Legislator Case Law & Legislation
V Ka 270/15 AI generated

Appeal dismissed; court upheld sentence and rejected civil claim for damages due to lack of identity of obligation.

Case Number V Ka 270/15
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Court of Appeal dismissed the prosecutor's appeal against a first-instance judgment convicting a company president of obstruction of enforcement. The defendant sold assets to evade a civil debt, and the prosecutor sought additional criminal liability for damages under civil law principles. The court ruled that the civil obligation and the criminal liability did not share the same subject of the obligation, making a civil damages claim procedurally impossible. Consequently, the original sentence was upheld, and the costs of the appeal were assigned to the unsuccessful civil claimant.

Legislator headnote

AI generated

Art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k.; Art. 299 § 1 k.s.h.; The criminal court cannot order a defendant to pay civil damages if the civil claim lacks the necessary identity of the subject of the obligation, even if the defendant is personally liable under civil law.

Keywords

AI generated
identity of obligation civil damages in criminal proceedings obstruction of enforcement solidary liability of managers procedural impossibility of claim

Cited Legislation

AI generated
Art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k.
Zgodnie z art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k., ustanawiającym tzw.
Art. 299 § 1 k.s.h.
Ponadto zgodnie z art. 299 § 1 k.s.h. w przypadku bezskutecznego prowadzenia egzekucji przeciwko spółce, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.
Art. 33 § 2 k.k.
art. 33 § 2 k.k. poprzez jego niezastosowanie w części dotyczącej orzekania w przedmiocie kary, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że oskarżony działał w celu uzyskania korzyści majątkowej w myśl przepisu art.
Art. 115 § 4 k.k.
poprzez jego niezastosowanie w części dotyczącej orzekania w przedmiocie kary, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że oskarżony działał w celu uzyskania korzyści majątkowej w myśl przepisu art. 115 § 4 k.k.
Art. 633 k.p.k.
Wobec faktu, że apelacja została wniesiona zarówno przez prokuratora, jak i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowej, która okazała się bezzasadna, Sąd Okręgowy rozdzielił wydatki postępowania odwoławczego i obciążył stosunkową ich częścią oskarżyciela posiłkowego na zasadzie art. 633 k.p.k. w zw.
Art. 636 § 2 k.p.k.
§ 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r.
Na wydatki te złożyła się połowa należności z tytułu ryczałtu za doręczenia w postępowaniu apelacyjnym (§ 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym).
Art. 11 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych
Opłata, którą Sąd Okręgowy zasądził od oskarżyciela posiłkowego na rzecz Skarbu Państwa została ustalona w oparciu o art. 11 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych.
art. 300 § 2 k.k
czynu z art. 300 § 2 k.k.
art. 71 § 1 k.k
Ponadto na podstawie art. 71 § 1 k.k.

Cited Case Law

AI generated
wyrok SN z dnia 26 lutego 2014 r., III KK 429/13
wyrok SN z dnia 7 maja 2013 r., II KK 268/12
Powyższe wywody stoją zatem na przeszkodzie orzeczeniu wobec oskarżonego karnoprawnego obowiązku naprawienia szkody, niezależnie od podstawy prawnej umożliwiającej wydanie takiego rozstrzygnięcia (wyrok SN z dnia 7 maja 2013 r., II KK 268/12, LEX nr 1313135).
V GC 411/11
akt V GC 411/11, mocą którego zasądzono od pozwanego (...) Sp.
III KK 431/09
(wyrok SN z 2 lutego 2010 r., III KK 431/09, OSNwSK 1/2010 poz.
V KK 9/12
Supreme Court dismisses criminal restitution order when civil proceedings already adjudicated the same damage claim.
III KK 429/13
Supreme Court quashes appeal for violating anticumulation rule regarding civil debt recovery and criminal compensation orders.
II KK 268/12
Supreme Court quashes criminal sentence due to violation of prohibition on cumulative civil and criminal liability.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt V .2 Ka 270/15

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku Wydział V Karny Sekcja Odwoławcza w składzie: Przewodniczący: SSO Jacek Myśliwiec Sędziowie: SSR (del.) Katarzyna Gozdawa-Grajewska (spr.) SSO Sławomir Klekocki Protokolant: Ewelina Grobelny w obecności Wandy Ostrowskiej Prokuratora Prokuratury Okręgowej po rozpoznaniu w dniu 19 października 2015 r. sprawy: Z. Z. (1) /Z./, syna E. i E., ur. (...) w K. oskarżonego o przestępstwo z art. 300 § 2 kk na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego od wyroku Sądu Rejonowego w Raciborzu z dnia 3 lutego 2015r. sygn. akt II K 880/14 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, II. zasądza od oskarżyciela posiłkowego na rzecz Skarbu Państwa wydatki postępowania odwoławczego w kwocie 10 (dziesięć) złotych i obciąża go opłatą za II instancję w kwocie 30 (trzydzieści) złotych. Sygn. akt V.2 Ka 270/15

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Raciborzu, wyrokiem z dnia 3 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. akt II K 880/14 uznał oskarżonego Z. Z. (1) za winnego tego, że w dniu 24 marca 2014 r. w K., w celu udaremnienia wykonania wyroku Sądu Rejonowego w Opolu V Wydział Gospodarczy z dnia 8.01.2014 r. sygn. akt V GC 411/11, mocą którego zasądzono od pozwanego (...) Sp. z o.o. na rzecz powoda (...) Sp. z o.o. kwotę 20.000,00 zł z ustawowymi odsetkami oraz kwotę 3.417,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, jako prezes zarządu spółki (...), udaremnił zaspokojenie swego wierzyciela czyli (...) Sp. z o.o. przez to, że zbył składniki majątku firmy (...) zagrożone zajęciem w postaci: samochodu marki M. (...) o wartości co najmniej 12000 zł, czopiarki do mikrowczepów, prasy do klejenia, suszarni dwukomorowej, obrabiarki czterostronnej, automatycznej linii do wycinania i kotła c.o., sprzedając te pojazdy i urządzenia spółce (...) Sp. z o.o., tj. czynu z art. 300 § 2 k.k. i za to na mocy art. 300 § 2 k.k. skazał go na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zawiesił na okres 2 lat próby.

Ponadto na podstawie art. 71 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 30 zł. Od oskarżonego zasądzono na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe obejmujące wydatki w kwocie 70 zł i opłatę w kwocie 330 zł. Apelację od tego wyroku wnieśli prokurator i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego. Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej kary. Zarzucił mu obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 33 § 2 k.k. poprzez jego niezastosowanie w części dotyczącej orzekania w przedmiocie kary, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że oskarżony działał w celu uzyskania korzyści majątkowej w myśl przepisu art. 115 § 4 k.k. dla siebie jak i dla kogo innego i taką korzyść faktycznie osiągnął, dlatego też jako podstawę wymierzenia kary grzywny Sąd powinien prawidłowo powołać przepis art. 33 § 2 k.k. Prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wskazanie jako podstawy prawnej orzeczonej grzywny przepisu art. 33 § 2 k.k. w miejsce przepisu art. 71 § 1 k.k. Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej orzeczenia o karze.

Wyrokowi temu zarzucił:

1. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to art. 117 § 1 k.p.k. w zw. z art. 339 § 5 k.p.k. poprzez niezawiadomienie oskarżyciela posiłkowego o terminie posiedzenia wyznaczonego w sprawie na dzień 3.02.2015 r., podczas gdy taki obowiązek wynika z treści przywołanego przepisu, 2. rażącą niewspółmierność kary poprzez niezastosowanie wobec oskarżonego środka karnego w postaci zobowiązania oskarżonego do naprawienia szkody w oparciu o dyspozycję art. 46 § 1 k.k., w sytuacji gdy w kontekście poczynionych ustaleń faktycznych, jak również wobec orzeczenia względem oskarżonego kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, powołany przepis upoważnia sąd z urzędu do orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody, nawet bez wniosku uprawnionego, co w przedmiotowej sprawie uzasadnia przyjęta przez Sąd wysoka społeczna szkodliwość czynu oraz wysokość szkody poniesionej przez pokrzywdzonego;

3. z ostrożności procesowej, w razie nieuwzględnienia zarzutu podniesionego w pkt 2, zarzucił rażącą niewspółmierność kary, polegającą na niezastosowaniu art. 72 § 2 k.k. i odstąpieniu od zobowiązania oskarżonego Z. Z. (1) do naprawienia szkody w sytuacji, gdy w kontekście poczynionych ustaleń faktycznych, jak również wobec orzeczenia względem oskarżonego kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, zasadnym było zobowiązanie oskarżonego do naprawienia szkody. Podnosząc tak sformułowane zarzuty pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniósł o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie wobec oskarżonego Z. Z. (1) na rzecz oskarżyciela posiłkowego obowiązku naprawienia szkody w wysokości 23.417,00 zł wynikającej z treści wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 8 stycznia 2014 r. w sprawie V GC 411/11, ewentualnie 2. uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

obie apelacje nie zasługiwały na uwzględnienie. W konsekwencji koniecznym stało się utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku. Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez prokuratora na wstępie należy wskazać, iż do znamion przestępstwa z art. 300 § 2 k.k., które zostało przypisane oskarżonemu przez Sąd Rejonowy, nie należy działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osiągnięcie takiej korzyści. Powyższe nie wyklucza jednak orzeczenia kary grzywny obok kary pozbawienia wolności na podstawie art. 33 § 2 k.k. W takiej sytuacji sąd rozpoznający sprawę musi poczynić stanowcze ustalenia co do przedstawionego zamiaru kierunkowego lub skutku w postaci osiągnięcia korzyści majątkowej w wyniku popełnionego przestępstwa oraz dać im wyraz w opisie czynu przypisanego sprawcy.

W przeciwnym wypadku brak jest podstaw do wymierzenia grzywny na podstawie art. 33 § 2 k.k. (wyrok SN z 2 lutego 2010 r., III KK 431/09, OSNwSK 1/2010 poz. 225). W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy w Raciborzu nie rozważał istnienia okoliczności stanowiących podstawę wymierzenia grzywny na podstawie art. 33 § 2 k.k. Opis czynu przypisanego oskarżonemu Z. Z. (1) zawiera jedynie znamiona przestępstwa z art. 300 § 2 k.k. Również z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jednoznacznie, aby oskarżony miał działać w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub taką korzyść osiągnąć.

Bezsprzecznie udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela co do zasady wiąże się z osiągnięciem korzyści majątkowej w postaci uniknięcia strat, niezwiększenia pasywów majątku. Stwierdzenie to nie uprawnia jednak sądu do przyjmowania hipotetycznych założeń, nawet znajdujących silne uzasadnienie w zasadach doświadczenia życiowego, albowiem wszystkie ustalenia czynione w postępowaniu karnym powinny być pewne i nie budzić wątpliwości. W konsekwencji wobec braku ustalenia w opisie czynu przypisanego oskarżonemu, jak i w uzasadnieniu zapadłego wyroku, że oskarżony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub taką korzyść osiągnął, niedopuszczalnym było orzeczenie grzywny na podstawie art. 33 § 2 k.k. Na akceptację nie zasługiwały również zarzuty podniesione przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego.

W pierwszej kolejności godzi się wskazać, że zarzut rażącej niewspółmierności kary polegającej na nienałożeniu na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody zarówno na podstawie art. 46 § 1 k.k., jak i art. 72 § 2 k.k., jest bezzasadny. Zgodnie z art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k., ustanawiającym tzw. klauzulę antykumulacyjną, obowiązku naprawienia szkody nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono. Jednocześnie klauzula ta wymaga dla swego zastosowania tożsamości wskazanych roszczeń zarówno w płaszczyźnie przedmiotowej, jak i podmiotowej (wyrok SN z dnia 3 lutego 2012 r., V KK 9/12, LEX nr 1119576).

W ten sposób przepis art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k. eliminuje sytuacje istnienia w obrocie gospodarczym dwóch tytułów egzekucyjnych opartych na tym samym roszczeniu. R. legis przywołanego przepisu stanowi bowiem obciążenie sprawcy przestępstwa obowiązkiem naprawienia szkody wyłącznie w granicach wyrządzonego uszczerbku i przeciwdziałanie bezpodstawnemu wzbogaceniu pokrzywdzonego jego kosztem. Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że oskarżyciel posiłkowy uzyskał tytuł egzekucyjny przeciwko (...) Sp. z o.o. w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 8 stycznia 2014 r. wydanego w sprawie o sygn.

V GC 411/11. Na jego podstawie pozwana spółka, w której funkcję prezesa zarządu pełnił oskarżony, zobowiązana została do zapłaty kwoty 20.000,00 zł z ustawowymi odsetkami oraz kwoty 3.417,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Egzekucja wierzytelności okazała się jednak bezskuteczna, albowiem oskarżony, działając w celu udaremnienia zaspokojenia wierzyciela, dokonał sprzedaży składników majątku (...) Sp. z o.o. na rzecz (...) Sp. z o.o., w której funkcję prezesa zarządu pełniła żona oskarżonego. Tym samym wypełnione zostały znamiona przestępstwa z art. 300 § 2 k.k. W apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego podniesiono, że w związku z popełnionym przestępstwem zasadnym było orzeczenie obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 23.417,00 zł na podstawie art. 46 § 1 k.k. lub art. 72 § 2 k.k. Wskazano przy tym, że powyższa należność wynika z wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 8 stycznia 2014 r. wydanego w sprawie o sygn.

V GC 411/11. Z przytoczonych okoliczności wynika bezsprzecznie, że wierzytelność stwierdzona przywołanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Opolu i obowiązek naprawienia szkody dochodzony w niniejszym postępowaniu stanowią roszczenie tożsame przedmiotowo. Podstawę faktyczną ich zasądzenia stanowi bowiem ta sama kwota nieuiszczonej należności. W ocenie Sądu Okręgowego, z uwagi na podmiot zobowiązany do zapłaty na podstawie powyższego wyroku i relacje łączące go z oskarżonym, koniecznym jest również stwierdzenie tożsamości podmiotowej.

Konstatacji tej nie zmienia brak tożsamości w określeniu zobowiązanych do realizacji roszczenia na podstawie tytułu egzekucyjnego w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Opolu i dochodzonego w rozpoznawanej sprawie. Ponownego podkreślenia wymaga fakt, iż oskarżony pełnił funkcję prezesa zarządu zobowiązanej do zwrotu wierzytelności spółki (...) Sp. z o.o., w konsekwencji czego uczestniczył w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Opolu. Ponadto zgodnie z art. 299 § 1 k.s.h. w przypadku bezskutecznego prowadzenia egzekucji przeciwko spółce, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.

W związku z tym oskarżyciel posiłkowy uprawniony jest do przymusowego egzekwowania wierzytelności z majątku osobistego oskarżonego bez konieczności uzyskiwania odrębnego tytułu egzekucyjnego w postępowaniu karnym. Z przywołanych wyżej względów koniecznym jest ustalenie, że w sprawie istnieje wynikająca ze struktury organizacyjnej spółki łączność podmiotów zobowiązanych do zapłaty zasądzonego roszczenia na poziomie wystarczającym do przyjęcia tożsamości roszczenia, również na płaszczyźnie podmiotowej (wyrok SN z dnia 26 lutego 2014 r., III KK 429/13, LEX nr 1446451).

Powyższe wywody stoją zatem na przeszkodzie orzeczeniu wobec oskarżonego karnoprawnego obowiązku naprawienia szkody, niezależnie od podstawy prawnej umożliwiającej wydanie takiego rozstrzygnięcia (wyrok SN z dnia 7 maja 2013 r., II KK 268/12, LEX nr 1313135). Jakkolwiek pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego słusznie wskazuje, że Sąd Rejonowy w Raciborzu dopuścił się obrazy art. 117 § 1 k.p.k. w zw. z art. 339 § 5 k.p.k., to w kontekście dotychczas poczynionych rozważań nie sposób przyjąć, aby uchybienie to mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, a tylko takie uzasadniałoby podniesiony zarzut.

Nawet w przypadku prawidłowego zawiadomienia oskarżyciela posiłkowego o terminie posiedzenia i złożenia przez niego wniosku w przedmiocie orzeczenia obowiązku naprawienie szkody przez oskarżonego, żądanie takie nie mogłoby zostać uwzględnione. Jak już wyżej wskazano, rozstrzygnięciu w tym przedmiocie stoi na przeszkodzie treść art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k. Z przywołanych wyżej względów zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy. Wobec faktu, że apelacja została wniesiona zarówno przez prokuratora, jak i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowej, która okazała się bezzasadna, Sąd Okręgowy rozdzielił wydatki postępowania odwoławczego i obciążył stosunkową ich częścią oskarżyciela posiłkowego na zasadzie art. 633 k.p.k. w zw. z art. 636 § 2 k.p.k.

Na wydatki te złożyła się połowa należności z tytułu ryczałtu za doręczenia w postępowaniu apelacyjnym (§ 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym). Opłata, którą Sąd Okręgowy zasądził od oskarżyciela posiłkowego na rzecz Skarbu Państwa została ustalona w oparciu o art. 11 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych.