Legislator Case Law & Legislation
T 31/96 AI generated

Constitutional Court dismisses part of a veterans' union's challenge due to expired filing deadlines and non-existent statutory text.

Case Number T 31/96
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The Constitutional Court dismissed the second part of the National Union of Solidarity Veterans' request because the challenged law had been amended beyond recognition before the five-year filing deadline expired. While the first claim regarding unequal pension calculations for combatants was accepted for further review, the court ruled that the specific provisions cited no longer existed in their original form. Consequently, the court could not assess the constitutionality of the second argument and referred it back to the Sejm for legislative action.

Legislator headnote

AI generated

Art. 24 ust. 2 i 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym; Art. 67 Konstytucji RP: The Constitutional Court must reject a constitutional complaint when the challenged legal provision has been substantively amended or repealed prior to the five-year filing period, rendering the review of the original text impossible.

Keywords

AI generated
Constitutional Court jurisdiction five-year filing deadline substantive amendment of law non-existent statutory text referendum to legislature combatant pension equality procedural admissibility

Cited Legislation

AI generated
Art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Nie nadawać dalszego biegu wnioskowi opisanemu w punkcie II i przekazać go w tej części w trybie art. 24 w związku z art.
Art. 1 i art. 67 ust. 2 w związku z art. 76 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Niezgodna jest z konstytucyjną równością praw i poczuciem sprawiedliwości (art. 1 i art.
ustawa z 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw
ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Kwestionowana w tym punkcie wniosku ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego została opublikowana w Dz.U.
ustawa z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
art. 76 Konstytucji
67 w związku z art. 76 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest ograniczenie ustawy z 24 stycznia 1991 r.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Postanowienie z dnia 16 września 1996 r. Sygn. akt T. 31/96 S. 3/96 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sędzia: Ferdynand Rymarz na posiedzeniu niejawnym, 16 września 1996 r., po wstępnym rozpoznaniu w trybie art. 23 ust. 2 i 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (tekst jednolity z 1991 r. Dz.U. Nr 109, poz. 470 ze zmianami), wniosku Niezależnego Krajowego Związku Zawodowego w Polsce “Solidarność Weteranów Pracy” z 9 maja 1996 r. (uzupełnionego w wyniku zarządzenia Trybunału Konstytucyjnego 3 lipca 1996 r.), o orzeczenie, że:

I. Niezgodna jest z konstytucyjną równością praw i poczuciem sprawiedliwości (art. 1 i art. 67 ust. 2 w związku z art. 76 Konstytucji) dwojaka ocena okresów bezskładkowych w świadczeniach emerytalno–rentowych za identyczną działalność niepodległościową dla kombatantów pobierających renty i emerytury cywilne, których wielkość ustalana jest zaniżonym wskaźnikiem 0,7% podstawy wymiaru na podstawie ustawy z 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw... oraz prawie dwa razy wyższym wskaźnikiem bo 1,3% podstawy wymiaru dla kombatantów pobierających emerytury dla służb mundurowych, na przykład na mocy art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r.

Nr 10, poz. 105), w której identyczne uczestnictwo w niepodległościowym ruchu oporu uznane zostało za równorzędne ze służbą wojskową w Wojsku Polskim (...)”; II. Niezgodne z art. 1 i art. 67 w związku z art. 76 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest ograniczenie ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 17, poz. 75 ze zmianami) wyłącznie do uczestników walk niepodległościowych i do niektórych osób będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego do 1956 roku mimo, że ten okres trwał do 1989 roku (...)”. p o s t a n o w i ł:

1. Wnioskowi opisanemu w punkcie I nadać dalszy bieg.

2. Nie nadawać dalszego biegu wnioskowi opisanemu w punkcie II i przekazać go w tej części w trybie art. 24 w związku z art. 6 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadnienie: Ad.

1. Niezależny Krajowy Związek Zawodowy w Polsce “Solidarność Weteranów Pracy” 9 maja 1996 r. skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o orzeczenie niekonstytucyjności bliżej nie sprecyzowanych przepisów dwóch ustaw: z 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent, oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zmianami); z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 17, poz. 75 ze zmianami).

Zarządzeniem z 4 czerwca 1996 r. Trybunał wezwał Wnioskodawcę do poprawienia i uzupełnienia wniosku, ponieważ nie odpowiadał on wymogom formalnym (m.in. brak sprecyzowania zarzutu, brak określenia kwestionowanego przepisu ustawy i konkretnego artykułu przepisów konstytucyjnych). W wykonaniu zarządzenia Trybunału Konstytucyjnego Wnioskodawca w uzupełnionym i częściowo poprawionym wniosku z 3 lipca 1996 r. podaje płaszczyznę odniesienia, czyli naruszone – jego zdaniem – przepisy art. 1, 67 w związku z art. 76 pozostawionych w mocy przepisów konstytucyjnych, jednak nie podaje konkretnego wskazania kwestionowanych przepisów ustawowych, wskazując jednak opisowo ich istotę, co pozwala na ustalenie o jakie przepisy ustawowe chodzi Wnioskodawcy.

