Legislator Case Law & Legislation
III Ca 747/15 AI generated

Appeal court overturns dismissal of easement prescription claim, ruling ownership of dominant land is unnecessary for transmission easements.

Case Number III Ca 747/15
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The appeal court overturned the first-instance judgment dismissing the plaintiff's claim for prescription of a transmission easement. The court found that under the Civil Code, establishing or acquiring such an easement belongs to the transmission enterprise, not the owner of the dominant land, making the identification of dominant land irrelevant. Consequently, the lower court erred by requiring proof of dominant land ownership, which the court held was not a valid legal prerequisite for this specific type of easement.

Legislator headnote

AI generated

Art. 285 k.c.; Art. 292 k.c.; The identification of dominant land is not required for establishing or acquiring by prescription a servitude corresponding to a transmission easement, as the right belongs to the transmission enterprise rather than the dominant landowner.

Keywords

AI generated
prescription of easement transmission easement dominant land ownership Civil Code analogical application presumption of good faith burden of proof servitude acquisition

Cited Legislation

AI generated
Art. 285 k.c.
poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji oceny prawnej w zakresie wykładni art. 285 k.c. zawartej w postanowieniu Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 22 lipca 2014 r.
Art. 292 k.c.
Art. 305 1 k.c.
art. 305 1 k.c. instytucja służebności przesyłu w przeciwieństwie do służebności gruntowej, nie została powiązana z nieruchomością władnącą.
Art. 227 k.p.c.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: - naruszenie art. 227 k.p.c. w zw.
Art. 232 k.p.c.
Art. 233 k.p.c.
z art. 233 § 1 i 2 k.p.c.
Art. 386 k.p.c.
Z tych względów, na podstawie art. 386 § 4 w związku z art.
Art. 7 k.c.
art. 227 k.p.c
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: - naruszenie art. 227 k.p.c.
art. 232 k.p.c

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III Ca 747/15

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 stycznia 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi oddalił wniosek (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu obciążającą nieruchomość położoną w Ł. przy ul. (...), oznaczoną jako działki ewidencyjne o numerach (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze (...), oraz orzekł o kosztach postępowania. Apelację od powyższego postanowienia wywiódł wnioskodawca, wnosząc o jego zmianę poprzez stwierdzenie, że wnioskodawca nabył służebność gruntową o treści służebności przesyłu w drodze zasiedzenia na nieruchomości uczestników; a także zasądzenie solidarnie od uczestników na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania przed Sądem I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: - naruszenie art. 227 k.p.c. w zw. art. 232 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art 13 § 2 k.p.c. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że Wnioskodawca obowiązany był do wykazania, że on lub jego poprzednik prawny, względnii Skarb Państwa, jako podmiot jednolity prawa własności do dni; 1 października 1990 r. byli właścicielami jakiejkolwiek nieruchomości, którą można by uznać za nieruchomość władnącą w stosunku do nieruchomości opisanej we wniosku, co miało bezpośredni wpływ na oddalenie wniosku wnioskodawcy, podczas gdy okoliczność ta pozostaje bez związku z niniejszym postępowaniem; - naruszenie art. 386 § 6 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji oceny prawnej w zakresie wykładni art. 285 k.c. zawartej w postanowieniu Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt III CZ 1139/14, zgodnie z którą dopuszczalne jest nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej służebności przesyłu, które to nabycie następuje nie na rzecz właściciela nieruchomości wladnącej, ale na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego w znaczeniu podmiotowym; - naruszenie art. 234 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. i art. 233 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez nieuwzględnienie związania Sądu I instancji prawnym domniemaniem dobrej wiary po stronie wnioskodawcy i uznaniu, że w sprawie doszło do obalenia domniemania dobrej wiary po stronie Wnioskodawcy, podczas gdy w toku całego postępowania Uczestnicy nie obalili tego domniemania w drodze dowodu przeciwnego; - naruszenie art. 7 k.c. przez jego błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie zostało wzruszone prawne domniemanie istnienia dobrej wiary, na skutek czego Sąd I instancji niezasadnie przyjął, że wnioskodawca nie był posiadaczem służebności w dobrej wierze; - naruszenie art. 292 k.c. w zw. z art. 285 § 1 i 2 k.c. rozumianego w ten sposób, że nabycie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu następuje na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego, a nie na rzecz właściciela nieruchomości wladnącej, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie wymagane jest oznaczenie nieruchomości wladnącej; - naruszenie art. 172 § 1 k.c. w zw. z art. 292 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu; - naruszenie art. 520 § 1 i 2 k.p.c. poprzez niezasadne obciążenie wnioskodawcy kosztami postępowania.

Podczas rozprawy apelacyjnej w dniu 28 października 2015 roku uczestnicy postępowania P. M. i E. F. wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest zasadna o tyle, że skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozstrzygnięcia. Podzielić należy przede wszystkim zarzuty apelacji, w oparciu o które skarżący kwestionuje konieczność wykazania istnienia nieruchomości władnącej dla zasiedzenia służebności przesyłu. Sąd Rejonowy oddalając wniosek w niniejszej sprawie stanął bowiem na stanowisku, że zasiedzenie służebności gruntowej polegającej na korzystaniu z urządzeń przesyłowych na cudzym gruncie jest możliwe tylko wówczas, gdy udowodni się istnienie konkretnej nieruchomości władnącej.

Sąd Okręgowy w obecnym składzie nie podziela tego poglądu. Dostrzec wszakże trzeba, iż w skład przedsiębiorstwa przesyłowego wchodzą nieruchomości, oraz stanowiące jego własność, urządzenia przesyłowe naziemne lub podziemne, w zależności od rodzaju przedsiębiorstwa. W wypadku przedsiębiorstwa energetycznego linie energetyczne stanowią składnik przedsiębiorstwa, słupy i linie stanowią bowiem element sieci pozostający z nią w związku funkcjonalnym, niezależnie od tego, czy są posadowione na nieruchomości obciążonej.

Zasadnicze znaczenie należy przyznać więc temu trwałemu funkcjonalnemu związkowi sieci przesyłowej ze składnikami przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym oraz celowi ustanowienia służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu, którym jest zwiększenie użyteczności nie konkretnie oznaczonej nieruchomości a zwiększenie użyteczności przedsiębiorstwa. W tym wypadku chodzi o ułatwienie przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej, które odbywa się za pomocą linii napowietrznych połączonych ze stacjami elektroenergetycznymi.

Uregulowana w art. art. 305 1 k.c. instytucja służebności przesyłu w przeciwieństwie do służebności gruntowej, nie została powiązana z nieruchomością władnącą. Ma ona na celu umożliwienie przedsiębiorcy właściwego korzystania z urządzeń, których jest właścicielem, a zatem, które wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa (art. 55 1 ). Ustanowienie służebności przesyłu następuje na rzecz przedsiębiorcy, a jej nabycie w drodze zasiedzenia następuje przez przedsiębiorcę, a nie na rzecz właściciela nieruchomości władnącej lub przez takiego właściciela.

Przy instytucji przesyłu kategoria "nieruchomości władnącej" w ogóle nie występuje. Oznaczenie takiej nieruchomości jest więc dla ustanowienia lub nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu niepotrzebne. Nie ma jednakże dostatecznych podstaw do różnicowania przesłanek ustanowienia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Ustanowiona na rzecz przedsiębiorstwa (w znaczeniu podmiotowym) służebność gruntowa lub nabyta przez przedsiębiorstwo w drodze zasiedzenia taka służebność, jako prawo korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie związanym z działaniem tego przedsiębiorstwa (art. 285 k.c.), odpowiada funkcji i treści nowo kreowanej służebności przesyłu.

Tak jak dla ustanowienia na rzecz przedsiębiorcy lub nabycia przez przedsiębiorcę w drodze zasiedzenia służebności przesyłu, tak i dla ustanowienia na rzecz przedsiębiorstwa lub nabycia przez przedsiębiorstwo w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu, także bezprzedmiotowe jest oznaczenie "nieruchomości władnącej". Z tych względów, w stanie prawnym obowiązującym przed dniem wejścia w życie art. 305 1 k.c. tj. 3 sierpnia 2008 roku, na podstawie art. 285 i 292 k.c. stosowanych przez analogię, możliwe było nabycie przez zasiedzenie służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego bez potrzeby wskazania i wykazania przez wnioskodawcę danych identyfikujących nieruchomość władnącą.

Prawidłowość powyższego stanowiska potwierdził również Sąd Najwyższy w licznych swoich wypowiedziach, m.in. w postanowieniu z dnia 18 września 2014 roku w sprawie o sygn. akt V CSK 553/13 ( publ. www.sn.pl). Odmienny pogląd Sądu Rejonowego leżący u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia nie pozwala na zbadania materialnej podstawy żądania wniosku o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej polegającej na korzystaniu z urządzeń przesyłowych posadowionych na nieruchomości uczestników. Przesądza to o nierozpoznaniu istoty sprawy przez Sąd I instancji i w konsekwencji skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji merytorycznie odniesie się do żądania wniosku w myśl zawartych przez Sąd Okręgowy wskazań, przeprowadzi postępowanie dowodowe w tym kierunku oraz dokona oceny prawnej przesłanek zasiedzenia. Okoliczności te nie były w ogóle przedmiotem rozważań Sądu na skutek przyjęcia błędnego poglądu o istnieniu wymogu określenia nieruchomości władnącej unicestwiającego zgłoszone żądanie zasiedzenia. Z tych względów, na podstawie art. 386 § 4 w związku z art. 108 ust. 2 k.p.c. oraz art. 108 ust. 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.