Social Security Court allows refund of overpaid health insurance contributions despite five-year statute of limitations due to constitutional invalidity of old law.
Legislator summary
AI generatedThe Social Security Court in Rzeszow reversed a lower court decision that had denied a refund of overpaid health insurance contributions based on a five-year statute of limitations. The appellant argued that the old law declaring the claim time-barred was unconstitutional, while the Social Security Fund contended the five-year limit applied retroactively. The appellate court ruled in favor of the appellant, holding that the previously invalidated provision could not be used to deny the refund and that the ten-year limitation period applied to contributions paid before the new five-year rule took effect.
Legislator headnote
AI generatedArt. 94 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej; Art. 24 ust. 6 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: The court cannot apply a provision declared unconstitutional by the Constitutional Tribunal to deny a refund of overpaid contributions, and the ten-year limitation period applies to contributions paid before the new five-year rule commenced.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt III AUa 367/13
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lipca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Mirosław Szwagierczak (spr.) Sędziowie: SSA Ewa Madera SSA Alicja Podczaska Protokolant sekr. sądowy Anna Kuźniar po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku U. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o zwrot nienależnie opłaconych składek na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawczynię od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt IV U 1700/12 I.zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 8 sierpnia 2013 roku w ten sposób , że nakazuje zwrot wnioskodawczyni U. R. nienależnie opłaconych składek za okres od czerwca 2004 roku do marca 2005 roku , II.zasądza od organu rentowego na rzecz wnioskodawczyni kwotę 30 zł ( słownie : trzydzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów procesu .
UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją z dnia 8 sierpnia 2012 r. odmówił U. R. zwrotu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 czerwca 2004 r. do marca 2005 r. – wobec ich przedawnienia (art. 94 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej – w brzmieniu obowiązującym do 19 lipca 2011 r.). Na skutek odwołania wnioskodawczyni Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyrokiem z dnia 5 lutego 2013 r. oddalił odwołanie. Jak wynika z uzasadnienia Sąd podzielił pogląd ZUS, iż sporne składki uległy przedawnieniu, zarówno w świetle art. 94 ust. 2 ustawy o świadczeniach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - w brzmieniu do 19 lipca 2011 r., jak i wobec treści art. 24 ust. 6 lit. g pkt 2 zgodnie z którymi to przepisami nienależnie opłacone składki ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dniach opłacenia (stąd oddalenie żądania po myśli art. 477 14 § 1 kpc).
W apelacji od powyższego wyroku odwołująca U. R. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to: - art. 94 ust. 2 ustawy o świadczeniach zdrowotnych – w brzmieniu obowiązującym do 19 lipca 2011 r. – oraz art.1 pkt 1e ustawy zmieniającej z 28 kwietnia 2011 r. – poprzez niezastosowanie, - art. 24 ust. 6g pkt 2 ustawy o s.u.s. w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o świadczeniach i art. 27 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r., tzw. deregulacyjnej. Wskazując na powyższe wniosła o: - zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania lub uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Organ rentowy nie odniósł się do apelacji. Rozpoznając sprawę
Sąd Apelacyjny ustalił i rozważył co następuje:
Apelacja jest zasadna. U. R. w dniu 9 lipca 2012 r. złożyła wniosek o zwrot nienależnie opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 czerwca 2004 r. do 31 maja 2005 r. Zakład rozliczył konto wnioskodawczyni (jako płatnika składek) i stwierdził nadpłatę składek na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych w kwocie 1.488,68 zł za okres od czerwca 2004 r. do marca 2005 r. Kwestionowaną decyzją odmówiono jednak zwrotu w/w składek „albowiem od terminu opłacenia składek minęło 5 lat, zgodnie z nowym brzmieniem art. 24 ust. 6g pkt 2 ustawy o s.u.s. w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o s.u.s., nie ma podstaw do zwrotu składek”.
Z poglądem tym Sąd Apelacyjny, w składzie orzekającym, nie zgadza się z powyższych zasadniczych powodów: - po pierwsze; art. 94 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164 poz. 1027 ze zm.), w brzemieniu obowiązującym do 19 lipca 2011 r. został uznany za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2012 r. sygn. 41/11 i zgodnie z dyrektywą interpretacyjną zawartą w uzasadnieniu tego wyroku, sądy - od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału (Dz. U. 2012/476) nie mogą uwzględnić deregowanego przepisu i nie może on być podstawą odmowy zwrotu nienależnie opłaconych składek (patrz też wyrok Sądu Nawyższego z 20 maja 2009 r.
– I CSK 379/08), - po drugie; uchwałą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232 poz. 1378) skrócono termin przedawnienia dochodzenia roszczeń związanych z należnościami zusowskimi do 5 lat. Jednocześnie w przepisach przejściowych tej ustawy (art.
27) wprowadzono regułę, że w przedawnieniu należności z tytułu składek jak i nadpłat z tego tytułu, którego bieg rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r. stosuje się nowy (skrócony z 10 do 5 lat) termin przedawnienia, z tym, ze rozpoczyna się on od 1 stycznia 2012 r. roku. Natomiast jeśli bieg terminu przedawnienia, rozpoczętego przed 1 stycznia 2012 r., nastąpiłby wcześniej zgodnie z przepisami dotychczasowymi, tj. dziesięcioletnim okresem przedawnienia, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego okresu. ZUS nie podniósł zarzutu przerwy czy zawieszenia biegu przedawnienia. - po trzecie; mówiąc prościej – nienależnie opłacona przez płatnika składka w czerwcu 2004 r. przedawnia się z upływem dziesięcioletniego okresu przedawnienia tj. w czerwcu 2014 r. (por. odpowiednio wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2013 r.
– sygn. akt III AUa 162/13), - po czwarte; uznanie, że należne p. U. R. nienależnie opłacone składki nie podlegają zwrotowi, gdyż od dnia ich opłacania upłynęło5 lat, w sytuacji gdy nadpłata została ujawniona już po tym terminie, prowadziłaby do nierównego, dyskryminującego traktowania płatników składek, a tym samym skutkowałoby naruszeniem zasady wynikającej z treści art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.). Dyskryminacja oznacza bowiem różne traktowanie osób znajdujących się w istotnie podobnym położeniu, bez obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok ETPCz z dnia 17 lutego 2011 r.
– A. v Czechy – nr 6268/08, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 maja 2010 r. – P 29/08, jak również wyżej cytowany wyrok Trybunału z 19 kwietnia 2012 r.). W konsekwencji Sad Apelacyjny podzielił stanowisko apelantki i na podstawie art. 386 § 1 kpc orzekł jak w sentencji.