W odniesieniu do ustawy z 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450, zm.: z 1992 r. Nr 21, poz. 84; z 1993 r. Nr 127, poz. 583, Nr 129, poz. 602; z 1994 r. Nr 84, poz. 385; z 1995 r. Nr 4, poz. 17, Nr 95, poz. 473, Nr 138, poz. 681) będą to: – art. 10 ust. 1 pkt 3, stanowiący, iż emerytura wynosi określoną kwotę, obejmującą m.in. “po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych, o których mowa w art. 4”;

– art. 11 ust. 1 pkt 3, stanowiący analogicznie, że renta inwalidzka dla inwalidy I i II grupy wynosi określoną kwotę, obejmującą m.in. “po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych, o których mowa w art. 4”. W obrębie art. 4 (do którego odsyłają wprost powyższe przepisy), w kontekście wniosku najistotniejsze jest postanowienie ust. 1, stanowiącego, iż przy ustalaniu prawa i wysokości świadczeń oprócz okresów składkowych, o których mowa w art. 2, uwzględnia się okresy, zwane dalej “okresami nieskładkowymi”, w tym m.in.

– okresy działalności kombatanckiej, działalności równorzędnej z tą działalnością, a także okresy zaliczane do okresów tej działalności oraz okresy podlegania represjom wojennym i okresu powojennego, określone w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (pkt 4 ust. 1). Istota zarzutu pod adresem tego unormowania – naruszenia zasady równości wobec prawa – polega na (przykładowym tylko) powołaniu się na odmienne unormowanie, zawarte w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r.

Nr 10, poz. 36 zm.: z 1995 r. Nr 4, poz. 17; z 1996 r. Nr 1, poz. 1). Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że Niezależny Krajowy Związek Zawodowy w Polsce “Solidarność Weteranów Pracy” jest – stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym – legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie zgodności aktu normatywnego z konstytucją, gdyż kwestionowany akt prawny dotyczy spraw objętych w części jego zakresem działania. Wnioskodawca ten występował w przeszłości z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego (K .9/90, OTK w 1992 r., s. 59;

K. 6/91 a jego legitymacja nie była kwestionowana). Treść zarzutu I, po jego poprawieniu i uzupełnieniu w zasadzie odpowiada wymogom formalnym przewidzianym w art. 20 uchwały Sejmu z 31 lipca 1985 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przed Trybunałem (Dz.U. Nr 38, poz. 184). Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie zachodzi oczywista bezzasadność zarzutu I, natomiast materia sprawy wymaga, aby jego rozpoznanie nastąpiło w ramach zwykłego postępowania na rozprawie. Ad.

2. Inna sytuacja formalnoprawna zachodzi w stosunku zarzutu opisanego w punkcie II. Aczkolwiek i w tym przypadku Wnioskodawca nie sprecyzował konkretnych przepisów kwestionowanej ustawy, to tu również określił je opisowo, wskazując ich istotę, co pozwala na ustalenie o jakie przepisy Wnioskodawcy chodzi. W odniesieniu do ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 17, poz. 75 zm.: Nr 104, poz. 450; z 1992 r. Nr 21, poz. 85; z 1993 r. Nr 29, poz. 133, Nr 129, poz. 602, i Nr 134, poz. 645; z 1994 r. Nr 99, poz. 482; z 1995 r. Nr 4, poz. 17 oraz Nr 138, poz. 681), będą to przepisy zawarte w rozdziale I pt. Przepisy ogólne, normujące: – ustawową definicję kombatanta (art. 1 ust.

1) oraz działalności kombatanckiej (art. 1 ust. 2 pkt 1–6); – określenie działalności uznanej za równorzędną z działalnością kombatancką (art. 2 pkt 1–6); – wskazanie form pozbawienia wolności zaliczanych do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z tą działalnością (art. 3 pkt 1 i 2); – zastosowanie unormowania ustawy do innych form represji wojennych i okresu powojennego (art. 4 ust. 1 pkt 1–4 oraz ust. 2). Ponieważ wskazane przepisy operują górną cezurą czasową tzw. okresu powojennego określoną na rok 1956 – w zakresie, w jakim nie obejmują działalności w latach 1956 1989 – unormowanie ustawowe jest kwestionowane przez Wnioskodawcę.

W zakresie zarzutu II z 3 lipca 1996 r., bez względu na kwestie merytoryczne – z przyczyn formalno–prawnych, wobec upływu 5–letniego, okresu tzw. przedawnienia, o którym mowa w art. 24 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (tekst jednolity z 1991 r. Dz.U. Nr 109, poz. 470 ze zmianami) – wniosek nie może być skierowany do rozpoznania. Kwestionowana w tym punkcie wniosku ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego została opublikowana w Dz.U.

Nr 17 z 4 marca 1991 r., od tej zatem daty rozpoczął bieg 5–letni termin tzw. “przedawnienia” abstrakcyjnej kontroli konstytucyjności wymienionej ustawy. Zarówno pierwotny wniosek w niniejszej sprawie, z 9 maja 1996 r. (który – notabene – nie mógł być przedmiotem rozpoznania przed TK z przyczyn wskazanych w powołanym zarządzeniu z 4 czerwca 1996 r.), jak i poprawiony wniosek z 3 lipca 1996 r. – złożone zostały zatem z ewidentnym przekroczeniem wskazanego 5–letniego terminu. Podkreślić przy tym należy, że dokonane kilkakrotnie, kolejne nowelizacje tekstu ustawy, dotyczyły każdorazowo innych przepisów, niż (pośrednio) kwestionowane we wniosku art. 1–4, a mianowicie:

– art.13, 15 i 16 – vide: Dz.U. z 1991 r. Nr 104, poz. 450; – art. 20 – vide: Dz.U. z 1992 r. Nr 21, poz. 85; – art. 27 – vide: Dz.U. z 1993 r. Nr 29, poz. 133; – art. 15 – vide: Dz.U. z 1993 r. Nr 129, poz. 602; – art. 27 – vide: Dz.U. z 1993 r. Nr 134, poz. 645; – art. 21 – vide: Dz.U. z 1994 r. Nr 99, poz. 482 (obwieszczenie Prezesa TK z 9 września 1994 r. o częściowej utracie mocy obowiązującej art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a ustawy w następstwie orzeczenia TK o niekonstytucyjności tego przepisu); – art. 16 – vide:

Dz.U. z 1995 r. Nr 4, poz. 17; – art. 15 – vide: Dz.U. z 1995 r. Nr 138, poz. 681. Z uwagi na to, że kwestionowana obecnie nie obowiązuje (ani w dniu złożenia wniosków do TK) w swym pierwotnym kształcie normatywnym, przy ocenie dopuszczalności jej kontroli w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym odwołać się należy do ugruntowanego stanowiska Trybunału w tej materii, wyrażonego w kilku jego wcześniejszych orzeczeniach (m.in. w sprawach U. 15/88, K. 13/91, K. 12/92, K. 5/95). Według ugruntowanego poglądu Trybunału, w wypadku upływu przed dniem wniesienia do TK stosownego wniosku, 5–letniego okresu od daty opublikowania aktu normatywnego zawierającego kwestionowane przepisy – “merytoryczne rozpoznanie wniosku byłoby możliwe jedynie w sytuacji, gdyby w okresie ostatnich pięciu lat przed złożeniem wniosku dokonano takiej zmiany o charakterze ustawowym, która albo bezpośrednio nowelizowałaby zaskarżone przepisy albo wprowadzałaby novum normatywne do zaskarżonych przepisów.

Z novum normatywnym mamy do czynienia, gdy zmiana ustawy nie polega na zmianie zaskarżonych przepisów lecz na zmianie innych, które jednak pozostają z nimi w ścisłym związku w ten sposób, iż wspólnie tworzą podstawę dla dekodowania nowej normy (norm) prawnej. Również w tym przypadku zachowany jest wymóg, o którym mowa w art. 24 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, gdyż następuje zmiana normy prawnej, a właśnie norma prawna jest podstawową jednostką aktu prawotwórczego” (por. uzasadnienie postanowienia TK z 24 kwietnia 1995 r., K. 5/95, OTK w 1995 r., cz.

I, poz. 10, str. 113, wyd. II poprawione, Warszawa 1996). Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie zachodzi taka sytuacja – zasadnym jest podjęcie przez Trybunał Konstytucyjny – w odniesieniu do części wniosku formułującej zarzut II – postanowienia o nienadaniu wnioskowi (w tej części) dalszego biegu i skierowaniu go, zgodnie z art. 24 i art. 6 ustawy o TK do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych względów należało postąpić jak w sentencji postanowienia. Na pkt II niniejszego postanowienia Wnioskodawcy przysługuje zażalenie do Trybunału w terminie siedmiu dni od daty doręczenia postanowienia, (art. 23 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym).