Legislator Case Law & Legislation
Ts 14/15 AI generated

Constitutional complaint dismissed for lack of standing as no specific constitutional rights were alleged to be violated.

Case Number Ts 14/15
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Constitutional Court of Poland refused to proceed with a constitutional complaint filed by H.Ł. against Article 9(4c) of the Social Insurance Act. The plaintiff argued the provision violated the principles of equality and freedom of business activity, but failed to identify specific constitutional rights infringed upon. The court ruled that Article 32 of the Constitution establishes a general system principle rather than a specific individual right, and since the plaintiff did not demonstrate a concrete violation of protected freedoms under Article 79, the complaint was inadmissible.

Legislator headnote

AI generated

Art. 79 ust. 1 Konstytucji; Art. 32 Konstytucji: A constitutional complaint requires the plaintiff to allege a violation of specific constitutional freedoms or rights; general principles of equality without concrete rights infringements do not constitute standing.

Keywords

AI generated
constitutional complaint standing Article 32 equality principle freedom of business activity social insurance contributions lack of specific rights violation

Cited Legislation

AI generated
Art. 9 ust. 4c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
w sprawie zgodności: art. 9 ust. 4c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.
Art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
121; dalej: ustawa o s.u.s.) jest niezgodny z art. 2, at.
Art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Jak twierdzi skarżący przepis ten narusza wyrażoną w art. 22 Konstytucji wolność działalności gospodarczej.
Art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
22 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Art. 79 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia warunków wynikających zarówno z art. 79 ust.
Art. 49 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym
Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 49 w związku z art.
Art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym
W skardze konstytucyjnej trzeba zatem wskazać zarówno konkretną osobę, której wolności lub prawa naruszono, jak i określone (poręczone, zapewnione, gwarantowane, chronione) w Konstytucji wolności lub prawa, które naruszono, a także określić sposób tego naruszenia (art. 47 ust.
art. 32 Konstytucji
22 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
art. 79 ust. 1 Konstytucji
Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia warunków wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z art.
art. 22 Konstytucji
Jak twierdzi skarżący przepis ten narusza wyrażoną w art. 22 Konstytucji wolność działalności gospodarczej.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

334/3/B/2015 POSTANOWIENIE z dnia 13 maja 2015 r. Sygn. akt Ts 14/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej H.Ł. w sprawie zgodności: art. 9 ust. 4c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121) z art. 2, at. 22 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej z 12 stycznia 2015 r. H.Ł. wniósł o stwierdzenie, że art. 9 ust. 4c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121; dalej: ustawa o s.u.s.) jest niezgodny z art. 2, at. 22 i art. 32 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Decyzją z 22 października 2013 r. (znak: 350600/451/RKS2008/2013) Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Inspektorat w Przemyślu (dalej: ZUS w Przemyślu, organ emerytalno-rentowy) stwierdził, że skarżący jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy.

Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosiło łącznie 53 937,77 zł. W uzasadnieniu organ emerytalno-rentowy wskazał w szczególności, że ZUS w Przemyślu zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, wzywając jednocześnie do złożenia pisemnych wyjaśnień w sprawie przyczyn nieopłacenia składek, pod rygorem wydania decyzji w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na podstawie dotychczas zgromadzonych dowodów.

Skarżący nie dopełnił obowiązku określonego w art. 46 ust. 1 ustawy o s.u.s. (tj. nie opłacił należnych – obliczonych według zasad wynikających z przepisów ustawy o s.u.s. – składek za każdy miesiąc kalendarzowy), w związku z tym ZUS w Przemyślu określił wysokość zadłużenia. Wyrokiem z 18 lutego 2014 r. (sygn. akt III U 45/14) Sąd Okręgowy w Przemyślu – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie, które skarżący wniósł od decyzji ZUS w Przemyślu. Wyrokiem z 4 września 2014 r. (sygn. akt III AUa 272/14) Sąd Apelacyjny w Rzeszowie – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację.

Zdaniem skarżącego zakwestionowany w skardze przepis „rażąco narusza zasadę równości”, ponieważ zobowiązuje do opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe tylko osoby, które – tak jak skarżący – mają ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz prowadzą pozarolniczą działalność, na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, ze zm.; dalej: ustawa o swobodzie działalności gospodarczej) lub innych przepisów szczególnych.

Pomijają natomiast pozostałych przedsiębiorców, którzy także mają ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, lecz nie prowadzą pozarolniczej działalności na podstawie przepisów tej ustawy lub innych przepisów szczególnych. W zarządzeniu z 9 lutego 2015 r. (doręczonym 16 lutego 2015 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej, tj. do wyjaśnienia, jakie wolności i prawa skarżącego wyrażone w art. 2, art. 22 oraz art. 32 Konstytucji, i w jaki sposób zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze przepis, a także do doręczenia pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia skargi konstytucyjnej i reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym.

W piśmie z 23 lutego 2015 r. (data nadania) pełnomocnik odniósł się do zarządzenia. Wyjaśnił, że „w zakresie art. 2, [art.] 22 oraz [art.] 32 ust. 1 i 2 Konstytucji została naruszona wolność działalności gospodarczej, a także prawo do niedyskryminowania w życiu gospodarczym”. Jak bowiem zarzucił, obowiązek opłacania przez skarżącego na podstawie art. 9 ust. 4c ustawy o s.u.s., pełnej składki uniemożliwia mu konkurowanie np. ze spółką jawną, w której wspólnikami są osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Wraz z pismem procesowym z 23 lutego 2015 r. pełnomocnik doręczył właściwe pełnomocnictwo. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje:

1. Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia warunków wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z art. 46-47 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Skargom konstytucyjnym niespełniającym tych warunków oraz skargom oczywiście bezzasadnym Trybunał Konstytucyjny odmawia nadania dalszego biegu.

2. Skarżący zakwestionował art. 9 ust. 4c ustawy o s.u.s. w brzmieniu: „Osoby prowadzące pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 [tj. na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej], mające ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym do czasu ustalenia prawa do emerytury”.

3. Jak twierdzi skarżący przepis ten narusza wyrażoną w art. 22 Konstytucji wolność działalności gospodarczej. 3.1. Zdaniem Trybunału za pozbawione podstaw uznać należy łączenie obowiązku uiszczania przez skarżącego składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe z ograniczeniem wolności działalności gospodarczej. Przesłanki dopuszczalnego ograniczania wolności wyrażonej w art. 22 Konstytucji odnosić trzeba do działań jej adresatów związanych z samym podejmowaniem określonego rodzaju działalności, nie zaś do konkretnych warunków (także finansowych) jej prowadzenia.

Trudno więc w zakwestionowanym przepisie upatrywać prawną przyczynę niedozwolonego ograniczenia wolności, o której mowa w art. 22 Konstytucji (zob. postanowienia TK z 5 października 2010 r., Ts 41/07, OTK ZU nr 3/B/2011, poz. 193; 11 kwietnia 2013 r., Ts 296/12, OTK ZU nr 4/B/2013, poz. 427). 3.2. Zarzut naruszenia wolności skarżącego wyrażonej w art. 22 Konstytucji jest więc oczywiście bezzasadny. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 i art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu w zakresie badania zgodności art. 9 ust. 4c ustawy o s.u.s. z art. 22 Konstytucji.

4. Zdaniem skarżącego zakwestionowany w skardze art. 9 ust. 4c ustawy o s.u.s. narusza także wyrażoną w art. 32 Konstytucji zasadę równości i zakaz dyskryminacji. Przepis ten jest niezgodny również z art. 2 Konstytucji. 4.1. Trybunał zwraca uwagę na to, że zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę konstytucyjną może wnieść „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone”. Oznacza to, że warunkiem złożenia skargi nie jest każde naruszenie Konstytucji, ale tylko naruszenie wyrażonych w niej norm regulujących wolności lub prawa człowieka i obywatela.

W skardze konstytucyjnej trzeba zatem wskazać zarówno konkretną osobę, której wolności lub prawa naruszono, jak i określone (poręczone, zapewnione, gwarantowane, chronione) w Konstytucji wolności lub prawa, które naruszono, a także określić sposób tego naruszenia (art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK). 4.2. Trybunał stwierdza, że skarżący nie przedstawił żadnych argumentów świadczących o naruszeniu zasad wyrażonych w art. 2 Konstytucji. 4.3. Odnośnie do zarzutów naruszenia art. 32 Konstytucji Trybunał przypomina, że na temat charakteru tej normy wypowiedział się w postanowieniu pełnego składu z 24 października 2001 r.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że „art. 32 Konstytucji wyraża przede wszystkim zasadę ogólną i dlatego winien być w pierwszej kolejności odnoszony do konkretnych przepisów Konstytucji, nawet jeżeli konstytucyjna regulacja danego prawa jest niepełna i wymaga konkretyzacji ustawowej. W takim zakresie wyznacza on także konstytucyjne prawo do równego traktowania. Mamy tu do czynienia z sytuacją »współstosowania« dwóch przepisów Konstytucji, a więc nie tylko z prawem do równego traktowania, ale ze skonkretyzowanym prawem do równej realizacji określonych wolności i praw konstytucyjnych.

W skardze konstytucyjnej należy powołać oba przepisy Konstytucji, dopiero one wyznaczają bowiem konstytucyjny status jednostki, który przez regulację ustawową lub podustawową został naruszony. Natomiast gdy chodzi o uprawnienia określone w innych niż Konstytucja aktach normatywnych – jeśli treść konkretnego prawa ustala się wyłącznie na ich podstawie – art. 32 Konstytucji stanowi zasadę systemu prawa, a nie wolność lub prawo o charakterze konstytucyjnym” (SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). 4.4. Naruszenie zasady równości i zakazu dyskryminacji skarżący łączy z ingerencją w wyrażoną w art. 22 Konstytucji wolność działalności gospodarczej.

Skoro jednak zarzut jej naruszenia – co ustalono wyżej – jest oczywiście bezzasadny, to analizowana skarga nie spełnia podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Skarżący nie wskazał konstytucyjnych praw, a w konsekwencji nie określił sposobu ich naruszenia. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 49 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK – samodzielną podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie.