Constitutional Court allows appeal to review civil code provision against principle of legal certainty.
Legislator summary
AI generatedThe Constitutional Court granted the appeal against its previous refusal to continue the constitutional complaint regarding Article 89 § 1 of the Civil Procedure Code. The applicant argued that the provision restricting the authentication of corporate authorization documents violated the principle of legal certainty, while the Supreme Court had previously held that such authentication is an exceptional measure reserved for notaries. The Court decided to proceed with the review because the established judicial interpretation of the contested article was not uniform and could not be reconciled with constitutional principles.
Legislator headnote
AI generatedArt. 49 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 7 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym; Art. 2, 32, 45 ust. 1, 78 Konstytucji RP: The Constitutional Court may examine the constitutionality of a legal provision when the established judicial interpretation of that provision is not uniform and cannot be reconciled with constitutional principles.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
776/II/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 22 czerwca 2010 r. Sygn. akt Ts 318/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Mazurkiewicz – przewodniczący Stanisław Biernat – sprawozdawca Marek Kotlinowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2009 r., w zakresie odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. o zbadanie zgodności: art. 89 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w brzmieniu nadanym przez art. 312 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508) z art. 2, art. 32 w zw. z art. 45 ust. 1 oraz z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: uwzględnić zażalenie.
UZASADNIENIE
W skardze konstytucyjnej z 17 października 2008 r. skarżąca – Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. – wniosła o stwierdzenie niezgodności art. 89 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w brzmieniu nadanym przez art. 312 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508) z art. 2 w aspekcie zasady określoności przepisów prawa, art. 32 w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji.
Powyższy przepis został zaskarżony w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości uwierzytelniania wszystkich dokumentów, służących do wykazania umocowania w sprawie. Skarżąca wniosła także o zbadanie zgodności art. 4798a § 5 k.p.c. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 21 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 235, poz. 1699) w zw. z art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c. z art. 2 w aspekcie zasady określoności przepisów prawa, art. 32 w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji.
Wskazany przepis objęto skarga konstytucyjną w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, bez wzywania do uzupełnienia braków formalnych, z powodu niezałączenia przez pełnomocnika, dysponującego dalszym pełnomocnictwem procesowym, odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego w oryginale lub kopii notarialnie poświadczonej. Postanowieniem z 23 października 2009 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu z uwagi na to, że skarga dotyczy w części stosowania prawa (co do art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c.), w pozostałym zakresie, że przepis nie był podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie (co do art. 4798a § 5 zdanie pierwsze k.p.c.), a także zbędność orzekania (co do art. 4798a § 5 zdanie drugie k.p.c.).
Skarżąca wniosła na powyższe postanowienie zażalenie w zakresie dotyczącym odmowy nadania dalszego biegu skardze co do art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c. Zarzuciła w nim błędne ustalenie faktyczne, polegające na uznaniu, że przedmiotem skargi konstytucyjnej jest przede wszystkim przyjęcie w sprawie skarżącej niekorzystnej dla strony wykładni art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c. i brak jednolitego stosowania prawa przez sądy powszechne i Sąd Najwyższy. Tymczasem, w ocenie skarżącej, niniejsza skarga nie jest skargą na stosowanie prawa, lecz zaskarżeniem objęto utrwaloną w orzecznictwie treść art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c. Skarżąca nie zaskarżyła natomiast postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2009 r. w zakresie dotyczącym odmowy nadania dalszego biegu skardze na art. 4798a § 5 zdanie pierwsze k.p.c. Na potwierdzenie swojej argumentacji skarżąca powołała szereg orzeczeń Sądu Najwyższego, w tym uchwałę siedmiu sędziów z 23 stycznia 2009 r. (sygn. akt III CZP 118/08, OSNC z 2009 r., nr 6, poz. 76).
Sąd Najwyższy odrzucił pogląd zawarty w uchwale z 30 marca 2006 r. (sygn. akt III CZP 14/06, OSNC z 2006 r., nr 10, poz. 165), w której uznano, że dokument wykazujący umocowanie organu osoby prawnej do udzielenia pełnomocnictwa jest „elementem pełnomocnictwa procesowego”: inne stosowne dokumenty (w przypadku osób prawnych np. odpis z Krajowego Rejestru Sądowego) są koniecznym elementem pełnomocnictwa, jego częścią składową, a jako takie nie powinny podlegać rygorom dalej idącym niż samo pełnomocnictwo. Jak wskazano w uchwale z 30 marca 2006 r. (sygn. akt III CZP 14/06), jeżeli – zgodnie z art. 89 § 1 zdanie drugie i trzecie k.p.c. – adwokat (radca prawny, rzecznik patentowy) może sam uwierzytelniać odpis udzielonego mu pełnomocnictwa, to konsekwentnie możliwość ta dotyczy również odpisu dokumentu wykazującego umocowanie organu osoby prawnej, która udzieliła pełnomocnictwa.
W uchwale siedmiu sędziów z 23 stycznia 2009 r. (sygn. akt III CZP 118/08) Sąd Najwyższy uznał, że pogląd zawarty w uchwale z 30 marca 2006 r. ma niewątpliwe walory praktyczne, a przyjęcie go stwarza dla pełnomocników znaczne ułatwienia i może prowadzić do zmniejszenia kosztów procesu, de lege lata jednak nie znajduje podstawy w ustawie. Uwierzytelnianie odpisów dokumentów bowiem co do zasady powierzone zostało notariuszom, wykonującym zawód zaufania publicznego. Uprawnienie przyznane w art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c. należy zatem do wyjątkowych i służy wyłącznie ułatwieniu i zaoszczędzeniu stronom (uczestnikom postępowania) kosztów procesu.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Przesłanką podjęcia przez Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnięcia o odmowie nadania dalszego biegu niniejszej skardze konstytucyjnej w zakresie art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c. było stwierdzenie, że brak jest utrwalonej wykładni zaskarżonego przepisu, która uzasadniałaby przyjęcie, że jednolita interpretacja określa treść tej normy, i umożliwiałaby poddanie jej kontroli konstytucyjnej. W wyroku z 9 maja 2005 r., SK 14/04 (OTK ZU nr 5/A/2005, poz.
47) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że gdy utrwalony sposób rozumienia danej normy, wynikający jednoznacznie z orzecznictwa Sądu Najwyższego bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie da się pogodzić z normami, zasadami lub wartościami konstytucyjnymi, to Trybunał Konstytucyjny może orzec o jego niezgodności z Konstytucją i tym sposobem umożliwić ustawodawcy bardziej precyzyjne i jednoznaczne uregulowanie danej kwestii. W niniejszej sprawie, w świetle powołanych w zażaleniu orzeczeń, w tym zwłaszcza uchwały Sądu Najwyższego w składzie siedmiu sędziów z 23 stycznia 2009 r. (sygn. akt III CZP 118/08), należało podzielić stanowisko skarżącej, że istnieje jednolity sposób stosowania art. 89 § 1 zdanie drugie k.p.c., w którym skarżąca upatruje naruszenie swych praw konstytucyjnych, co przesądza o uwzględnieniu zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania niniejszej skardze konstytucyjnej dalszego biegu, w zakresie zbadania zgodności art. 89 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.
– Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w brzmieniu nadanym przez art. 312 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508) z art. 2, art. 32 w zw. z art. 45 ust. 1 oraz z art. 78 Konstytucji. Na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 7 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.) należało orzec jak w sentencji.