na uwadze, że pracowali oni w delegacjach i w różnych okresach czasu spotykali w pracy odwołującego na poszczególnych budowach, jak również odległość czasową między datą składania zeznań, a spornym okresem.

Podkreślić trzeba, że pomimo tych okoliczności wymienieni wyżej świadkowie potwierdzili, że w Zakładach (...) wnioskodawca był tylko operatorem żurawi wieżowych. Z uwagi na to, że co do tej zasadniczej kwestii zeznania świadków i ubezpieczonego wzajemnie ze sobą korespondowały, a ponadto znalazły potwierdzenie w treści dokumentów w postaci świadectwa pracy z dnia 29 czerwca 1984 r. oraz angaży z dnia: 27 lutego 1981 r. i 19 października 1983 r., Sąd nie miał powodów, aby odmawiać im waloru wiarygodności, w związku z czym w oparciu o te zeznania czynił ustalenia faktyczne.

Sąd nie czynił ustaleń faktycznych w oparciu o zeznania świadka Z. L., ponieważ były one niewiarygodne. Świadek ten w sposób konsekwentny utrzymywał, że w okresie zatrudnienia w Zakładach (...) w P. ubezpieczony był operatorem koparki. Podał też, że nie wie, czy wnioskodawca był operatorem dźwigu wieżowego i chyba nie miał ukończonego kursu operatora żurawi wieżowych. Takiej treści zeznania pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią zeznań świadków J. B., J. M., A. J. i S. T. oraz słuchanego w charakterze strony S. S., którzy zgodnie podnieśli, że w spornym okresie zatrudnienia w Zakładach (...) ubezpieczony był operatorem żurawi wieżowych oraz z treścią dokumentów w postaci świadectwa pracy z dnia 29 czerwca 1984 r. i angażu z dnia 27 lutego 1981 r.

W świadectwie pracy, w części dotyczącej uzyskanych w trakcie zatrudnienia kwalifikacji podano bowiem, że odwołujący ukończył kurs operatora żurawi wieżowych, zaś angażem z dnia 27 lutego 1981 r. powierzono mu z dniem 1 lutego 1981 r. stanowisko operatora dźwigu wieżowego w Wydziale (...). Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności.

Sąd rozważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2015 r. poz. 748), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat- dla kobiet i 65 lat- dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.

27. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2). Wymagany w art. 184 ust. 1 pkt 2 okres składkowy i nieskładkowy przewiduje art. 27 powołanej ustawy, w świetle którego wynosi on co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Przepis art. 32 ustawy statuuje natomiast, iż ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust.

1. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu- za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Stosownie do treści art. 32 ust. 4 ustawy, wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.

Mowa tu o rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Jak wynika z § 1 wskazanego rozporządzenia, stosuje się je do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. W myśl § 2 ust. 1, okresami uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (ust. 2). Zgodnie zaś z § 4 ust. 1, prawo do emerytury nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A rozporządzenia, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz legitymuje się wymaganym okresem zatrudnienia, w tym co najmniej okresem 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący osiągnął wiek 60 lat, posiadał na dzień 1 stycznia 1999 r. wymagany 25- letni okres ubezpieczenia i nie jest członkiem OFE. Rozstrzygnąć natomiast należało, czy legitymuje się on co najmniej 15- letnim stażem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Przed organem rentowym wnioskodawca udowodnił okres takiej pracy w wymiarze 13 lat, 10 miesięcy i 28 dni. Kwestionując zaskarżoną decyzję, wnioskodawca podał, że legitymuje się co najmniej 15- letnim stażem pracy w szczególnych warunkach, ponieważ pracę taką wykonywał od 19 listopada 1975 r. do 13 listopada 1976 r. w Przedsiębiorstwie (...) i (...) w K. na stanowisku robotnika budowlanego, od 1 lutego 1981 r. do 30 czerwca 1984 r. w Zakładach (...) w P. na stanowisku operatora żurawi wieżowych oraz od 5 października 1998 r. do 23 grudnia 1998 r. w (...) Sp. z o.o. w T. na stanowisku operatora.

W odwołaniu ubezpieczony wymienił ponadto trzy okresy zatrudnienia, które zostały mu uwzględnione przez ZUS w stażu pracy w szczególnych warunkach, tj. okres zatrudnienia od 10 września 1984 r. do 31 lipca 1987 r. w (...) K. na stanowisku maszynisty żurawi wieżowych, od 18 sierpnia 1987 r. do 30 kwietnia 1991 r. w Przedsiębiorstwie (...) w K. na stanowisku maszynisty koparki oraz od 27 maja 1991 r. do 30 września 1998 r. w A. (...) w K. na stanowisku operatora koparki. Wskazał też na okres swojego zatrudnienia od 17 maja 1999 r. do 20 grudnia 2003 r. w Firmie Budowlanej (...) w M. na stanowisku operatora koparki.

Przy ustalaniu prawa do tzw. wcześniejszej emerytury, w stażu pracy w szczególnych warunkach uwzględnia się tylko okresy zatrudnienia przypadające przed dniem 1 stycznia 1999 r. Dlatego też, rozstrzygając, czy odwołujący spełnia przesłanki niezbędne do przyznania mu tego świadczenia, Sąd nie brał w ogóle pod uwagę okresu pracy od 17 maja 1999 r. do 20 grudnia 2003 r. w Firmie Budowlanej (...) w M.. Sporne pozostawały zatem trzy okresy zatrudnienia ubezpieczonego: od 19 listopada 1975 r. do 13 listopada 1976 r. w Przedsiębiorstwie (...) w K., od 30 września 1977 r. do 30 czerwca 1984 r. w Zakładach (...) w P. oraz od 5 października 1998 r. do 23 grudnia 1998 r. w (...) Sp. z o.o. w T..

W pierwszej kolejności zauważyć jednak należało, że organ rentowy z okresu pracy ubezpieczonego w A. (...) w K., który uznał za pracę w szczególnych warunkach, wyłączył okres pobierania przez niego wynagrodzenia chorobowego. W świadectwie pracy z dnia 28 września 1998 r. podano, że wnioskodawca przez 35 dni otrzymywał wynagrodzenie chorobowe. Takie działanie organu rentowego, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych, było nieuprawnione. Okresy niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zalicza się bowiem do stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (por. uchwała SN z dnia 27 listopada 2003 r., III UZP 10/03, OSNP 2004/5/87, wyroki SN: z dnia 5 maja 2005 r., II UK 219/04, OSNP 2005/22/361 i II UK 215/04, OSNP 2005/22/360, z dnia 7 lutego 2006 r., I UK 154/05, LEX nr 272581, z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK 313/09, OSNP 2011/19-20/260 i z dnia 13 lipca 2011 r., I UK 12/11, LEX nr 989126, wyrok SA w Krakowie z dnia 16 maja 2013 r., III AUa 1239/12, LEX nr 1316202).

Doliczenie 35 dni do wykazanego przez odwołującego przed organem rentowym stażu pracy w szczególnych warunkach daje mu 14 lat i 3 dni takiej pracy. Do udowodnienia 15- letniego stażu pracy w szczególnych zabrakło zatem wnioskodawcy jedynie 27 dni. W oparciu o treść znajdującego się w aktach ZUS świadectwa pracy z dnia 2 czerwca 1997 r. można stwierdzić, że od 19 listopada 1975 r. do 13 listopada 1976 r. w Przedsiębiorstwie (...) w K. odwołujący pracował w charakterze robotnika budowlanego. Taki charakter pracy ubezpieczonego w tym czasie potwierdza również treść dołączonego przez niego do odwołania zaświadczenia tego pracodawcy z dnia 2 czerwca 1997 r.

Z uwagi na to, że praca robotnika budowlanego nie została wymieniona w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie można było uznać jej za pracę w szczególnych warunkach. Zgodnie z obowiązującymi przepisami i utrwalonym orzecznictwem, praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 24 lutego 2015 r., III AUa 1366/14, Legalis nr 1241713, wyrok SA w Katowicach z dnia 11 września 2012 r., III AUa 2266/11, Legalis nr 1067534, wyrok SN z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08, Legalis nr 232483).

Odnośnie okresu zatrudnienia wnioskodawcy od 30 września 1977 r. do 30 czerwca 1984 r. w Zakładach (...) w P., organ rentowy podał, że za okres ten ubezpieczony nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie przekreśla możliwości ustalania, że ubezpieczony pracę w takim charakterze rzeczywiście wykonywał. W szczególności wnioskodawca może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że jego praca świadczona była w warunkach szczególnych.

W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. Zastosowanie mają zatem art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. Świadectwo pracy w warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę stanowi tylko domniemanie, iż okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych, o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. W sytuacji zatem, kiedy brak wymaganego świadectwa wystawionego przez pracodawcę, sąd może prowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy praca wykonywana przez stronę, była realizowana w warunkach wymaganych przepisami rozporządzenia i czy ubezpieczony zajmował któreś ze stanowisk pracy wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (por. np. wyrok SA w Katowicach z dnia 4 listopada 2008 r., III AUa 3113/08, LEX nr 552003).

W postępowaniu toczącym się przed sądem nie obowiązują ograniczenia wynikające z przepisów rozporządzenia w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń. Tym samym fakty, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być udowadniane za pomocą wszelkich środków dowodowych (por. wyrok SA w Gdańsku z dnia 15 marca 2013 r., III AUa 1582/12, Legalis nr 755583). W wyroku z dnia 26 maja 2015 r., III AUa 1531/14 (Legalis nr 1349025) Sąd Apelacyjny w P. podniósł, że na etapie postępowania odwoławczego przed sądem nie obowiązują ograniczenia dowodowe obowiązujące w postępowaniu przed organem rentowym, które przewidują zamknięty katalog środków dowodowych, służących do potwierdzania okresów zatrudnienia, mających istotne znaczenia dla nabycia praw do tych świadczeń oraz ich wysokości.

