Legislator Case Law & Legislation
U 2/92 AI generated

Constitutional review dismissed because the challenged regulation lost effect before the new ruling was issued.

Case Number U 2/92
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Constitutional Court dismissed the President's request to retry a case regarding the constitutionality of specific environmental fee regulations. The Court found that the challenged provisions had already lost their legal effect on January 1, 1992, due to a subsequent regulation issued by the Council of Ministers. Consequently, the proceedings were terminated as the subject matter no longer existed, preserving the validity of the earlier 1991 ruling.

Legislator headnote

AI generated

Art. 4 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym; Art. 41 pkt 8 Konstytucji RP: The loss of legal effect of a normative act prior to the issuance of a Constitutional Court ruling renders the subsequent review proceedings inadmissible and terminates the case.

Keywords

AI generated
Constitutional Court loss of legal effect termination of proceedings normative act environmental fees constitutional review procedural dismissal

Cited Legislation

AI generated
Art. 4 ust. 2 of the Act of April 29, 1985 on the Constitutional Tribunal
z postanowieniami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uznanych przez Trybunał Konstytucyjny, orzeczeniem z dnia 17 grudnia 1991 r., za niezgodne z art. 41 pkt 8 i art.
Art. 41 pkt 8 of the Constitution of the Republic of Poland
z postanowieniami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uznanych przez Trybunał Konstytucyjny, orzeczeniem z dnia 17 grudnia 1991 r., za niezgodne z art. 41 pkt 8 i art.
Art. 67 ust. 2 of the Constitution of the Republic of Poland
- z postanowieniami art. 67 ust.
Art. 86 ust. 3 of the Act of January 31, 1980 on the Protection and Shaping of the Environment
Trybunał Konstytucyjny doszedł w szczególności do wniosku, iż upoważnienie ujęte w art. 86 ust.
art. 67 ust. 2 Konstytucji RP
41 pkt 8 i art. 67 ust. 2 Konstytucji RP postanawia: umorzyć postępowanie, na podstawie art.
art. 6 Konstytucji
1 i art. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
art. 41 pkt 8 Konstytucji RP
zm.) z postanowieniami art. 41 pkt 8 Konstytucji RP, - §13 ust.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

17 Postanowienie z dnia 10 czerwca 1992 r. Sygn. akt (U. 2/92) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: prezes TK Mieczysław Tyczka Sędziowie TK: Czesław Bakalarski Kazimierz Działocha Tomasz Dybowski Henryk Groszyk Wojciech Łączkowski Leonard Łukaszuk Maria Łabor-Soroka Remigiusz Orzechowski - sprawozdawca Janina Zakrzewska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 1992 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku z dnia 4 lutego 1992 r. prezesa Rady Ministrów o ponowne rozpatrzenie przez Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie: wniosku Polskiego Związku Ogrodniczego dotyczącego zgodności przepisów § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzenie w nim zmian (Dz.

U. Nr 42, poz. 245) z postanowieniami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uznanych przez Trybunał Konstytucyjny, orzeczeniem z dnia 17 grudnia 1991 r., za niezgodne z art. 41 pkt 8 i art. 67 ust. 2 Konstytucji RP postanawia: umorzyć postępowanie, na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1991 r. Nr 109, poz. 470).

UZASADNIENIE

1) We wniosku z dnia 14 lutego 1991 r. Polski Związek Ogrodniczy wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności przepisów § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian (Dz. U. Nr 42, poz. 245) - z postanowieniami art. 67 ust. 2, art. 81 ust. 1 i art. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Wnioskodawcy niekonstytucyjność wspomnianych przepisów wynika z faktu, iż ustaloną przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. wysokość opłat z tego tytułu podwyższają w odniesieniu do województw - katowickiego (wszystkich opłat) oraz krakowskiego (za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza) o 100 % w stosunku do wysokości opłat ustalonych dla wszystkich innych województw.

2) W wyniku rozpatrzenia wniosku zakwestionowane przepisy, orzeczeniem z dnia 17 grudnia 1991 r., uznane zostały przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z postanowieniami art. 41 pkt 8 i art. 67 ust. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny doszedł w szczególności do wniosku, iż upoważnienie ujęte w art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.) stanowiące podstawę do wydania wspomnianego rozporządzenia nie stwarza podstaw prawnych do takiego różnicowania opłat.

W konsekwencji przepisy § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 1990 r. wychodzą poza zakres upoważnienia ustawowego udzielonego do jego wydania. Równocześnie wprowadzenie podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian na terenie województw katowickiego i krakowskiego narusza konstytucyjną zasadę równości. Trybunał Konstytucyjny nie wykluczył zarazem możliwości i celowości różnicowania tych opłat, w szczególności m. in. w zależności od stopnia zagrożenia ekologicznego środowiska. Może bowiem przemawiać za tym zróżnicowanie stanu zagrożenia środowiska na terenie kraju.

W piśmiennictwie oraz dokumentach urzędowych wyróżnia się bowiem aż 27 obszarów ekologicznego zagrożenia, a wśród nich 4 noszące znamiona klęski ekologicznej. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego podstawy prawne do różnicowania wysokości opłat za korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian stworzyć powinna jednak w sposób jednoznaczny ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska.

3) Stanowiska Trybunału Konstytucyjnego co do niekonstytucyjności przepisów § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. nie podzielił prezes Rady Ministrów, wnosząc o ponowne rozpatrzenie wymienionego na wstępie wniosku Polskiego Związku Ogrodniczego, a w konsekwencji uznania konstytucyjności przepisów §12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. W ocenie prezesa Rady Ministrów unormowania przyjęte w §12 ust. 1 i 2 wspomnianego rozporządzenia mieszczą się w zakresie upoważnienia ustawowego do jego wydania.

“Analiza gramatyczna tekstu upoważnienia ustawowego - jak ocenia to prezes Rady Ministrów - pozwala wyrazić pogląd, iż określenie zakresu przedmiotowego opłat jest ściśle powiązane z ich wysokością. Gdyby zamiarem ustawodawcy było upoważnienie Rady Ministrów do określenia jednej stawki opłaty za wszystkie rodzaje korzystania ze środowiska i wprowadzania w nim zmiany upoważnienie brzmiałoby całkiem odmiennie. Jeżeli zatem ustawodawca pozwolił na różnicowanie wysokości stawek w zależności od rodzaju i sposobu użytkowania poszczególnych elementów środowiska, to nie można wyciągać wniosku, że nie pozwolił na ich różnicowanie w zależności od stopnia zdegradowania środowiska na danym terenie. (...) Zasadnicza rola opłat ekologicznych (...) polega na częściowym pokryciu wartości zmian wprowadzanych w środowisku w wyniku prowadzonej działalności. (...) Z tego względu wysokość opłat powinna być podporządkowana skali dofinansowywanych przedsięwzięć, jakich wymaga polityka ochrony środowiska. (...) Opłaty ekologiczne nie odpowiadają ani pełnym społecznym kosztom zmian zachodzących w środowisku powodowanych działalnością gospodarczą, ani pełnym korzyściom, jakie czerpią użytkownicy środowiska”.

4) Stanowiące przedmiot niniejszego postanowienia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. zastąpione zostało rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. o takim samym tytule. Zostało ono ogłoszone w Dzienniku Ustaw z dnia 31 grudnia 1991 r. i weszło w życie z dniem 1 stycznia 1992 r. W konsekwencji, wraz z uchyleniem rozporządzenia z dnia 25 czerwca 1990 r., utraciły moc także przepisy § 12 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia, stanowiące przedmiot orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 1991 r. Nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian utrzymało (powtórzyło) jednakże w § 13 dotychczasowe normy § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 1990 r. Przepis § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. postanawia mianowicie, co następuje: “§ 13.

1. Na terenie województwa katowickiego ustala się opłaty według stawek o 100% wyższych niż określone w rozporządzeniu.

2. Na terenie województwa krakowskiego za wprowadzenie zanieczyszczeń do powietrza ustala się opłaty według stawek o 100 % wyższych niż określone w rozporządzeniu”. Wynikające z przedstawionych wyżej zdarzeń kalendarium, a mianowicie: - 17 grudnia 1991 r. wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia uznającego postanowienia § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 25 czerwca 1990 r. za niezgodne z Konstytucją, - 21 grudnia 1991 r., wydanie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian, - 31 grudnia 1991 r. ogłoszenie tego rozporządzenia w Dzienniku Ustaw RP Nr 125, poz. 558, - 1 stycznia 1992 r. wejście w życie tego rozporządzenia, - 6 stycznia 1992 r., doręczenie Radzie Ministrów orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 1991 r. wraz z uzasadnieniem tego orzeczenia, wywiera istotne skutki o charakterze procesowym, a to w związku z treścią przepisu art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym.

Zgodnie z tym przepisem “Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny powoduje umorzenie postępowania w sprawie takiego aktu”. Z przepisu tego, jak też z dotychczasowej praktyki orzeczniczej wynika, iż umorzenie postępowania w sprawie konstytucyjności danego aktu normatywnego (określonego konkretnego przepisu takiego aktu) następuje w każdym stadium postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, jeżeli utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego (konkretnego przepisu takiego aktu) nastąpiła przed wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia w sprawie jego konstytucyjności.

W rozpatrywanym wypadku wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy konstytucyjności przepisów § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. po dacie utraty przez te przepisy mocy obowiązującej stało się bezprzedmiotowe, zaś postępowanie w tej sprawie podlega umorzeniu na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym. W konsekwencji tego zachowało też moc orzeczenie z dnia 17 grudnia 1991 r. Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie.

5) Umarzając postępowanie o ponowne rozpatrzenie wniosku Polskiego Związku Ogrodniczego dotyczącego zgodności przepisów §12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian, a zarazem biorąc pod uwagę, iż ujęte w tych przepisach normy prawne utrzymane (powtórzone) zostały w § 13 ust. 1 i 2 wymienionego już wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r., Trybunał Konstytucyjny zwrócił się zarazem, po myśli art. 24 ust. 2 uchwały Sejmu RP w sprawie szczegółowego trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.

U. Nr 39, poz. 184), do prezesa Trybunału o wystąpienie z wnioskiem o podjęcie postępowania z inicjatywy własnej w kwestii zgodności przepisów: - art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.) z postanowieniami art. 41 pkt 8 Konstytucji RP, - §13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian (Dz. U. Nr 125, poz. 558) z postanowieniami art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz art. 41 pkt 8 Konstytucji RP.

6) Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności należało postanowić jak w sentencji orzeczenia.