Constitutional court dismisses review as the challenged regulation was repealed before the decision. The court found the regulation void due to lack of legislative authority. The case was abandoned because the specific rule no longer existed. The court ruled based on the principle of reviewing only currently valid laws.

16 Postanowienie z dnia 18 stycznia 1989 r. (U. 17/88) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia TK Czesław Bakalarski Sędziowie TK: Adam Józefowicz (sprawozdawca) Henryk Groszyk po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 1989 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich z udziałem uczestników postępowania: Rady Ministrów i Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej o stwierdzenie, że przepis § 6 uchwały Nr 17 Rady Ministrów z dnia 18 lutego 1983 r. w sprawie ogólnych warunków umów agencyjnych i umów na warunkach zlecenia między jednostkami gospodarki uspołecznionej a osobami fizycznymi (jedn. tekst:

M. P. z 1988 r., Nr 13, poz. 118), przekracza zakres upoważnienia udzielonego Radzie Ministrów w art. 384 Kodeksu cywilnego i narusza zasady, wynikające z przepisów art. 6 w związku z art. 3 ustawy o organizacji i wykonywaniu rzemiosła (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 7 poz. 40), art. 7 ustawy o wykonywaniu handlu i niektórych innych rodzajów działalności przez jednostki gospodarki nieuspołecznionej (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 43, poz. 193) oraz Kodeksu pracy i wydanych na jego podstawie aktów wykonawczych określających skutki rozwiązania umowy o pracę w trybie art. 54 kp i porzucenia pracy (art. 64 kp). postanowił: umorzyć postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności przepisów wymienionych w sentencji postanowienia. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że kwestionowany przepis § 6 uchwały Nr 17 Rady Ministrów z dnia 18 lutego 1983 r. w sprawie ogólnych warunków umów agencyjnych i umów na warunkach zlecenia między jednostkami gospodarki uspołecznionej, a osobami fizycznymi (jedn. tekst: M. P. z 1988 r. Nr 13, poz. 118) enumeratywnie wylicza podmioty, z którymi jednostkami gospodarki uspołecznionej nie mogą zawierać umów.

Zdaniem wnioskodawcy ograniczenia te należy uznać za nie odpowiadające współczesnym poglądom o wolności gospodarczej, a także za istotne naruszenie praw obywatelskich. Postanowienia § 6 uchwały Nr 17 RM mają charakter bezwzględnie wiążący, nie przewidujący żadnych wyjątków od zakazu zawierania umów np. z osobami skazanymi za przestępstwa przeciwko mieniu i przestępstwa gospodarcze lub z którymi została rozwiązana umowa agencyjna przez zleceniodawcę bez zachowania okresu wypowiedzenia albo z osobami, które porzuciły pracę.

Wprowadzone tym przepisem ograniczenia w stosunku do podmiotów, wymienionych w nim-zdaniem wnioskodawcy - mają charakter represyjny, a niektóre z nich należy uznać za tożsame z karą dodatkową co jest niezgodne z zasadą, że ograniczenia działalności gospodarczej obywateli mogą być wprowadzone wyłącznie w drodze ustawowej albo na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego. Przepis art. 384 Kodeksu cywilnego umożliwia Radzie Ministrów normatywne kształtowanie jedynie treści cywilno - prawnych umów zobowiązaniowych przez ich uzupełnianie, rozwijanie i konkretyzowanie na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, mających charakter dyspozytywny.

Upoważnienie zawarte w art. 384 kc nie uprawniało więc Rady Ministrów do regulacji zawartej w kwestionowanym przepisie, który wykracza poza zakres tego upoważnienia. Ponadto wnioskodawca uważa, że przepis § 6 uchwały Nr 17 RM koliduje w sposób oczywisty z przytoczonymi w żądaniu wniosku aktami ustawodawczymi, regulującymi zagadnienia obrotu gospodarczego, co jest także niezgodne z zasadami reformy gospodarczej, ustanawiającymi swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, przez każdego, chyba że przepisy ustawowe o prowadzeniu takiej działalności stanowią inaczej.

W reasumpcji wnioskodawca stwierdził, że kwestionowany przepis, ograniczający prawa podmiotowe osób fizycznych i niektórych jednostek gospodarczych narusza zasady ustalone innymi ustawami i wydany został z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wyraził na piśmie swoje stanowisko w sprawie, w którym w całości poparł wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich. Analizując szczegółowo kwestionowany we wniosku przepis § 6 uchwały Nr 17 RM, Prokurator Generalny PRL stwierdził, że jego treść niewątpliwie powinna brać pod uwagę jednostki gospodarki uspołecznionej przed zawarciem umowy, ale zawarte w nim zakazy nie mogą być uznane za bezwzględnie wiążące i mające upoważnienie ustawowe w art. 384 kc.

Pełnomocnik uczestniczącej w postępowaniu Rady Ministrów zawiadomił w swym piśmie, że na wniosek Ministra Rynku Wewnętrznego, Rada Ministrów uchwałą Nr 207 z dnia 21 grudnia 1988 r. uchyliła kwestionowany we wniosku przepis. Trybunał Konstytucyjny ustalił, że uchwałą Nr 207 Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1988 r. zmieniającą uchwalę w sprawie ogólnych warunków umów agencyjnych i umów na warunkach zlecenia między jednostkami gospodarki uspołecznionej a osobami fizycznymi (M. P. Nr 35, poz. 317) został skreślony przepis § 6 uchwały Nr 17 Rady Ministrów z dnia 18 lutego 1983 r., będący przedmiotem wniosku w niniejszej sprawie.

Uchwała Nr 207 RM weszła w życie z dniem ogłoszenia, to jest z dniem 28 grudnia 1988 r. Stosownie do przepisów art. 4 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, organ ten orzeka o zgodności prawa, obowiązującego w chwili wydania orzeczenia. Z uwagi na to, że w toku postępowanie utracił moc obowiązującą kwestionowaną we wniosku przepis § 6 uchwały Nr 17 Rady Ministrów, dalsze postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Dlatego Trybunał Konstytucyjny na zasadzie art. 4 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym postanowił, jak w sentencji.