Zgodnie z art. 473 § 1 k.p.c., stanowiącym przepis szczególny odnoszący się do postępowania dowodowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, dowód z zeznań świadków jest dopuszczalny w zasadzie co do wszystkich faktów spornych lub niemożliwych do udowodnienia za pomocą dowodu z dokumentu, a nawet ponad i przeciwko osnowie dokumentu. W tej sprawie, celem ustalenia, czy w okresie zatrudnienia w Zakładach (...) w P. odwołujący pracował w szczególnych warunkach, Sąd przeprowadził dowód z zeznań świadków i samego ubezpieczonego.

Z uwagi na odległość czasową między dniem składania zeznań przez świadków, a czasokresem, którego dotyczył spór, jak również to, że świadkowie pracowali w delegacjach przez różne okresy czasu i w różnych konfiguracjach spotykali się w pracy z odwołującym, Sąd oparł się przede wszystkim na treści dokumentów. Na rozprawie odwołujący okazał do wglądu dokument, zatytułowany: „Uprawnienia maszynisty ciężkich maszyn budowlanych i drogowych”, wydany przez Komisję Egzaminacyjno- Kwalifikacyjną dla maszynistów ciężkich maszyn budowlanych i drogowych nr (...), zawierający poświadczenie uzyskania przez niego uprawnień klasy III do obsługi ciężkich maszyn budowlanych i drogowych- żurawi wieżowych do 110 ton z dniem 18 listopada 1980 r. (nr uprawnień (...)).

Koresponduje to z treścią wydanego wnioskodawcy świadectwa pracy z dnia 29 czerwca 1984 r., w którym wyraźnie podano, że w okresie zatrudnienia w Zakładach (...) ubezpieczony ukończył kurs operatora żurawi wieżowych. W oparciu o treść angażu z dnia 27 lutego 1981 r. można stwierdzić, że stanowisko operatora dźwigu wieżowego w Wydziale (...)zostało powierzone ubezpieczonemu od dnia 1 lutego 1981 r. Odwołujący przedłożył również kserokopię angażu z dnia 19 października 1983 r., którym powierzono mu z dniem 1 sierpnia 1983 r. stanowisko operatora w Wydziale (...).

W oparciu o ten angaż przyjąć należało, że od dnia 1 sierpnia 1983 r. odwołujący nadal był operatorem ciężkiego sprzętu budowlanego. Dokumenty te, z których jednoznacznie wynika data powierzenia odwołującemu stanowiska operatora żurawi wieżowych, w połączeniu z zeznaniami świadków, które korespondowały z treścią dokumentów i zeznaniami samego ubezpieczonego, pozwoliły na ustalenie, że od 1 lutego 1981 r. i po 1 sierpnia 1983 r., aż do końca zatrudnienia w Zakładach (...), tj. przez okres 3 lat i 5 miesięcy, odwołujący pracował w szczególnych warunkach na stanowisku operatora żurawi wieżowych.

Praca ta wymieniona została w Dziale V, zatytułowanym: „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych” w pkt 3 (prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych) wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Doliczenie tego okresu zatrudnienia do wykazanego przez ubezpieczonego przed organem rentowym stażu przy w szczególnych warunkach (13 lat, 10 miesięcy i 28 dni), przy uwzględnieniu w nim okresu pobierania wynagrodzenia chorobowego (35 dni), daje mu ponad 15- letni okres takiej pracy.

W takim stanie rzeczy nie było potrzeby rozważania, czy w okresie od 5 października 1998 r. do 23 grudnia 1998 r. w (...) Sp. z o.o. w T. odwołujący pracował w szczególnych warunkach. Był to zresztą bardzo krótki okres czasu, wynoszący 2 miesiące i 18 dni. W oparciu o treść świadectwa pracy z dnia 24 grudnia 1998 r. z tego okresu zatrudnienia można jednak stwierdzić, że od 5 października 1998 r. do 23 grudnia 1998 r. ubezpieczony pracował w pełnym wymiarze godzin jako operator. Biorąc pod uwagę charakter zatrudniającego go w tym czasie przedsiębiorstwa uznać należało, że również w tym okresie czasu wnioskodawca był operatorem ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych.

Zaskarżona decyzja (...) Oddział w T. z dnia 22 lipca 2015 r. nie była więc zasadna. Na dzień 1 stycznia 1999 r. odwołujący wykazał bowiem co najmniej 15- letni okres pracy w szczególnych warunkach. Mając to na uwadze, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego, w tym art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS oraz art. 477 14 § 2 k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu prawo do emerytury od (...)., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego, wynoszącego w przypadku mężczyzn ubiegających się o tzw. wcześniejszą emeryturę 60 lat (punkt I wyroku).

O kosztach zastępstwa procesowego odwołującego Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania (punkt II wyroku). Zasądzając na rzecz odwołującego kwotę 120,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, Sąd działał zgodnie z treścią § 12 ust. 2 w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.

U. z 2013 r. poz. 461). Sąd miał na uwadze niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja wydana została przed zmianą § 12 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, która weszła w życie w dniu 1 sierpnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1079), Sąd zastosował stawki obowiązujące do tej daty i zasądził na rzecz ubezpieczonego podwójną stawkę minimalną.