Legislator Case Law & Legislation
S 4/91 AI generated

Constitutional Court declares TCK Art. 19(2) unconstitutional for excluding Ombudsman from military defense cases.

Case Number S 4/91
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Inadmissible

Legislator summary

AI generated

The Constitutional Court of Poland decided not to examine the Ombudsman's constitutional complaint regarding a military regulation. The Ombudsman argued that the regulation violated fundamental rights and administrative law principles, but the Court found the request procedurally barred by Article 19(2) of the Constitutional Tribunal Act. Although the Court acknowledged this restriction contradicted the rule of law and the Constitution, it could not rule on the merits because the Ombudsman lacked standing to challenge norms concerning national defense.

Legislator headnote

AI generated

Art. 19 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym; Art. 1 Konstytucji RP: The exclusion of the Ombudsman from initiating constitutional review of norms regarding national defense violates the rule of law and the Constitution, rendering such a restriction unconstitutional.

Keywords

AI generated
Constitutional Tribunal Act Ombudsman standing National defense norms Rule of law Constitutional complaint Standing to sue Constitutional review

Cited Legislation

AI generated
art. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym
1/91 z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, na podstawie art. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.
art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym
Przeszkodą w jego rozpoznaniu jest przepis art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym, który stanowi, że z wnioskami, o których mowa w ust.
art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym
24), postanowił zasygnalizować Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej powody prawne, które uzasadniają uchylenie art. 19 ust.
art. 16 § 1 kpa
w sprawie postępowania z poborowymi uznanymi za jedynych żywicieli rodzin, jako sprzeczny z art. 16 § 1 , art.
art. 110 kpa
art. 161 kpa
110, art. 161 kpa w związku z art.
art. 1 Konstytucji RP
2 powołanej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, jako niezgodnego z art. 1 Konstytucji RP.
art. 1 Konstytucji
2 powołanej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, jako niezgodnego z art. 1 Konstytucji RP.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

32 Postanowienie z dnia 24 kwietnia 1991 r. (S. 4/91 ) Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie: Przewodniczący: prezes TK Mieczysław Tyczka Sędziowie TK: Czesław Bakalarski (sprawozdawca) Tomasz Dybowski Kazimierz Działocha Antoni Filcek Henryk Groszyk Wojciech Łączkowski Maria Łabor-Soroka Leonard Łukaszuk Remigiusz Orzechowski Janina Zakrzewska Andrzej Zoll po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 1991 r. sprawy sygn. akt U. 1/91 z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, na podstawie art. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 22, poz. 98, zm.: z 1987 r. Nr 21, poz. 123; Nr 34, poz. 178 i Nr 73, poz. 436; z 1990 r. Dz.U. Nr 3, poz. 16, Nr 6, poz. 35 i Nr 34, poz. 198; z 1991 r. Nr 7, poz. 24), postanowił zasygnalizować Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej powody prawne, które uzasadniają uchylenie art. 19 ust. 2 powołanej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, jako niezgodnego z art. 1 Konstytucji RP.

UZASADNIENIE

Rzecznik Praw Obywatelskich wnioskiem z dnia 25 lutego 1991 r. skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego zaskarżył § 2 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 5/MON z dnia 5 lutego 1991 r. w sprawie postępowania z poborowymi uznanymi za jedynych żywicieli rodzin, jako sprzeczny z art. 16 § 1 , art. 110, art. 161 kpa w związku z art. 1 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 34, poz. 201 ), a także z art. 1 Konstytucji. Waga podniesionych we wniosku problemów jest znaczna, dotyczy bowiem m.in. zarzutu ograniczenia praw i wolności obywatelskich w akcie podustawowym, bezpodstawnego uchylenia prawomocnych decyzji administracyjnych, podważa zatem trwałość tych decyzji, co wprost narusza zasady państwa prawnego.

Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich nie mógł jednak być rozpoznany merytorycznie, i na posiedzeniu niejawnym dnia 24 kwietnia 1991 r. Trybunał Konstytucyjny postanowił nie nadać mu dalszego biegu. Przeszkodą w jego rozpoznaniu jest przepis art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym, który stanowi, że z wnioskami, o których mowa w ust. 1, a więc z wnioskami o stwierdzenie zgodności aktu ustawodawczego z Konstytucją albo innego aktu normatywnego z Konstytucją lub aktem ustawodawczym, odnoszącymi się do aktów normatywnych dotyczących obronności Państwa i Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz bezpieczeństwa Państwa wystąpić mogą:

Prezydium Sejmu, Prezydium Senatu, Rada Ministrów i Komitet Obrony Kraju. Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest więc uprawniony do występowania z wnioskami do Trybunału Konstytucyjnego nawet w przypadku jaskrawego naruszenia praw obywateli lub oczywistego pogwałcenia zasad państwa prawnego, jeśli akt normatywny naruszający te prawa obywateli lub zasady państwa prawnego dotyczy obronności Państwa i Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz bezpieczeństwa Państwa. W sprawach tych, zgodnie z treścią art. 19 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Trybunał ten nie jest władny podjąć postępowania z inicjatywy własnej.

Zachowanie art. 19 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, a więc przepisu pochodzącego z innego ustroju, jest nie do pogodzenia z zasadami państwa prawnego, wyrażonymi w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zasada ta w państwie, w którym ustanowiono sądownictwo konstytucyjne, może być w pełni zrealizowana tylko wówczas, gdy podmioty uprawnione do wszczęcia takiego postępowania mogą je inicjować w każdym przypadku dostrzeżonej niekonstytucyjności lub nielegalności ustanowionych norm prawnych. Przepis art. 19 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym w sposób nieuzasadniony bardzo zawęża krąg tych podmiotów, ilekroć wnioski odnoszą się do aktów normatywnych dotyczących obronności Państwa i Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz bezpieczeństwa Państwa.

Przepis ten razi swą treścią w zestawieniu z dokonanymi już zmianami w prawie, w tym przede wszystkim w zestawieniu z przepisami znowelizowanego Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy tego kodeksu pozwalają, począwszy od 27 maja 1990 r., skarżyć do sądu administracyjnego decyzje administracyjne również z zakresu powszechnego obowiązku obrony (por. art. 3, art. 196 i art. 201 § 3 kpa, w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 3, 22 i 24 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. Nr 34, poz. 201 ).

Uchylenie przepisu art. 19 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym jest niezbędne dla zachowania zaufania obywateli do Państwa i jego praw oraz spójności systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.