Constitutional Court signals Parliament to fix bank law gap allowing arbitrary interest rate hikes.
Legislator summary
AI generatedThe Constitutional Court declared the challenged bank law provisions constitutional but identified a significant legislative gap. The Union of Agricultural Workers argued that banks could arbitrarily increase interest rates without defined criteria, shifting all inflation risk to borrowers. The Court ruled that while the law is valid, this loophole violates social justice principles and requires immediate parliamentary correction.
Legislator headnote
AI generatedArt. 1 Konstytucji RP; Art. 12 ust. 1 ustawy Prawo bankowe; The Constitutional Court signaled Parliament to amend the law to prevent banks from arbitrarily changing interest rates without defined criteria, thereby violating social justice principles.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
39 Postanowienie z dnia 15 grudnia 1992 r. Sygn. akt (S. 2/92) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia TK: Wojciech Łączkowski Sędziowie TK: Czesław Bakalarski (sprawozdawca) Kazimierz Działocha Maria Łabor-Soroka Andrzej Zoll w związku z rozpoznaniem w dniu 15 grudnia 1992 r. na rozprawie sprawy z wniosku Związku Zawodowego Rolnictwa "Samoobrona" o orzeczenie zgodności art. 33 ust. 1 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 1992 r. Nr 72, poz. 359) z art. 1 Konstytucji RP, postanowił: zasygnalizować Sejmowi RP lukę w art. 12 ustawy - Prawo bankowe (Dz. U. z 1992 r. Nr 72, poz. 359) polegającą na braku zobowiązania banków do określenia w regulaminach kryteriów zmiany stopy oprocentowania kredytów.
UZASADNIENIE
Trybunał Konstytucyjny podczas rozpoznawania w dniu 15 grudnia 1992 r. sprawy sygn. akt K. 6/92 z wniosku Związku Zawodowego Rolnictwa "Samoobrona" o zbadanie zgodności art. 33 ust. 1 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 1992 r. Nr 72, poz. 359) z art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, pozostawionego w mocy na podstawie art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r., uznał wprawdzie zgodność kwestionowanych przepisów z Konstytucją, dostrzegł jednak pewną lukę w prawie bankowym.
Banki na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy - Prawo bankowe wydają regulaminy, w których zastrzegają zmienną stawkę procentową. Nie określają jednak, wykorzystując lukę w prawie, przesłanek, od zaistnienia których zależy skorzystanie z uprawnienia dokonania takiej zmiany, ani nie podają maksymalnej wysokości jej oprocentowania. Brak takich przesłanek powoduje przerzucenie całości ryzyka związanego z zagrożeniem inflacyjnym na kredytobiorcę oraz prowadzi do zupełnej dowolności w kształtowaniu treści stosunku prawnego przez jedną ze stron.
Jest to szczególnie niekorzystne w sytuacji kredytobiorcy, który nawet w wypadku odstąpienia od umowy nie jest w stanie niezwłocznie zwrócić bez poniesienia istotnych strat wykorzystanego już kredytu. Zważywszy, że szereg działań gospodarczych (m.in. w zakresie produkcji rolnej) musi opierać się na umowach kredytowych, zaś instytucje bankowe są niemal jedynym podmiotem udzielającym kredytów, umowa o kredyt bankowy powinna podlegać szczególnie dokładnej kontroli z punktu widzenia zasad sprawiedliwości społecznej. Zastrzeżenie w umowie kredytowej zmiennej stawki oprocentowania bez podania przesłanek zmiany tego oprocentowania, ani maksymalnej jego wysokości, uznać należy za sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej.
Opisanej luki w prawie nie można usprawiedliwić możliwością dochodzenia przez kredytobiorcę swych uprawnień w drodze procesu cywilnego, skoro ciężar naruszonych zasad współżycia społecznego jest znaczny, dotyka setek tysięcy kredytobiorców a można temu zapobiec przez stosowną zmianę jednego przepisu prawa. Z tych powodów sygnalizacja uznana została za konieczną.