Legislator Case Law & Legislation
III AUa 678/15 AI generated

Appeal dismissed; new pension calculation allowed despite prior ruling due to new evidence and constitutional rights.

Case Number III AUa 678/15
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The appellate court dismissed the Social Insurance Institution's appeal against a lower court order to recalculate the applicant's pension. Although the applicant had previously failed to provide new evidence for a recalculation, the court found that the lower court's decision to allow a new calculation based on updated data was correct. The court ruled that the principle of res judicata does not bar such a recalculation when new evidence emerges and higher pension amounts are involved, citing constitutional protections against unjustified deprivation of benefits.

Legislator headnote

AI generated

Art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach; Art. 366 k.p.c.: The principle of res judicata does not prevent a recalculation of social benefits when new evidence is presented, provided the factual basis of the original decision can be altered and the applicant is not deprived of a higher statutory benefit.

Keywords

AI generated
res judicata limitation pension recalculation new evidence requirement social insurance benefits constitutional rights protection appeal dismissal fundamental rights

Cited Legislation

AI generated
Art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Powołując w podstawie prawnej decyzji z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jednolity Dz.
Art. 366 k.p.c.
Art. 21 Konstytucji RP
Art. 32 Konstytucji RP
55 ustawy emerytalno-rentowej) i w zaniżonej wysokości jawi się jako oczywiście niekonstytucyjne, bo sprzeczne z art.21 i art. 32 Konstytucji RP, co w myśl art.
Art. 2 ustawy zasadniczej
32 Konstytucji RP, co w myśl art. 2 ustawy zasadniczej – nie zasługuje na akceptację w demokratycznym porządku państwa prawa (por.
art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c
1440 ze zm.) ,jak też przepisów prawa procesowego – w tym wypadku art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania wnioskodawcy.
art. 366 k.p.c
art. 32 Konstytucji RP
55 ustawy emerytalno-rentowej) i w zaniżonej wysokości jawi się jako oczywiście niekonstytucyjne, bo sprzeczne z art.21 i art. 32 Konstytucji RP, co w myśl art.
art. 385 k.p.c
Z tych wszystkich więc wyżej na prowadzonych względów i na podstawie art. 385 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III AUa 678/15

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 listopada 2015 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Mazurek (spr.) Sędziowie: SSA Mirosław Szwagierczak SSA Urszula Kocyłowska Protokolant st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. na rozprawie sprawy z wniosku J. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w J. o wysokość emerytury na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 8 maja 2015 r. sygn. akt IV U 1489/14 oddala apelację Sygn. akt III AUa 678/15 Uzasadnienie wyroku z dnia 18 listopada 2015 r.

Decyzją z dnia 26 maja 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. odmówił wnioskodawcy J. S. przeliczenia emerytury. Powołując w podstawie prawnej decyzji z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) organ rentowy stwierdził, że wyżej wskazany przepis przewiduje możliwość ponownego ustalenia wysokości świadczenia na wniosek osoby zainteresowanej, jeżeli po uprawomocnieniu się wydanej uprzednio w tym przedmiocie decyzji , zostaną przedłożone nowe dowody, które mają wpływ na wysokość świadczenia.

Tymczasem wnioskodawca w piśmie z dnia 27 lutego 2014 r. nie wskazał żadnych nowych dowodów mających wpływ na wysokość pobieranej emerytury. Wnioskodawca J. S. odwołał się od w/w decyzji ZUS do Sądu Okręgowego w Rzeszowie. W odwołaniu z dnia 3 czerwca 2014 r. ,wnosząc o zobowiązanie pozwanego organu rentowego do uwzględnienia jego żądania zawartego w piśmie z dnia 27 lutego 2014r. , wnioskodawca zarzucił, że jego wniosek dotyczył korekty wniosku emerytalnego z dnia 3 sierpnia 2012 r. w zakresie ustalenia wartości kapitału początkowego celem wyliczenia wysokości emerytury kapitałowej stąd przyjęte przez ZUS rozstrzygnięcie nie dotyczy tak określonego żądania, a tym samym jest co najmniej przedwczesne.

