Social security court allows self-employed logopedist's appeal against mandatory insurance exclusion based on declared contribution base.
Legislator summary
AI generatedThe Social Insurance Institution excluded the applicant from mandatory social insurance due to her declared contribution base falling below the 60% minimum threshold. The applicant argued that her declared amounts were merely a means to secure maternity benefits and did not reflect her actual income as a licensed logopedist. The court ruled that the statutory framework grants self-employed individuals the right to declare any contribution base within legal limits, making the exclusion based on a low declaration an unlawful interference with their autonomy.
Legislator headnote
AI generatedArt. 18 ust. 8 ustawy o ubezpieczeniach społecznych; Art. 477 § 14 pkt 2 k.p.c.: The legislature grants self-employed persons the right to declare any contribution base within statutory limits, and excluding them from insurance based on a low declaration constitutes an impermissible interference with their autonomy.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt VIII U 1778/15
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 26 listopada 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. , Inspektorat w Ł. stwierdził, że M. W. (1) jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy , dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60 % kwoty minimalnego wynagrodzenia nie podlega od dnia 20 czerwca 2014 r. ubezpieczeniom społecznym: ubezpieczeniu emerytalnemu, ubezpieczeniom rentowym, ubezpieczeniu chorobowemu oraz ubezpieczeniu wypadkowemu , a od dnia 8 lipca 2014 r. dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż wnioskodawczyni z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej dokonała zgłoszenia jako płatnik składek do ubezpieczeń społecznych, dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 20 czerwca 2014 roku. Wnioskodawczyni rozliczyła składki na ubezpieczenie społeczne: za czerwiec 2014 r. od podstawy wymiaru składek w wysokości 824,12 zł , za lipiec 2014 r. od podstawy wymiaru składek w wysokości 2 247,60 zł , za sierpień 2014 r. od podstawy wymiaru składek w wysokości 2 247,60 zł oraz za wrzesień 2014 r. w kwocie 674,28 zł.
W ocenie organu rentowego działania M. W. (1) polegające na zgłoszeniu się do ubezpieczeń z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej były podyktowane interesem prywatnym ( tj. uzyskaniem , po krótkotrwałym okresie od zgłoszenia – zasiłku macierzyńskiego z ubezpieczenia chorobowego) czym wnioskodawczyni naruszyła zasady współżycia społecznego. /decyzja k.32-35 akt ZUS/ W dniu 17 czerwca 2015 r. do organu rentowego wpłynęło odwołanie M. W. (1) od powyższej decyzji , w którym wniosła o jej zmianę poprzez uznanie ,że od 20 czerwca 2014 r. podlega ubezpieczeniom społecznym.
Odwołująca wskazała , że jej działalność gospodarcza polega na prowadzeniu gabinetu logopedycznego. M. W. (1) podkreśliła ,że jest dyplomowanym logopedą oraz ,że posiada doświadczenie zawodowe w tej dziedzinie. Odwołująca wskazała ,że nadal prowadzi gabinet logopedyczny oraz ,że opłaca składki w takiej samej wysokości jak przy rozpoczynaniu prowadzenia działalności gospodarczej. /odwołanie k.2-6 odwrót/ W odpowiedzi na odwołanie , która wpłynęła do tutejszego Sądu w dniu 7 lipca 2015 r. organ rentowy wniósł o jego odrzucenie (organ rentowy wskazał ,że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona w dniu 28 listopada 2014 r.) lub oddalenie .
W uzasadnieniu odpowiedzi organ rentowy przedstawił argumentację jak w treści zaskarżonej decyzji. /odpowiedź na odwołanie k.75-76 odwrót/ Postanowieniem z dnia 13 października 2015 r. Sąd przywrócił wnioskodawczyni termin do wniesienia odwołania. /postanowienie k.82/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawczyni M. W. (1) posiada wykształcenie wyższe ( jest magistrem filozofii) oraz ukończyła kursy przygotowujące ją do pracy w charakterze pedagoga – logopedy. /dokumentacja k.88/ W okresie od 1 września 2004 r. do 21 stycznia 2005 r. wnioskodawczyni była zatrudniona na stanowisku logopedy w Specjalnym Ośrodku Szkolno – (...) dla Dzieci S. w Ł.. /świadectwo pracy – dokumentacja k.88/ W okresie od 1 marca 2005 r. do 21 marca 2006 r.
M. W. (1) była zatrudniona na stanowisku nauczyciela – logopedy w Specjalnym Ośrodku Szkolno – (...) dla Dzieci S. w Ł.. /świadectwo pracy – dokumentacja k.88/ W okresie od 1 września 2006 r. do 6 lutego 2007 r. wnioskodawczyni była zatrudniona na stanowisku nauczyciela – logopedy w Specjalnym Ośrodku Szkolno – (...) dla Dzieci S. w Ł.. /świadectwo pracy – dokumentacja k.88/ W okresie od 1 września 2007 r. do 30 czerwca 2008 r. M. W. (1) była zatrudniona na stanowisku nauczyciela logopedii w Przedszkolu w R.. /świadectwo pracy – dokumentacja k.88/ W okresie od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2012 r. wnioskodawczyni była zatrudniona na stanowisku nauczyciela – logopedy w Specjalnym Ośrodku Szkolno – (...). /świadectwo pracy – dokumentacja k.88/ Wnioskodawczyni wykonywała czynności nauczyciela - logopedy w oparciu o umowy cywilno-prawne. /dokumentacja k.88/ W okresie od 19 lutego 2013 r. do 19 czerwca 2014 r.
M. W. (1) pozostawała w rejestrze Powiatowego Urzędu Pracy jako osoba bezrobotna. /dokumentacja k.88/ Z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika ,że z dniem 20 czerwca 2014 r. M. W. (1) dokonała zgłoszenia działalności gospodarczej pod nazwą ,, M. G. Logopedyczny. Przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej jest działalność wspomagająca edukację. /wpis k.2 akt ZUS/ M. W. (1) w dniu 20 czerwca 2014 r. dokonała zgłoszenia swojej osoby do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych , dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego oraz obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. /ustalenia w aktach ZUS/ Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zadeklarowana przez wnioskodawczynię z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wynosiła: - za czerwiec 2014 r. - 824,12 zł - za lipiec 2014 r. - 2 247,60 zł - za sierpień 2014 r. - 2 247,60 zł - za wrzesień 2014 r. - 674,28 zł. /ustalenia w aktach ZUS/ W momencie rozpoczynania działalności gospodarczej wnioskodawczyni wiedziała ,że jest w ciąży. /dokumentacja medyczna k.90/ W początkowym okresie ciąży M.
W. (1) nie zdecydowała się rozpocząć prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na fakt , iż ciąża była zagrożona. W trzecim trymestrze ciąży zagrożenie ustąpiło i tym samym w chwili rozpoczynania działalności gospodarczej nie było przeciwwskazań do jej prowadzenia. /zeznania świadka M. W. (2) min.00:06:57 protokołu rozprawy z dnia 14 stycznia 2016 r. , zeznania wnioskodawczyni k.113/ Działalność gospodarcza w początkowym okresie zazwyczaj nie przynosi dużych dochodów. W przypadku wnioskodawczyni potrzebne było zaufanie i zdobycie renomy.
Należne składki wnioskodawczyni odprowadzała od normalnej stawki - 2 247,00 zł ( minimalny wymiar na zasadach ogólnych). M. W. (1) nie odprowadzała składek na zasadach preferencyjnych z uwagi na fakt ,iż w takiej sytuacji nie mogłaby świadczyć usług ( w ramach prowadzonej działalności ) na rzecz byłych pracodawców. /zeznania świadka B. M. min.00:15:10 protokołu rozprawy z dnia 14 stycznia 2016 r./ W ramach prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawczyni zajmuje się badaniem pacjenta pod kątem prawidłowości wymowy. Od badań wstępnych zależy czy terapia będzie kontynuowana.
M. W. (1) w zależności od postawionej diagnozy decyduje o formie diagnozy ( świadczy pomoc doraźną bądź przeprowadza dłuższą terapię). U podstaw podjęcia decyzji o rozpoczęciu działalności legł fakt ,iż do wnioskodawczyni zgłosił się klient z dzieckiem pochodzenia amerykańskiego , z silnym akcentem , które nie realizowało odpowiednio jednej z głosek. W chwili obecnej wnioskodawczyni realizuje zlecenie na rzecz fundacji (...) sami” ( która zajmuje się dziećmi głuchymi mającymi założone implanty) – zajmuje się grupą 20 podopiecznych. /zeznania wnioskodawczyni k.113 / W czerwcu 2014 r. , z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej M.
W. (1) osiągnęła przychód w wysokości 250,00 zł. /rachunek k.15 akt ZUS/ We wrześniu 2014 r. , z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej M. W. (1) osiągnęła przychód w wysokości 250,00 zł. /rachunek k.14 akt ZUS/ Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów , zeznań świadków: M. W. (2) , B. M. oraz wnioskodawczyni. Zgromadzonym dowodom Sąd dał wiarę w całości, a dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd uznał, że jest on wystarczający by wyjaśnić sporną okoliczność – a mianowicie czy wnioskodawczyni M.
W. (1) od 20 czerwca 2014 roku faktycznie prowadzi działalność gospodarczą, czy też zarejestrowała działalność w celu dokonania z tego tytułu zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i uzyskania świadczeń z ubezpieczenia w związku z ciążą. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków i wnioskodawczyni, w których wskazali na realne wykonywanie działalności gospodarczej w spornym okresie. W ocenie Sądu zeznania świadków w niniejszej sprawie są jasne, logiczne, wzajemnie co do zasady niesprzeczne.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Odwołanie M. W. (1) w świetle zgromadzonego materiału dowodowego zasługuje na uwzględnienie i powoduje zmianę zaskarżonej decyzji. Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie czy wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą od dnia 20 czerwca 2014 roku , a zatem czy podlegała tym samym ubezpieczeniom społecznym od tego dnia. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych ( tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 121), obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, wypadkowym - podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi.
Na mocy art. 13 pkt 4 powyższej ustawy osoby prowadzące działalność pozarolniczą podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. W judykaturze i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że obowiązkowe ubezpieczenie społeczne osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą wynika z rzeczywistego prowadzenia tej działalności. Odnosząc się do powyższej spornej kwestii wskazać w pierwszej kolejności należy na definicję działalności gospodarczej zawartą w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j.
Dz.U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.). Działalnością gospodarczą w rozumieniu tej ustawy jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W orzecznictwie przyjmuje się, że cechami działalności gospodarczej są:
1) zawodowy (a więc stały) charakter, 2) związana z nią powtarzalność podejmowanych działań, 3) podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania i 4) uczestnictwo w obrocie gospodarczym / por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 6 grudnia 1991 r., sygn. III CZP 117/91, opubl. OSNCP 1992 nr 5, poz. 65/. Podkreśla się także, iż dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: zarobkowości, zorganizowania i ciągłości.
Brak którejkolwiek z nich oznacza, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej. Przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie jest rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy, lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się zatem, że działalność gospodarcza z założenia jest działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego.
Nie uznaje się więc za działalność gospodarczą: działalności okresowej i sporadycznej / por. wyrok Sądu Najwyższego z 30 listopada 2005 r., sygn. I UK 95/05, opubl. Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 2006, Nr 19-20, poz. 311, str. 863; postanowienie Sądu Najwyższego z 17 lipca 2003 r., sygn. II UK 111/03, opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 2003, Nr 17, poz. 1; wyrok NSA z dnia 19 marca 1991 r., (...) SA/Wa 898/90, (...) 1992, nr 3-4, poz. 58; wyrok NSA z dnia 17 września 1997 r., (...) SA/Wa (...), Pr.
Gosp. 1998, nr 1, s. 32/. W ocenie Sądu działalność wnioskodawczyni spełniała wszystkie powyższe elementy. Wskazać należy ,że wolą wnioskodawczyni od samego początku było prowadzenie działalności gospodarczej i osiąganie zysku. Nie ulega wątpliwości ,że działalność gospodarcza M. W. (1) nosiła znamiona zorganizowania oraz ciągłości. Świadczą o tym czynności jakie podejmowała wnioskodawczyni w całym rozpatrywanym okresie. W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie osiągała w rozpatrywanym okresie znacznych przychodów , ale czyniła wszystko , aby działalność ta w przyszłości pozwoliła jej osiągnąć zamierzony zysk.
