Constitutional court dismisses review of rental regulation due to subsequent legislative amendment correcting the issue.
Legislator summary
AI generatedThe Constitutional Court dismissed the request to review the constitutionality of a specific clause in the government's rental regulation. The challenge argued that the regulation exceeded legislative authority and conflicted with the Local Law regarding rent setting in residential buildings. However, the court noted that the contested provision was subsequently amended by the Council of Ministers to align with the law, rendering the review moot.
Legislator headnote
AI generatedArt. 4 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym; Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym umarza, gdy przedmiotem kontroli staje się przepis, który utracił moc obowiązującą w wyniku późniejszej zmiany ustawowej lub rozporządzeniowej.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
17 Postanowienie z dnia 8 lutego 1989 r. (U. 18/88) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia TK Andrzej Kabat Sędziowie TK: Czesław Bakalarski (sprawozdawca) Natalia Gajl po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 1989 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 1988 r. L. dz. BO 632/88 o ustalenie, czy przepis § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe (Dz. U. Nr 40, poz. 230) jest zgodny z art. 15 ust. 4 w związku z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165), na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 22, poz. 98 zm. Dz. U. z 1987 r. Nr 21, poz. 123) postanowił: umorzyć postępowanie w sprawie.
UZASADNIENIE
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 22, poz. 98, zm. Dz. U. z 1987 r. Nr 21, poz. 123) wniósł o ustalenie, czy przepis § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe (Dz. U. Nr 40, poz. 230) jest zgodny z upoważnieniem zawartym w art. 15 ust. 4 w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165).
Art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (tekst jedn. Dz. U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165) stanowi, iż czynsz najmu m. in. w domach jednorodzinnych i lokalach mieszkalnych zamieszkiwanych co najmniej w części przez właścicieli lub ich osoby bliskie w rozumieniu art. 9 ust. 1, a także oddanych w najem na podstawie art. 33 ust. 3 oraz czynsz podnajmu strony ustalają na podstawie wzajemnego porozumienia. W art. 15 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. upoważniono Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia m. in. stawek czynszu najmu.
Rada Ministrów dnia 14 grudnia 1987 r. wydała rozporządzenie w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe (Dz. U. Nr 40, poz. 230), przy czym w § 1 ust. 2 pkt 2 wyłączyła stosowanie przepisów tego rozporządzania do lokali mieszkalnych w domach jednorodzinnych i lokali mieszkalnych zamieszkiwanych przez właścicieli lub ich osoby bliskie. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu swego wniosku podniósł, że lokale użytkowe w domach jednorodzinnych poddano przepisom powołanego rozporządzenia Rady Ministrów.
Redakcja cyt. wyżej przepisu rozporządzenia Rady Ministrów wskazuje nie tylko na przekroczenie upoważnienia zawartego w art. 15 ust. 4 Prawa lokalowego, lecz także - w wyniku przekroczenia - na kolizję z art. 14 ust. 2 pkt 2 powołanego prawa lokalowego. Ponadto w uzasadnieniu wniosku podniesiono niespójność przepisów powołanej ustawy. Mianowicie art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa lokalowego ustala, że przepisy o najmie lokali i budynków na podstawie decyzji administracyjnej (szczególny tryb najmu) nie dotyczą "lokali mieszkalnych" w domach jednorodzinnych i w innych domach stanowiących własność osób fizycznych i lokali sprzedawanych przez Państwo osobom fizycznym, jeżeli co najmniej w części są one zamieszkiwane przez właścicieli lub ich osoby bliskie w rozumieniu art. 9 ust. 1, a także oddanych w najem bądź w bezpłatne użytkowanie na podstawie art. 33 ust.
3. Tak sformułowany przepis zawiera zasadniczą zmianę w stosunku do regulacji poprzedniej przez zastąpienie zwrotu "nie dotyczą... domów jednorodzinnych" (art. 24 ust. 1 pkt 2 w brzmieniu Dz. U. z 1983 r. nr 11, poz.
55) zwrotem "nie dotyczą... lokali mieszkalnych w domach jednorodzinnych". Zmiana ta spowodowała kolizję art. 29 ust. 1 pkt 2 z art. 14 ust. 2 ustawy w brzmieniu tekstu jednolitego z 1987 r. budzi ona także wątpliwości na tle całkowitej ochrony własności osobistej obywateli poręczonej w art. 18 Konstytucji PRL. W myśl art. 133 § 1 k. c. przedmiotem własności osobistej jest w szczególności dom jednorodzinny, który nie traci swego charakteru nawet wówczas, gdy oprócz lokalu mieszkalnego obejmuje również lokal użytkowy (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe - Dz.
U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165), należałoby więc uznać, że dom jednorodzinny w całości podlega ochronie określonej w art. 18 Konstytucji PRL. Wbrew takiemu wnioskowi ostatnia nowelizacja prawa lokalowego poddała ochronie tylko lokal mieszkalny w domu jednorodzinnym (art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2), przez co dom jednorodzinny uzyskał dwoisty charakter: lokal mieszkalny w nim pozostaje własnością osobistą, lokal użytkowy zaś nabrał cech własności indywidualnej. Do wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego ustosunkował się uczestnik postępowania - Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, który w nadesłanym stanowisku z dnia 22 grudnia 1988 r.
Nr DK I Pk 901 /88 stwierdził, że "przepis § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe (Dz. U. Nr 40, poz. 230) stanowi zbędne powtórzenie całości lub części niektórych przepisów art. 29 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe (j. t. z 1987 r. Dz. U. Nr 30, poz. 165) nie pozostaje jednak w merytorycznej kolizji z upoważnieniem ustawowym określonym w art. 15 ust. 4 a takie z art. 14 ust. 2 powołanej ustawy". W uzasadnieniu swego stanowiska Prokurator Generalny PRL wywiódł m. in., że z przytoczonego wyżej przepisu art. 15 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. nie wynika, aby Rada Ministrów była upoważniona do określenia w akcie wykonawczym - na jego podstawie - domów i lokali nie podlegających przepisom określającym zasady ustalania stawek urzędowych czynszu najmu za lokale mieszkalne i użytkowe.
Z tego punktu widzenia kwestionowany przepis wydany został bez wystarczającego oparcia w ustawie. Brak jest natomiast dostatecznego uzasadnienia do przyjęcia, że przepis ten także merytorycznie jest w kolizji z prawem lokalowym. Dalej Prokurator Generalny PRL, powołując się na przepis art. 79 ust. 5 Konstytucji PRL, który wyraża drążenie Państwa do poprawy sytuacji mieszkaniowej, stwierdza, że w myśl art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa lokalowego w domach jednorodzinnych, spod szczególnego trybu najmu wyłączone są tylko lokale mieszkalne i to przy spełnieniu przez ich właścicieli warunków określonych w tym przepisie.
Zatem wyłączenie to nie dotyczy lokali użytkowych znajdujących się w tych domach, chyba że zachodzą dodatkowe okoliczności wymienione w pkt 11 i 12 tego przepisu oraz w jego ust.
2. Za poglądem tym przemawia również przepis art. 49 ust. 1 zdanie pierwsze Prawa lokalowego uprawniającego organy administracji państwowej do przydziału decyzją lokali użytkowych znajdujących się także w domach jednorodzinnych - jeżeli potrzeby społeczno - gospodarcze to uzasadniają. Treść przytoczonych przepisów, a także art. 36 ust. 2-4 Prawa lokalowego nie może pozostać bez wpływu na wykładnię przepisu art. 14 ust. 2 Prawa lokalowego. W konkluzji Prokurator Generalny PRL stwierdził: "W tej sytuacji uzasadnione jest stwierdzenie sprzeczności § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 1987 r. z art. 15 ust. 4 Prawa lokalowego, tylko z powodów formalno-prawnych, nie zaś merytorycznych.
Odrębnym zagadnieniem, nie objętym wnioskiem, jest niezgodność przepisów Prawa lokalowego, w odniesieniu do regulacji stanu prawnego niektórych lokali użytkowych, do przepisów art. 18 Konstytucji PRL i art. 139 w zw. z art. 133 § 1 Kodeksu cywilnego poręczających całkowitą ochronę własności osobistej obywateli. Na tle analizowanych przepisów prawa lokalowego, zasada ta uległa ograniczeniu z przyczyn społeczno - gospodarczych, także w odniesieniu do właścicieli lokali mieszkalnych w domach jednorodzinnych (art. 69 ust. 1 Prawa lokalowego).
Działający z polecenia Prezesa Rady Ministrów podsekretarz stanu w Urzędzie Rady Ministrów nadesłał dnia 29 grudnia 1988 r. odpowiedź, że Rada Ministrów dnia 27 grudnia 1988 r. uchwaliła zmianę przepisu § 1 ust. 2 pkt 2 kwestionowanego rozporządzenia z dnia 14 grudnia 1987 r. doprowadzając w ten sposób do jego zgodności z art. 14 ust. 2 Prawa lokalowego i w związku z tym wniósł o umorzenie postępowania w tej sprawie. Wspomniane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1988 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe ukazało się w Dzienniku Ustaw z dnia 29 grudnia 1988 r.
Nr 42, poz. 330. Wobec utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu Trybunał Konstytucyjny zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 22, poz. 98, zm. Dz. U. z 1987 r. Nr 21, poz. 123) umorzył postępowanie w sprawie. Dostrzegając jednak niespójność przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (Dz. U. z 1987 r Nr 30, poz. 165) z art. 18 Konstytucji PRL i z art. 133 § 1 i 139 k. c. w odrębnym postanowieniu zasygnalizował o tym Sejmowi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej stosownie do treści art. 5 powołanej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.