Constitutional complaint dismissed for lack of connection between challenged decree articles and final administrative decisions.

762/II/B/2014 POSTANOWIENIE z dnia 14 października 2009 r. Sygn. akt Ts 54/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Mazurkiewicz – przewodniczący Stanisław Biernat – sprawozdawca Andrzej Rzepliński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2009 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.S. oraz M.S. w zakresie wskazanym w tym postanowieniu, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia.

UZASADNIENIE

W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 15 lutego 2008 r. pełnomocnik skarżących zarzucił art. 8 oraz art. 9 ust. 1 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.; dalej: dekret o gruntach) oraz art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.; dalej: u.g.n.) niezgodność z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 oraz art. 175 Konstytucji.

Postanowieniem z 17 lipca 2009 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w zakresie art. 8 oraz art. 9 ust. 1 i 3 dekretu o gruntach. Takie rozstrzygnięcie spowodowane było wadliwym określeniem przedmiotu skargi, wyrażającym się w braku związku pomiędzy kwestionowaną regulacją a ostatecznym rozstrzygnięciem o prawach i wolnościach skarżących. W orzeczeniu wskazano również na wygaśnięcie prawa do odszkodowania za utracone nieruchomości z uwagi na regulacje ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.

U. Nr 22, poz. 99, ze zm.). Pełnomocnik skarżących wniósł na powyższe postanowienie zażalenie. W środku odwoławczym podniesiono, że: (1) podstawą orzekania przez sąd czy organ są nie tylko przepisy zastosowane, ale również te, których sąd świadomie nie zastosował, dochodząc do wniosku, że nie są spełnione przesłanki ich zastosowania; (2) przepisy dekretu o gruntach nie utraciły mocy obowiązującej, w oparciu o art. 82 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości wygaszono jedynie roszczenia odszkodowawcze powstałe do daty wejścia w życie tej ustawy.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest środkiem, za pomocą którego dochodzi do zainicjowania postępowania kontrolnego wobec regulacji prawnych posiadających kwalifikację określoną przez Konstytucję oraz ustawę z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Z jednoznacznego brzmienia art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK wynika, że przedmiotem skargi można uczynić wyłącznie taki przepis, z którego organy władzy publicznej orzekające w sprawie wyprowadziły normę, której treść zdeterminowała sytuację prawną skarżącego.

Jak podkreślono w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z 11 grudnia 2002 r.: „warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest (…) uczynienie jej przedmiotem przepisów (ustawy lub innego aktu normatywnego), które wykazują dwojaką kwalifikację. Po pierwsze, stanowiły podstawę normatywną ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, wydanego w indywidualnej sprawie skarżącego. Po drugie, uczynienie z nich takiej podstawy przez sąd lub organ administracji publicznej spowodowało niedozwoloną ingerencję w sferę konstytucyjnie określonych wolności, praw lub obowiązków skarżącego” (SK 17/02, OTK ZU nr 7/A/2002, poz. 98).

Ścisły związek, jaki musi występować między przedmiotem skargi a treścią władczych rozstrzygnięć organów władzy publicznej, wynika z modelu skargi konstytucyjnej funkcjonującej w prawie polskim, która inicjuje zindywidualizowaną kontrolę konstytucyjności prawa. Mając powyższe na uwadze, należy podtrzymać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, w którym stwierdzono, że podstawę orzeczeń organów administracyjnych (ocenianych następnie przez sądy administracyjne) stanowił art. 215 ust. 2 u.g.n., gdyż w dacie rozpoznawania wniosku o odszkodowanie (jak wynika z akt sprawy, wniosek został złożony w 2004 r.) ten właśnie przepis regulował problematykę odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem o gruntach.

W oparciu o przesłanki zawarte w art. 215 ust. 2 u.g.n., a ściślej, z uwagi na rodzaj przejętej nieruchomości Prezydent m.st. Warszawy oraz Wojewoda Mazowiecki odmówili przyznania odszkodowania. Nie ulega więc wątpliwości, że art. 215 ust. 2 u.g.n., nie przewidywał możliwości przyznania odszkodowania za nieruchomość zabudowaną kamienicą wielorodzinną. Ten właśnie przepis przesądził o treści decyzji administracyjnych i wyroków sądowych wydanych wobec skarżących. Dlatego też odmowa nadania skardze dalszego biegu nie odnosiła się do art. 215 ust. 2 u.g.n., a dotyczyła nieznajdujących zastosowania w niniejszej sprawie art. 8 oraz art. 9 ust. 1 i 3 dekretu o gruntach.

Należy natomiast podzielić pogląd skarżących dotyczący skutków, jakie wywołał art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99, ze zm.). Istotnie, przepis ten nie mógł wygasić roszczeń odszkodowawczych skarżących, gdyż te w czasie obowiązywania ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości jeszcze nie istniały. Konstatacja ta nie wpływa jednak na ostateczną ocenę zaskarżonego postanowienia. Dla odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu znaczenie miała jeszcze jedna okoliczność faktyczna sprawy.

Zaniechanie przez skarżących wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa do odszkodowania, o którym mowa w art. 9 ust. 2 w związku z art. 7 ust. 5 dekretu o gruntach, spowodowało daleko idące skutki. Jak wynika bowiem z treści art. 9 ust. 2 dekretu o gruntach, prawo do żądania odszkodowania – nie zaś prawo do odszkodowania – powstaje po upływie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy i wygasa po upływie lat 3 od tego terminu. Niezłożenie wniosku we wskazanym terminie spowodowało wygaśnięcie prawa do żądania odszkodowania.

Przepisy dekretu – niezależnie od zmiany stanu prawnego w zakresie podstaw odszkodowania – nie mogłyby zatem prowadzić do wypłacenia odszkodowania z uwagi na uchybienie materialnemu terminowi, o którym mowa w art. 9 ust. 2 dekretu. Początek terminu wyznaczony został objęciem gruntu w posiadanie przez gminę, nie zaś datą wydania decyzji o odmowie przyznania prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Mając na uwadze powyższe, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 36 ust. 7 ustawy o TK, zażalenia nie uwzględnił.