Court allows appeal against dismissal of adverse possession claim due to improper application of procedural rules regarding deceased owners.
Legislator summary
AI generatedThe District Court dismissed the adverse possession claim because the applicant listed a deceased person as a party, violating procedural requirements. The applicant appealed, arguing that the lower court incorrectly refused to handle the deceased owner's status under specific procedural articles. The Court of Appeal agreed, ruling that the lower court should have applied the provision for notifying interested parties in such circumstances rather than dismissing the claim outright.
Legislator headnote
AI generatedArt. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.; Art. 609 § 2 k.p.c.; Art. 510 § 1, 2 k.p.c.; When a deceased owner is listed as an interested party in an adverse possession claim, the court must apply the notification procedure for other interested parties rather than dismissing the claim for lack of procedural capacity.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt IV Cz 729/15 POSTANOWIENIE Dnia 21 grudnia 2015r. Sąd Okręgowy w S. IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Andrzej Jastrzębski Sędziowie SO: Jolanta Deniziuk, M. W. po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2015 r. w S. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E. P. z udziałem W. B. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie na skutek zażalenia wnioskodawczyni E. P. na postanowienie Sądu Rejonowego w C., I Wydział Cywilny z dnia 4 sierpnia 2015r., sygn. akt I Ns 477/15 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Sygn. akt IV Cz 729/15
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w C. zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2015r. odrzucił na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc wniosek E. P. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, albowiem wnioskodawczyni jako uczestniczkę postępowania wskazała między innymi osobę nieżyjącą, co miało ten skutek, że taki brak zdolności procesowej nie mógł zostać usunięty w trybie art. 199 § 2 kpc. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wywiodła wnioskodawczyni, podnosząc zarzuty naruszenia art. 199 § 1 pkt 3 kpc w zw. z art. 199 § 2 kpc poprzez niezasadne uznanie, że brak jest możliwości usunięcia braku zdolności sądowej osoby fizycznej przez Sąd w trybie przewidzianym w kpc, podczas, gdy żaden z przepisów kpc takiego zakazu nie formułuje, jak i art. 609 § 2 kpc poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie brak było konieczności wezwania do wzięcia udziału w sprawie innych zainteresowanych poprzez ogłoszenie, względnie w innym trybie oraz poprzez odrzucenie wniosku bez uprzedniego wezwania do udziału w sprawie innych zainteresowanych mimo złożenia takiego wniosku przez wnioskodawczynię.
W efekcie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zważyć należało, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło na podstawie zastosowanego odpowiednio z mocy art. 13 § 2 kpc przepisu art. 199 § 1 pkt 3 kpc. W literaturze i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa oznacza bądź stosowanie odnośnych przepisów bez żadnych zmian do innego zakresu odniesienia, bądź stosowanie ich z pewnymi zmianami, bądź też niestosowanie tych przepisów do innego zakresu odniesienia (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2006 r., III CZP 56/06, OSNC 2007, nr 3, poz. 43).
W ocenie Sądu Okręgowego na gruncie niniejszej sprawy wskazany wyżej przepis nie stanowi podstawy do jej rozstrzygania w sposób zaproponowany przez Sąd I instancji, albowiem stan rzeczy wymagający takiego rozstrzygania objęty jest hipotezą i dyspozycją normy art. 609 § 2 kpc. W tej sytuacji odwoływanie się do przepisów, które tylko odpowiednio wskazują sposób postępowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy i to w sytuacji istnienia przepisu prawa, który na taki sposób zachowania wskazuje wprost, jest chybione. Na uwadze mieć należało, że dla stwierdzenia zasiedzenia ustawodawca przewidział szczególny tryb postępowania: sprawy te rozstrzygane są w trybie postępowania nieprocesowego i rządzą się swoimi, tym trybem wyznaczanymi, prawami.
I tak, przepis art. 609 kpc stanowi, że Do zgłoszenia wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności uprawniony jest każdy zainteresowany (§ 1). Jeżeli wnioskodawca nie wskazuje innych zainteresowanych, orzeczenie może zapaść dopiero po wezwaniu innych zainteresowanych przez ogłoszenie. Sąd może zarządzić ogłoszenie również w innych wypadkach, jeżeli uzna to za wskazane (§ 2). Ogłoszenie powinno zawierać dokładne określenie rzeczy, imię i nazwisko posiadacza rzeczy, a jeżeli chodzi o rzeczy ruchome - również jego miejsce zamieszkania (§ 3).
Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym zażalenie podziela argumentację wnioskodawczyni w tymże zażaleniu przedstawioną, albowiem nie ulega wątpliwości, że w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia do kręgu osób zainteresowanych w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. należy przede wszystkim dotychczasowy właściciel (właściciele) nieruchomości, bez względu na to, czy jego prawo zostało stwierdzone i czy wynika z dołączonego na podstawie art. 607 k.p.c. odpisu z księgi wieczystej. Jeżeli właściciel nie żyje, status zainteresowanych mają jego spadkobiercy.
Wnioskodawca powinien więc we wniosku o stwierdzenie zasiedzenia wskazać dotychczasowego właściciela nieruchomości. Gdyby z przyczyn od siebie niezależnych tego nie uczynił, sąd powinien z urzędu podjąć czynności zmierzające do ustalenia właściciela i wezwania go do udziału w sprawie (art. 510 § 2 k.p.c.), a gdyby czynności te nie przyniosły rezultatu - zarządzić ogłoszenie przewidziane w art. 609 § 2 kpc (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1993 r., II CRN 73/93, nie publ., z dnia 2 września 1993 r., II CRN 89/93, nie publ., z dnia 10 września 1993 r., I CRN 111/93, nie publ., z dnia 18 listopada 2003 r., II CK 233/02, nie publ., z dnia 10 listopada 2004 r., II CK 185/04, nie publ., z dnia 22 stycznia 2009 r., III CSK 287/08, nie publ. i z dnia 24 czerwca 2009 r., I CSK 453/08, nie publ.).
W realiach niniejszej sprawy wnioskodawczyni sprostała obowiązkowi wskazania dotychczasowego właściciela. Jak wynika bowiem z odpisu z księgi wieczystej KW nr (...) wpisaną do tej księgi właścicielką nieruchomości, o zasiedzenie której wnioskodawczyni wystąpiła, jest M. L. (vide: k. 12). W toku dotychczasowego postępowania sądowego ustalone zostało, że osoba ta nie żyje (vide: odpis skrócony aktu zgonu – k. 31). W tej sytuacji zdaniem Sądu Okręgowego zastosowanie winien znaleźć przepis art. 609 § 2 zd. 2 kpc, który przewidziany jest dla takich właśnie „innych wypadków” – tj. w szczególności takich, w których wnioskodawca wprawdzie wskazał innych zainteresowanych (tu właścicielkę nieruchomości wpisaną do księgi wieczystej), jednak ze względów oczywistych, tj. z uwagi na brak zdolności sądowej i procesowej, nie mogących być uczestnikiem postępowania.
Na marginesie wypadało też zauważyć, że wnioskodawczyni obok uczestniczki M. L., która zmarła w dniu (...). (k.
31) podała jako uczestniczkę postępowania także inną jeszcze osobę, tj. W. B.. Co do tej osoby istotnie Sąd I instancji nie poczynił żadnych ustaleń odnośnie jej zdolności sądowej i procesowej. W tym stanie rzeczy Sąd odwoławczy na mocy art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc i art. 13 § 2 kpc uchylił zaskarżone postanowienie, otwierając tym samym Sądowi I instancji drogę do dalszego procedowania.