W odpowiedzi na odwołanie z dnia 2 lipca 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. wniósł o oddalenie żądania J. S. , podkreślając raz jeszcze ,że brak jest podstaw do wznowienia postępowania w sprawie wysokości emerytury wnioskodawcy , skoro prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 23 stycznia 2014 r. IV U 2287/13 oddalono odwołanie w/w od decyzji ZUS z dnia 4 września 2013 r. odmawiającej ustalenia wysokości świadczenia w oparciu o art. 55 ustawy emerytalno-rentowej, a aktualny wniosek J. S. z dnia 27 lutego 2014 r. -mający zmierzać do tego ustalenia -nie zawiera żadnych nowych dowodów.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołania J. S., wyrokiem z dnia 8 maja 2015 r.( sygn. akt IV U 1489/14 ) zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, zobowiązując pozwany organ rentowy do obliczenia emerytury wnioskodawcy w sposób określony przepisem art. 26 ustawy emerytalno-rentowej. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca J. S. ur. (...) nabył prawo do wcześniejszej emerytury ( art.29 ustawy emerytalno-rentowej) z dniem 8 maja 2008 r. , przy czym w początkowym okresie tj. do dnia 1 sierpnia 2008r. wypłata świadczenia była zawieszona z uwagi na kontunuowanie zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy .Następnie – w zawiązku z rozwiązaniem stosunku pracy- doszło do podjęcia wypłaty emerytury , po czym wnioskodawca ponownie podjął zatrudnienie ( choć w niepełnym wymiarze czasu pracy), podlegając z tego tytułu dalszemu ubezpieczeniu.

Decyzją z dnia 4 sierpnia 2012 r. pozwany organ rentowy – na wniosek J. S. z dnia 3 sierpnia 2012 r. – przyznał mu prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego z dniem 12 sierpnia 2012 r. Wysokość emerytury została ustalona wg starych zasad (art. 53 ustawy emerytalno-rentowej) . W dniu 8 lipca 2013 r. wnioskodawca złożył wniosek o przeliczenie emerytury na nowych zasadach , powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2013 r. II UZP 4/13. Decyzją z dnia 4 września 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. odmówił uwzględnienia tego żądania.

Po rozpoznaniu odwołania J. S. od w/w decyzji ZUS , Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014 r. IV U 2287/13 oddalił odwołanie. Opierając się następnie na przedłożonym na użytek niniejszego postępowania przez pozwany organ rentowy wyliczeniu emerytury kapitałowej J. S., Sąd I instancji jednocześnie ustalił ,że na dzień nabycia przez wnioskodawcę prawa do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym wysokość tak obliczonego świadczenia wyniosłaby 5.760,07 zł ,w sytuacji gdy ustalona na tę datę wg starych zasad emerytury, wyniosła 4.609,39 zł.

W świetle więc powyższych ustaleń ,Sąd Okręgowy w Rzeszowie -dokonując oceny prawnej sprawy , z przywołaniem brzmienia art. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fundusz Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) stwierdził, że wnioskodawca spełnił wszystkie przewidziane w tym przepisie przesłanki uprawniające go do emerytury kapitałowej (tu też przy powołaniu ugruntowanego już w tej mierze stanowiska Sądu Najwyższego -w którym przesądzono , że fakt nabycia i pobierania wcześniejszej emerytury nie stoi na przeszkodzie w stosowaniu omawianej regulacji prawnej – tj. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2013 r.

II UZP 4/13 LEX nr 1342169 i wyroku tego Sądu z dnia 10 lipca 2013 r. II UK 424/12 LEX nr 1342674), a skoro tak obliczona emerytura jest wyższa od tej ustalonej wg starych zasad, to żądanie odwołania jest w pełni uzasadnione. W podstawie prawnej wyroku powołany także został art. 477 14 § 2 k.p.c. Wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 8 maja 2015 r. zaskarżony został przez pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w J.. W apelacji z dnia 18 czerwca 2015 r. pozwany organ rentowy zarzucając naruszenie prawa materialnego tj.art.114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fundusz Ubezpieczeń Społecznych ( tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) ,jak też przepisów prawa procesowego – w tym wypadku art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania wnioskodawcy.

W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący w szczególności podnosił, że wobec brzmienia zaskarżonej decyzji -przywołanej tam podstawy prawnej -Sąd I instancji nie było uprawniony do merytorycznego badania spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek do ustalenia prawa do emerytury kapitałowej, a fakt, iż w tej sprawie zapadł już prawomocny wyrok sądowy , zaś kolejny wniosek odwołującego nie zawierał żadnych nowych dowodów, w pełni uprawniał do stwierdzenia braku podstaw do wznowienia postępowania , co ostatecznie skutkować winno było oddaleniem odwołania wnioskodawcy.

To stanowisko apelującego miało zaś znaleźć swoje potwierdzenie w przywoływanym orzecznictwie tak Sądu Najwyższego (tu wskazany wyrok tego Sądu z dnia 13 lutego 2014 r. II UK 295/13 LEX nr 1441190) jak i sądów powszechnych (w tym wypadku przywołany został wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 21 stycznia 2014 r. IIII AUa 550/13 LEX nr 1419117). Wnioskodawca J. S. wniósł o oddalenie apelacji ZUS jako oczywiście bezzasadnej , podnosząc w piśmie procesowym z dnia 24 września 2015 r. , iż jego sytuacja po wydaniu przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyroku w powoływanej przez organ rentowy sprawie IV U 2287/13 o tyle uległa zmianie ,że we wniosku z dnia 27 lutego 2014 r. -korygując swój pierwszy wniosek emerytalny -wnosił o ustalenie kapitału początkowego, niezależnie od tego ,że w całym tym okresie podlegał dalszemu ubezpieczeniu w związku z kontynuowaniem zatrudnienia.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie ,rozpoznając apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w J., zważył co następuje ; Wniesiony przez pozwany organ rentowy środek odwoławczy nie może wywrzeć pożądanego skutku. Jakkolwiek bowiem zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 8 maja 2015 r. - pisemne motywy tego rozstrzygnięcia – nie odnosi się do zasadniczego zarzutu organu rentowego o braku podstaw do wznowienia postępowania w sprawie ustalenia wysokości emerytury wnioskodawcy, przy nadto niepełnych ustaleniach faktycznych, to w ostatecznym wyniku uznany być musi za trafny i odpowiadający prawu, przy konwalidowaniu powyższych wadliwości w postępowaniu odwoławczym przez Sąd Apelacyjny, który jako sąd merytoryczny rozpoznający sprawę niejako na nowo jest do tego w pełni uprawniony ( bliżej na temat kognicji sądu II instancji m. innymi w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1999r.

III CZP 59/98 OSNC 1999/7-8/124) . I tak uzupełniając w pierwszym rzędzie ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego zacząć trzeba od tego, że formularz wniosku emerytalnego J. S. z dnia 3 sierpnia 2012r. wyraźnie sugerował, że wnioskodawca nie może wnosić o ustalenie kapitału początkowego już z uwagi na wiek metrykalny (zawarta w części II pkt 4 wniosku uwaga odnosząca się jedynie do osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.) . Ponadto zawarta także we wniosku tym informacja ( jej pkt 10) dotycząca możliwość ustalenia emerytury kapitałowej dla urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. wyraźnie odnosiła się wyłącznie do tych ubezpieczonych którzy mieli wystąpić z wnioskiem emerytalnym po raz pierwszy po dniu 31 grudnia 2008 r.

Stąd pierwotne ustalenie wysokości emerytury J. S. wg starych zasad przewidzianych w art. 53 ustawy emerytalno-rentowej. Z kolei wydana przez ZUS w dniu 4 września 2013 r. decyzja odmawiająca wnioskodawcy ustalenia wysokości emerytury wg nowych zasad w trybie art. 55 wyżej wskazanej ustawy – na wniosek J. S. z dnia 8 lipca 2013 r., w którym powoływał się na uchwalę Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2013 r. II UZP 4 /13 – opierała się na (reprezentowanym do chwili obecnej ,mimo ugruntowanego już zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego jak i sądów powszechnych ,odmiennego w tym względzie stanowiska) uzasadnieniu ,że wnioskodawca nie może ubiegać się o ustalenie emerytury kapitałowej ponieważ wcześniej tj. przed dniem 31 grudnia 2008 r. miał ustalone prawo do wcześniejszej emerytury i pobierał to świadczenie .Z kolei przywoływany przez skarżącego na poparcie swej tezy o powadze rzeczy osądzonej wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 23 stycznia 2014 r.

IV U 2287/13, jakkolwiek stanowił w samej sentencji o oddaleniu odwołania wnioskodawcy od wyżej wskazanej decyzji ZUS , to jednak jego uzasadnienie wyraźnie wskazuje , że sąd nie podzielił stanowiska organu rentowego co do wykładni art. 55 ustawy emerytalno-rentowej ,a jedynie przyjął , iż bez wniosku odwołującego o ustalenie kapitału początkowego , nie było wówczas możliwe uwzględnienie jego żądania. Stąd wręcz wyraźna sugestia tego sądu ,aby wnioskodawca następczo z takim żądaniem do ZUS wystąpił w trybie wskazanego wprost art.114 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej.

Dalsze więc działania J. S. tj. leżący u podstaw zaskarżonej w niniejszym postepowaniu decyzji ZUS wniosek z dnia 27 lutego 2014 r., w którym domagał się ustalenia wartości kapitału początkowego przy stwierdzeniu ,że w tym zakresie koryguje swój wniosek emerytalny z dnia 3 sierpnia 2012 r. , były niczym innym jak skutkiem tego właśnie rozstrzygnięcia sądowego. W tak więc opisanej sytuacji faktycznej sprawy należało przesądzić – od czego , jak zaznaczono na wstępie, uchylił się Sąd I instancji – czy zaistniały przewidziane w wyżej powołanym przepisie przesłanki do ponownego ustalenia wysokości emerytury wnioskodawcy.

Otóż w ocenie Sądu Apelacyjnego rozpoznającego przedmiotową sprawę niewątpliwie przesłanki te wystąpiły. Wbrew bowiem temu co naprowadzał pozwany ZUS już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , omawiany przepis nie ogranicza się tylko i wyłącznie do nowych dowodów ,ale też odnosi się do -niezdefiniowanych bliżej -nowych okoliczności, co paradoksalnie w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy odnieść należy właśnie do wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 23 stycznia 2014 r. IV U 2287/13 , w aspekcie jego pisemnych motywów, w których co do zasady przesądzona została możliwość ubiegania się przez J.

S. o ustalenie wysokości emerytury w sposób przewidziany w art. 26 ustawy emerytalno-rentowej . Oczywiste jest przy tym ,iż już w tamtym postępowaniu sądowym istniała możliwość zobowiązania przez sąd organu rentowego do ustalenia wartości kapitału początkowego wnioskodawcy , a w efekcie dokonania stosownej symulacji wysokości emerytury pod kątem dalszej przesłanki z art. 55 ustawy emerytalno-rentowej ( taka jest też zwykle praktyka sądów orzekających w tego rodzaju sprawach), niemniej jednak to ewentualne uchybienie w procedowaniu sądu ( jako błąd organu odwoławczego w rozumieniu art.133 ust.1 pkt 2 ustawy emerytalno-rentowej ) nie może – zdaniem Sądu Apelacyjnego- stać na przeszkodzie w uwzględnieniu - jak ostatecznie miało się okazać -w pełni zasadnego w tym zakresie żądania wnioskodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1997 r.

II UKN 324/97 OSNP 1998/16/488). Przesądzając o powyższym trzeba mieć także na względzie ,że celem omawianej regulacji ( art.114 ust.1 ustawy emerytalno-rentowej ) jest usunięcie niezgodności zawartego w poprzedniej decyzji organu rentowego rozstrzygnięcia z ukształtowaną przecież ex lege sytuacją prawną ubezpieczonego , a kolei pojęcie powagi rzeczy osądzonej ( art. 366 k.p.c. ) w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma szczególny charakter , ograniczający jej praktyczne znaczenie ,w szczególności zaś w sprawach dotyczących ustalenia samej wysokości świadczenia (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2012 r.

I UK 299/11 OSNP 2013/9– 10/118) . Generalnie więc przyjmuje się, że powaga rzeczy osądzonej w omawianej kategorii spraw może co najwyżej dotyczyć tylko tych orzeczeń sądów ubezpieczeń społecznych, których podstawa faktyczna nie może ulec zmianie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2005 r. II UK 61/05 OSNP 2006/23 – 24/371) ,podczas gdy w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy stał temu na przeszkodzie już choćby fakt kontynuowania przez wnioskodawcę ubezpieczenia po dniu wydania pierwszej decyzji podejmującej wypłatę emerytury .

W końcu uzasadnione też będzie przywołanie, użytej przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 czerwca 2015 r. III UK 198/14 LEX nr 1790947 argumentacji , że „ przeciwne stanowisko, wedle którego ubezpieczony miałby być dożywotnio pozbawiony wyższej kwoty emerytury tylko dlatego, że organ rentowy obliczył to świadczenie niezgodnie z prawem (art. 55 ustawy emerytalno-rentowej) i w zaniżonej wysokości jawi się jako oczywiście niekonstytucyjne, bo sprzeczne z art.21 i art. 32 Konstytucji RP, co w myśl art. 2 ustawy zasadniczej – nie zasługuje na akceptację w demokratycznym porządku państwa prawa (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2013 r.

II UK 23/13 OSNP 2014/6/85 ,oraz z dnia 7 listopada 2013 r. II UK 143/13 OSNP 2014/10/148)”. Nie bez znaczenia jest przy tym , że powołane postanowienie Sądu Najwyższego zapadło w tożsamych okolicznościach faktycznych sprawy , z tą jedną różnicą ,że tam sąd okręgowy zadecydował o odrzuceniu wniesionego odwołania od decyzji ZUS odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie wysokości emerytury wnioskodawcy. Przesądzając więc w powyższy sposób o zasadności wznowienia postępowania w sprawie ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego J.

S. wg zasad przewidzianych w art. 55 ustawy emerytalno-rentowej, oczywistym się staje prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w R. zobowiązującego ZUS do podjęcia wypłaty emerytury kapitałowej odwołującego , przy uprzednim – bezspornym już -ustaleniu ,że tak obliczona emerytura wnioskodawcy jest wyższa od tej ustalonej wg starych zasad. Z tych wszystkich więc wyżej na prowadzonych względów i na podstawie art. 385 k.p.c. orzeczono o oddaleniu apelacji pozwanego organu rentowego, jako bezzasadnej. SSA Mirosław Szwagierczak SSA Irena Mazurek SSA Urszula Kocyłowska