Co godne podkreślenia , przedsiębiorca , który rozpoczyna prowadzenie działalności musi liczyć się z faktem ,że działalność może nie przynieść w początkowym okresie zamierzonych zysków. W ocenie Sądu , początkowy okres prowadzenia działalności służy przede wszystkim pozyskaniu klientów , a brak spodziewanego zysku w tym okresie nie może przesądzać o braku prowadzenia działalności gospodarczej. Przechodząc do kwestii podstawy wymiaru składek wskazać należy ,iż M. W. (1) nie skorzystała z możliwości opłacania składek w preferencyjnej wysokości , ale wynikało to ze specyfiki prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje ,że M. W. (1) liczyła się z możliwością świadczenia usług na rzecz swoich byłych pracodawców ( m.in. placówek oświatowych gdzie pracowała jako logopeda – nauczyciel) , a to z kolei wykluczało możliwość korzystania z preferencyjnej składki ( art. 18 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Nie można twierdzić w świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego ,że jedynym powodem , dla którego wnioskodawczyni zarejestrowała działalność była chęć skorzystania z tego tytułu ze świadczeń ubezpieczeniowych przysługujących po narodzinach dziecka wypłacanych od wysokiej podstawy.
Tutejszy Sąd podziela w pełni pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale 7 sędziów z dnia 21 kwietnia 2010 r. II UZP 1/10, zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest uprawniony do kwestionowania kwoty zadeklarowanej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli mieści się ona w granicach określonych ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.Sąd Najwyższy wskazał, że osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu (art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 ustawy systemowej), a ubezpieczeniu chorobowemu na zasadzie dobrowolności (art. 11 ust. 2 ustawy systemowej).
Objęcie ochroną ubezpieczeniową wiąże się z powstaniem obowiązku opłacania składek. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, w myśl art. 20 ust. 1 ustawy systemowej, określa zawsze podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, jedynie z ograniczeniem wynikającym z art. 20 ust. 3 ustawy (podstawa wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie może przekraczać miesięcznie 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale). W rezultacie zakwestionowanie zadeklarowanej podstawy wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe powoduje także zakwestionowanie podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe.
Analiza art. 18 ustawy systemowej prowadzi do wniosku, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących pozarolniczą działalność została określona inaczej niż w przypadku ubezpieczonych, co do których podstawę tę odniesiono do przychodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 4 pkt 9 i 10) lub kwoty uposażenia, wynagrodzenia bądź innego rodzaju świadczenia. Łączy się to ze specyfiką działalności prowadzonej na własny rachunek i trudnościami przy określaniu przychodu z tej działalności.
Z tych względów określenie wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ustawodawca pozostawił osobom prowadzącym pozarolniczą działalność, stanowiąc w art. 18 ust. 8 ustawy, że podstawę tę stanowi zadeklarowana kwota, z zastrzeżeniem jej dolnej granicy w wysokości 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale (w brzmieniu obowiązującym przed 27 grudnia 2008 r.). W konsekwencji w przypadku tych ubezpieczonych obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ich wysokość nie są powiązane z osiągniętym faktycznie przychodem, lecz wyłącznie z istnieniem tytułu ubezpieczenia i zadeklarowaną przez ubezpieczonego kwotą, niezależnie od tego, czy ubezpieczony osiąga przychody i w jakiej wysokości.
W odniesieniu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego tych osób ustawodawca zastrzegł, jak wskazano wyżej, górną kwotę graniczną podstawy wymiaru składek w wysokości 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Inaczej rzecz ujmując, wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe osób prowadzących działalność pozarolniczą w przedziale od 60% do 250% przeciętnego wynagrodzenia zależy wyłącznie od deklaracji ubezpieczonego, nie mając żadnego odniesienia do osiąganego przez te osoby przychodu.
Po stronie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność istnieje zatem uprawnienie do zadeklarowania w granicach zakreślonych ustawą dowolnej kwoty jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wobec czego sposób w jaki realizuje to uprawnienie zależy wyłącznie od jej decyzji. Ingerencja w tę sferę jakiegokolwiek innego podmiotu jest więc niedopuszczalna, chyba że ma wyraźne umocowanie w przepisach. W rozpoznawanej sprawie ubezpieczona udowodniła, iż poczynając od 20 czerwca 2014 roku prowadziła działalność gospodarczą, w związku z czym Sąd uznał odwołanie wnioskodawczyni za zasadne i na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł jak w punkcie 1 sentencji.
Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w Ł. na rzecz M. W. (1) kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art.98 §1 k.p.c. Wysokość wynagrodzenia została ustalona na podstawie § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 roku Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( t.j. Dz. U. z 2013 r., poz.461 z późn. zm.) ZARZĄDZENIE odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawczyni.