Constitutional complaint dismissed for lack of concrete case application and failure to prove rights violation.

161/2/B/2015 POSTANOWIENIE z dnia 16 marca 2015 r. Sygn. akt Ts 176/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz – przewodnicząca Leon Kieres − sprawozdawca Stanisław Biernat, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 listopada 2014 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej z 24 czerwca 2014 r. (data nadania) J.S. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 106 § 3 w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 174 pkt 2, art. 184, art. 185 § 1 oraz art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zakresie, w jakim uniemożliwia przeprowadzenie przed sądami administracyjnymi innych dowodów niż dowód z dokumentu, z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 175 ust. 1, art. 176 ust. 2 oraz art. 184 Konstytucji.

Ponadto skarżący zakwestionował zgodność art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm.; dalej: ustawa o VAT) w zakresie, w jakim pozbawia podatnika, sprzecznie z „zasadą neutralności prawa podatkowego”, prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdy „transakcja nie stanowi nadużycia podatkowego i ma inne uzasadnienie niż tylko osiągnięcie korzyści podatkowych”, z powołaniem się na przesłankę, że „wystawione faktury (...) stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane”, z art. 31 ust. 3, art. 32, art. 64 ust. 1 i ust. 3, art. 84 w zw. z art. 2, art. 9 i art. 21 Konstytucji.

Postanowieniem z 3 listopada 2014 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej na podstawie art. 79 ust. 1 Konstytucji, a także na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 oraz art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Trybunał uznał, że skarżący wystąpił z żądaniem abstrakcyjnej kontroli art. 106 § 3 p.p.s.a., a pozostałe przepisy tej ustawy zakwestionowane w skardze nie były przez sąd stosowane w jego sprawie w kontekście postępowania dowodowego.

Skarga zawierała również uchybienia dotyczące wzorców kontroli, zarzut niekonstytucyjności był oczywiście bezzasadny i skarżący nie wykazał sposobu naruszenia jego praw przez kwestionowany art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił Trybunałowi, że bezzasadnie odmówił skardze nadania dalszego biegu. Skarżący podkreślił, że nie żądał abstrakcyjnej kontroli art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż ze względu na brzmienie tego przepisu sąd administracyjny nie mógł przeprowadzić dowodu z konfrontacji świadków, a więc przepis ten znalazł zastosowanie w sprawie.

Ponadto skarżący nie zgodził się z oceną, że zarzut niekonstytucyjności art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT został sformułowany wadliwie. Skarżący uważa, że wskazał naruszone ‒ jego zdaniem ‒ prawa podmiotowe i sposób ich naruszenia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 49 w związku z art. 36 ust. 4 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w związku z art. 36 ust. 6−7 i w związku z art. 49 ustawy o TK).

Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. W kwestionowanym postanowieniu Trybunał odmówił nadania skardze dalszego biegu w zakresie zarzutu niezgodności art. 106 § 3 w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 174 pkt 2, art. 184, art. 185 § 1 oraz art. 193 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 175 ust. 1, art. 176 ust. 2 oraz art. 184 Konstytucji.

Trybunał uznał, że skarżący żąda abstrakcyjnej kontroli art. 106 § 3 p.p.s.a., natomiast pozostałe przywołane w skardze konstytucyjnej przepisy nie były przez sądy stosowane w kontekście postępowania dowodowego. Skarżący odnosząc się do wyżej opisanej przyczyny odmowy stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu sądowym nie mógł przeprowadzić dowodu z konfrontacji świadków właśnie ze względu na treść art. 106 § 3 p.p.s.a., więc przepis ten „pośrednio” znalazł zastosowanie w sprawie. Dlatego też mógł stanowić przedmiot skargi konstytucyjnej.

Z takim stanowiskiem skarżącego nie można się zgodzić. Artykuł 79 ust. 1 Konstytucji precyzyjnie określa, że skargę konstytucyjną można wnieść w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji. W wyroku z 20 grudnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. o prawach skarżącego. Dlatego też przepis ten nie mógł zostać poddany kontroli pod kątem jego zgodności z Konstytucją w trybie skargi konstytucyjnej.

W postanowieniu z 3 listopada 2014 r. Trybunał wywiódł, że zarzut niezgodności art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 21 Konstytucji jest oczywiście bezzasadny, a ponadto skarżący nie wykazał sposobu naruszenia jego praw przez ten przepis. Trybunał ustalił, że skarżący w zażaleniu nie kwestionował pierwszej z wyżej opisanych przyczyn odmowy nadania skardze dalszego biegu w zakresie niekonstytucyjności art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, tj. oczywistej bezzasadności.

Skarżący nie podważył więc oceny, że w trybie skargi konstytucyjnej kwestionował ustalenia faktyczne dokonane w jego sprawie przez organy i sądy, które uznały, iż zakwestionowana w postępowaniu administracyjnym faktura nie dokumentowała rzeczywistego zdarzenia gospodarczego. Skarżący nie odniósł się też do argumentacji Trybunału dotyczącej niewykazania w skardze sposobu naruszenia jego konstytucyjnych praw przez art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT. Skarżący ograniczył się w zażaleniu do stwierdzenia, że jego zdaniem wykazał sposób naruszenia tychże praw i powtórzył argumentację ze skargi, a także przytoczył fragmenty wyroków Trybunału.

Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie w tym zakresie było trafne. Trybunał prawidłowo uznał, że w sytuacji, gdy usługa nie została wykonana, faktura nie rodzi żadnych skutków podatkowych, ani w sferze praw, ani obowiązków. W tym kontekście bez znaczenia pozostaje fakt uiszczenia zapłaty za taką nieistniejącą usługę, czy fakt zapłaty „podatku” przez kontrahenta skarżącego. W tym zakresie działania skarżącego oraz jego kontrahenta pozostawały w sferze ich ryzyka; skoro organy podatkowe ustaliły, że usługa nie została przez podwykonawcę zrealizowana, uiszczanie opłaty z tego tytułu przez skarżącego świadczy wyłącznie o braku należytej staranności w dbaniu o własne interesy gospodarcze.

Dlatego też, w ocenie Trybunału, źródłem naruszenia praw skarżącego były jego decyzje gospodarcze, a nie treść art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 7 ustawy o TK, nie uwzględnił zażalenia.