Legislator Case Law & Legislation
III Ca 486/15 AI generated

Appeal court remands case to lower court for retrial due to failure to order expert inspection of servitude route.

Case Number III Ca 486/15
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The appellate court overturned the first-instance judgment dismissing the plaintiffs' claim to restore legal status regarding a road easement. The court found that while the plaintiffs proved they used the land, the lower court failed to order an expert inspection to verify the exact route of the easement. Consequently, the case was remanded for a retrial where the lower court must formally consider the defendants' request for an on-site inspection.

Legislator headnote

AI generated

Art. 341 k.c.; Art. 352 § 2 k.c.; Art. 386 § 4 k.p.c.: When a party requests an expert opinion to clarify the specific route of a legal easement, the court must order such an inspection; failure to do so constitutes a procedural defect requiring remand for retrial.

Keywords

AI generated
road easement legal servitude expert inspection procedural defect remand for retrial burden of proof geodetic expertise

Cited Legislation

AI generated
Art. 341 k.c.
Tym samym korzystali oni z nieruchomości pozwanej w zakresie odpowiadającym treści służebności drogowej, co z mocy regulacji art. 341 k.c. w związku z art.
Art. 352 § 2 k.c.
w związku z art. 352 § 2 k.c. rodzi domniemanie prawne, że nieruchomość pozwanej jest obciążona na rzecz nieruchomości powodów prawem służebności drogowej (na przeszkodzie zastosowaniu w sprawie tych domniemań nie stoi na przeszkodzie regulacja art.
Art. 4 u.k.w.h.
rodzi domniemanie prawne, że nieruchomość pozwanej jest obciążona na rzecz nieruchomości powodów prawem służebności drogowej (na przeszkodzie zastosowaniu w sprawie tych domniemań nie stoi na przeszkodzie regulacja art. 4 u.k.w.h.
Art. 162 k.p.c.
Od tej decyzji sądu pozwani nie wnieśli zastrzeżeń w trybie art. 162 k.p.c. i z tej przyczyny nie podlega ona kontroli Sądu odwoławczego.
Art. 386 § 4 k.p.c.
Wniosek ten nie został przez Sąd Rejonowy rozpoznany, co równoznaczne jest z nierozpoznaniem w tej części istoty sprawy - w rozumieniu regulacji art. 386 § 4 k.p.c.
Art. 278 § 1 k.p.c.
art. 233 k.p.c
art. 341 k.c
Tym samym korzystali oni z nieruchomości pozwanej w zakresie odpowiadającym treści służebności drogowej, co z mocy regulacji art. 341 k.c.
art. 352 § 2 k.c
w związku z art. 352 § 2 k.c.
art. 4 u.k.w.h
rodzi domniemanie prawne, że nieruchomość pozwanej jest obciążona na rzecz nieruchomości powodów prawem służebności drogowej (na przeszkodzie zastosowaniu w sprawie tych domniemań nie stoi na przeszkodzie regulacja art. 4 u.k.w.h.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III Ca 486/15

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący-Sędzia: SO Leszek Dąbek (spr.) Sędzia : SO Gabriela Sobczyk Sędzia: SR (del.) Ewa Buczek - Fidyka Protokolant Aldona Kocięcka po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa A. S. i J. S. przeciwko I. G. i J. G. o przywrócenie stanu zgodnego z prawem na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt I C 687/14 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Rybniku do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego. SSR (del.) Ewa Buczek - Fidyka SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk Sygn. akt III Ca 486/15

UZASADNIENIE

Powodowie J. S. i A. S. żądali nakazania pozwanym I. i J. G. by usunęli: gruz, bramę oraz parkujące samochody na ich nieruchomości położonej w R. G. przy ul. (...) zapisanej w księdze wieczystej (...), która to nieruchomość jest obciążona prawem drogi dla każdoczesnych właścicieli nieruchomości opisanej w księdze (...) czyli nieruchomości stanowiącej własność powodów oraz za-kazaniu pozwanym czynienia jakichkolwiek przeszkód powodom w wykonaniu przez nich służebności przejazdu i przechodu. Ponadto wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od pozwanych zwrotu kosztów procesu.

Uzasadniając żądanie twierdzili, że są właścicielami działki położonej przy ul. (...) w R. G. opisanej w księdze (...), która sąsiaduje z działką opisaną w księdze (...) stanowiącą własność pozwanej I. G.. Pozwana wraz z mężem J. G. przeszkadzają powodom w dojeździe do ich nieruchomości, stawiając samochód na przejeździe, wysypując gruz blokujący przejazd, stawiając bramę na przejeździe zamykając w ten sposób powodom dojazd do ich działki całkowicie. Pozwani I. G. i J. G. wnieśli o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na ich rzecz od powodów zwrotu kosztów procesu.

Zaprzeczyli, że brama została wystawiona na służebnym szlaku oraz że nie wysypywali na nim gruzu. Sąd Rejonowy w Rybniku w wyroku z dnia 28 11 2014r. oddalił powództwo i orzekł o kosztach procesu. W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia ocenił, że powo- dowie nie wykazali, że przysługuje im prawo drogi po nieruchomości pozwanych. Orzeczenie zaskarżyli powodowie J. S. i A. S. , którzy wnosili o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez wydanie orzeczenia zgodnie z żądaniem pozwu, bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanych na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.

Zarzucili, że popełniono błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwana na stwierdzenie treści i charakteru służebności, mimo, iż rysunek ręczny z 1907 r., umowa z 1908r., akta ksiąg wieczystych oraz zeznania stron w sposób bezsporny wskazują na źródło ustanowienia służebności, jej zakres, sposób wykonywania w kolejnych latach oraz tożsamość pomiędzy służebnością ustanowioną oraz tą, której wykonywanie uniemożliwiają pozwani. Ponadto zarzucili nie rozpoznanie istoty sprawy, tj. kwestii tożsamości służebności wykonywanej i ustanowionej w wyniku nieuprawnionego przyjęcia, że powodowie nie sprostali wymogowi ciężaru dowodowego, mimo, iż zebrany w sprawie materiał dowody pozwalał na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia zarówno w zakresie treści, jak i zakresu służebności drogi koniecznej; a także naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 233 k.p.c. polegające na braku wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego przejawiające się m.in. w braku gruntownej analizy akt ksiąg wieczystych obrazujących przekształcenie gruntowe w wyniku których powstała nieruchomość pozwanej.

W uzasadnieniu apelacji miedzy innymi podnieśli, iż zakres służebności ustanowionej i wykonywanej jest tożsamy. Ustanowiona w 1908 r. służebność, której przedmiotem jest prawo przejazdu, przejścia, jazdy konnej i przepędu bydła odpowiada w zupełności zakresowi służebności drogi koniecznej. Odnosząc się do tożsamości służebności ustanowionej na rzecz (...) wykaz 73 i 142 oraz służebności obecnie wykonywanej przez powodów wskazali, iż mimo dokonanych przekształceń nieruchomości zarówno powodów, jak i pozwanych uzyskanie odpowiedzi na to pytanie wymagało analizy prawnej szeregu dokumentów znajdujących się w księgach wieczystych.

Pozwani I. G. i J. G. wnosili o oddalenie apelacji oraz zasądzenie na ich rzecz od powodów zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Okręgowy zważył co następuje :

Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował roszczenie powodów lecz wadliwie rozpoznał sprawę. W kontekście żądania pozwu dla prawidłowego rozpoznania sprawy zasadnicze znaczenie miało rozpoznanie zagadnień:

a) czy nieruchomości powodów przysługuje na nieruchomości pozwanych służebność drogowa, b) jaka jest jej treść i jakim szlakiem drogowym ona ma przebiegać, c) czy powodowie korzystają ze służebności zgodnie z wytyczonym szlakiem drogowym i treścią służebności drogowej, d) czy pozwani swym zachowaniem uniemożliwiają lub utrudniają korzystanie ze służebność drogowej. Z poczynionych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych wynika, iż powodowie, będąc właścicielami nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością pozwanej I.

G., korzystali z jej nieruchomości przechodząc przez nią i przejeżdżając do ich nieruchomości. Tym samym korzystali oni z nieruchomości pozwanej w zakresie odpowiadającym treści służebności drogowej, co z mocy regulacji art. 341 k.c. w związku z art. 352 § 2 k.c. rodzi domniemanie prawne, że nieruchomość pozwanej jest obciążona na rzecz nieruchomości powodów prawem służebności drogowej (na przeszkodzie zastosowaniu w sprawie tych domniemań nie stoi na przeszkodzie regulacja art. 4 u.k.w.h. gdyż wyłącza ona możliwość powoływania się na domniemanie prawa wynikającego z posiadania tylko przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej a nie z jego braku).

Jest to co prawda domniemanie obalalne lecz ciężar tego obciążał pozwanych. Na tę okoliczność zaoferowali oni Sądowi dowód z opinii biegłego, który został przez Sąd pierwszej instancji oddalony. Od tej decyzji sądu pozwani nie wnieśli zastrzeżeń w trybie art. 162 k.p.c. i z tej przyczyny nie podlega ona kontroli Sądu odwoławczego. Dlatego w materiale sprawy należy przyjąć, że wbrew temu co przyjął Sąd pierwszej instancji powodowie wykazali w toku postępowania, iż nieruchomość pozwanej jest obciążona na rzecz ich nieruchomości prawem służebności drogowej przebiegającej szlakiem drogowym z którego korzystali powodowie.

Pozwani zarzucali, że nie czynili powodom przeszkód w korzystaniu z ich nieruchomości i na tę okoliczność zaoferowali oni Sądowi Rejonowemu dowód z oględzin nieruchomości. Wniosek ten nie został przez Sąd Rejonowy rozpoznany, co równoznaczne jest z nierozpoznaniem w tej części istoty sprawy - w rozumieniu regulacji art. 386 § 4 k.p.c. – a to z mocy tej regulacji skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji Reasumując zaskarżony wyrok jest wadliwy i dlatego apelację powo-dów jako uzasadnioną uwzględniono orzekając jak w sentencji w oparciu o regulację art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Rejonowy rozpoznając ponownie sprawę uwzględni zawartą powyżej ocenę prawną i rozpozna formalnie wniosek pozwanych o dopuszczenie i przepro-wadzenie dowodu z oględzin nieruchomości.

Ponadto w przypadku ewentualnego ponowienia przez strony zgłoszonego przez pozwanego wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność „dokładnego oznaczenia na czym miałaby polegać służebność gruntowa – jakim pasem drogi”, weźmie pod uwagę, że przywoływana przez powodów służebność miała zostać ustanowiona w dniu 11 06 1908r. tj. w znacznym oddaleniu czasowym a po jej ustanowieniu doszło do szeregu podziałów gruntu, co w celu jednoznacznego wyjaśnienia jej przebiegu na gruncie i porównania czy przebiegający na gruncie szlak drogowy odpowiada wyznaczonemu służebnemu szlakowi drogowemu wymaga wiadomości specjalnych - w rozumieniu art. 278 § 1 k.p.c. - z zakresu geodezji.