Legislator Case Law & Legislation
I Ca 290/15 AI generated

Court dismissed appeal against easement claim, ruling acquisition by prescription valid despite pre-2005 law. Dismissed appeal, upheld easement via prescription. Court rejected continuous possession claim, found good faith acquisition valid under existing law. Dismissed appeal, upheld easement via prescription. Court rejected continuous possession claim, found good faith acquisition valid under existing law.

Case Number I Ca 290/15
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Court of Appeal dismissed the appellants' request to establish a transmission easement, upholding the lower court's decision. The appellants argued that the utility company acquired the easement in bad faith or failed to prove continuous possession, but the court found no evidence of objection from the landowners. The court determined that the utility company acted in good faith when constructing the line and that the legal framework at the time permitted acquisition by prescription.

Legislator headnote

AI generated

Art. 172 § 1 k.c.; Art. 176 § 1 k.c.; Art. 292 k.c.; Art. 352 k.c.; Art. 305 § 1-4 k.c.: A servitude may be acquired by prescription if the possessor acted in good faith at the start, even if the specific statutory provisions regulating such acquisition were not yet in force.

Keywords

AI generated
acquisition by prescription good faith possession transmission easement continuous possession civil code provisions utility infrastructure prescriptive title

Cited Legislation

AI generated
Art. 172 § 1 k.c.
Powołując przepisy art. 172 § 1 kc oraz 176 § 1 kc sąd wskazał, że w niniejszej sprawie urządzenia przesyłowe na działce (...) z całą pewnością istniały w 1967 roku.
Art. 176 § 1 k.c.
Art. 292 k.c.
6 kc poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że służebność przesyłu została skutecznie przeniesiona na niego przez poprzednika prawnego, pomimo że w toku postępowania uczestnik nie udowodnił faktu przeniesienia posiadania urządzeń przesyłowych, naruszenie art. 292 kc w zw.
Art. 352 k.c.
348 kc – mającym zastosowanie także do posiadania służebności na mocy art. 352 kc – przeniesienie posiadania następuje m.in.
Art. 305 § 1-4 k.c.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 305 1 kc w zw.
Art. 13 § 2 k.p.c.
Z tych względów apelacja jako pozbawiona podstaw podlega oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 13 § 2 kpc w zw.
Art. 385 k.p.c.
Art. 520 § 3 k.p.c.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 520 § 3 kpc.
Art. 29 ust. 5 Prawo budowlane
6 kc poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że służebność przesyłu została skutecznie przeniesiona na niego przez poprzednika prawnego, pomimo że w toku postępowania uczestnik nie udowodnił faktu przeniesienia posiadania urządzeń przesyłowych, naruszenie art. 292 kc w zw.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I Ca 290/15 POSTANOWIENIE Dnia 30 września 2015 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Iwona Podwójniak Sędziowie SO Joanna Składowska SR (del.) Elżbieta Sadowska-Augustyniak Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z wniosku M. P. i S. P. z udziałem (...) SA z siedzibą w L. o ustanowienie służebności przesyłu na skutek apelacji wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 29 maja 2015 roku, sygnatura akt I Ns 80/13 postanawia:

1. oddalić apelację;

2. zasądzić od wnioskodawców M. P. i S. P. na rzecz uczestnika postępowania (...) SA z siedzibą w L. kwotę 120 (sto dwadzieścia ) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I Ca 290/15

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 maja 2015 roku Sąd Rejonowy w Sieradzu oddalił wniosek S. P. i M. P. o ustanowienie służebności przesyłu oraz obciążył wnioskodawców kosztami postępowania. Rozstrzygnięcie zostało podjęte po następujących ustaleniach i wnioskach. Wnioskodawcy są właścicielami nieruchomości położonej w Z. (działka nr (...)) i w Z. (działka nr (...)). Przez działkę (...) przebiega linia energetyczna średniego napięcia. Linia została oddana do użytku w dniu 25 listopada 1967 roku. Przez działkę (...) także przebiega linia średniego napięcia.

Na działce jest transformator na trzech słupach i jeszcze dwa słupy. Wnioskodawcy kupili działkę (...) lat temu i linia już wówczas była na tej działce. Decyzją z dnia 22 czerwca 1989 roku Urząd Gminy w B. zatwierdził plan realizacyjny i wydanie pozwolenia na budowę Zakładowi (...) w Ł. na budowę i modernizację linii energetycznej i stacji transformatorowej we wsi Z.. Odbioru technicznego linii dokonano w dniu 5 sierpnia 1991 roku. Z dniem 1 stycznia 1989 roku w wyniku podziału przedsiębiorstwa państwowego (...) w W. utworzono Zakład (...) w Ł., któremu przydzielono składniki mienia Centralnego O.

Energetycznego w W.. Z dniem 12 lipca 1993 roku Zakład (...) w Ł. przekształcono w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod firmą Zakład (...) SA. Od 15 grudnia 2008 roku firma spółki miała nazwę (...) SA. Obecnie spółka stanowi oddział (...) SA w L.. Mając na uwadze powyższe, sąd pierwszej instancji wskazał, że – z uwagi na podniesiony przez uczestnika zarzut – w pierwszym rzędzie należało ustalić czy doszło do nabycia służebności przez zasiedzenie. Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie, jeśli polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia.

Do oceny przesłanek zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o zasiedzeniu nieruchomości, z uwzględnieniem specyfiki służebności. Posiadanie służebności nie obejmuje władania rzeczą, ale faktyczne korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności. Nie musi być wykonywane w sposób ciągły, lecz stosownie do potrzeb. Powołując przepisy art. 172 § 1 kc oraz 176 § 1 kc sąd wskazał, że w niniejszej sprawie urządzenia przesyłowe na działce (...) z całą pewnością istniały w 1967 roku.

Od tego czasu linia jest eksploatowana, konserwowana, poddawana sukcesywnym przeglądom. Od 25 listopada 1967 roku, a więc przeszło 30 lat, linia znajduje się w posiadaniu, najpierw Skarbu Państwa, a w dalszej kolejności jednoosobowej spółki Skarbu Państwa, działającej obecnie pod firmą (...) SA w L.. Oczywistym jest, że posiadanie wykonywane przez poprzedników prawnych uczestnika nosiło znamiona posiadania w złej wierze, skoro było wiadomym, że prawo do nieruchomości, z której korzystają przysługuje innym podmiotom. Z kolei urządzenia przesyłowe usytuowane na działce (...) istniały z całą pewnością w 1990 roku.

Wynika to z decyzji Urzędu Gminy w B. zatwierdzającej plan realizacyjny na budowę i modernizację. Od 5 sierpnia 1991 roku, a więc przeszło 20 lat, linia średniego zasięgu znajduje się w posiadaniu Skarbu Państwa, a w dalszej kolejności jednoosobowej spółki Skarbu Państwa, działającej obecnie pod firmą (...) SA w L.. Posiadanie wykonywane przez poprzedników prawnych uczestnika nosiło znamiona posiadania w dobrej wierze, skoro wydana została decyzja administracyjna o pozwoleniu na budowę tej linii. Sąd wskazał, że okoliczność, że przed dniem 1 lutego 1989 roku państwowe osoby prawne nie mogły nabyć przez zasiedzenie nieruchomości, gdyż nie władały nieruchomością w imieniu własnym, lecz sprawowały zarząd mieniem państwowym w ramach jednolitej własności państwowej nie stanowi przeszkody do nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie.

Taka osoba prawna może do okresu samoistnego posiadania po 1 lutego 1989 roku zaliczyć okres posiadania Skarbu Państwa, w którym sama występowała jako dzierżyciel w ramach sprawowanego zarządu mieniem państwowym. W niniejszej sprawie oznacza to zaliczenie do okresu posiadania także posiadania od 25 listopada 1967 roku do 1 lutego 1989 roku. Posiadanie służebności przez poprzedników prawnych uczestnika polegające na wybudowaniu na nieruchomości wnioskodawców linii średniego napięcia oraz utrzymywaniu jej funkcjonowania przez okres ponad 30 lat na działce (...) i ponad 20 lat na działce (...) wyczerpało przesłanki nabycia służebności przez zasiedzenie.

Skoro uczestnik nabył służebność przez zasiedzenie, to wniosek o ustanowienie służebności jako bezzasadny podlegał oddaleniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 520 § 3 kpc. Apelację złożyli wnioskodawcy. Zarzucili sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisu art. 233 § 1 kpc wyrażającą się w dokonaniu oceny dowodów w sposób nie dający się pogodzić z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego poprzez przyjęcie, że z samego faktu dysponowania decyzją o pozwoleniu na budowę wynika, że posiadanie służebności w zakresie linii przebiegającej przez działkę (...) przez poprzedników prawnych uczestnika nosiło znamiona dobrej wiary oraz poprzez przyjęcie, że wraz z utworzeniem przedsiębiorstwa państwowego doszło do przekazania na majątek uczestnika infrastruktury przesyłowej, w a konsekwencji, że posiadanie miało charakter nieprzerwany, pomimo że uczestnik nie przedłożył protokołu zdawczo-odbiorczego bądź też protokołu z przekazania środków trwałych ani żadnego innego dokumentu na potwierdzenie tego.

Skarżący zarzucili też naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 172 § 1 kc poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że posiadanie wykonywane przez uczestnika i jego poprzedników prawnych nosiło znamiona dobrej wiary, podczas gdy przedsiębiorstwo, które nie legitymuje się tytułem prawnym do ingerowania w sferę cudzej własności korzysta z nieruchomości w złej wierze, naruszenie art. 348 zd. 2 kc w zw. z art. 6 kc poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że służebność przesyłu została skutecznie przeniesiona na niego przez poprzednika prawnego, pomimo że w toku postępowania uczestnik nie udowodnił faktu przeniesienia posiadania urządzeń przesyłowych, naruszenie art. 292 kc w zw. z art. 176 § 1 kc poprzez uwzględnienie podniesionego przez uczestnika zarzutu zasiedzenia mimo niespełnienia przesłanki w postaci nieprzerwanego posiadania służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu na skutek niewykazania przeniesienia na uczestnika posiadania urządzeń przesyłowych oraz naruszenia art. 305 1 kc w zw. z art. 285 § 1 i 2 kpc w zw. z art. 292 kc poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie wykładni rozszerzającej z pominięciem językowej ich treści, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że przed wejściem w życie przepisów art. 305 1- 305 4 kc dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej treści służebności przesyłu.

Podnosząc powyższe skarżący wnosili o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku w całości na koszt uczestnika, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na apelację uczestnik wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył: Apelacja nie jest uzasadniona i jako taka podlega oddaleniu. W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że wbrew stanowisku skarżących, sąd pierwszej instancji z zaoferowanego materiału dowodowego wyprowadził logiczne wnioski.

Dokonana przez sąd ocena nie narusza reguł swobodnej oceny. W kwestii zarzutu błędnego uznania, że z samego faktu dysponowania decyzją o pozwoleniu na budowę wynika, że posiadanie służebności w odniesieniu do linii energetycznej przebiegającej przez działkę (...) było posiadaniem w dobrej wierze. Wskazując brak podstaw dla takiej oceny skarżący nie mają racji. W pierwszym rzędzie podnieść trzeba, że dla ustalenia czy posiadacz służebności jest w dobrej czy w złej wierze, znaczenie ma nie jego wiedza o tym, kto jest właścicielem nieruchomości, ale jego przekonanie do tego czy przysługuje mu wykonywane prawo.

Okoliczność wykonania inwestycji w postaci linii energetycznej na podstawie – wydanej przez uprawniony do tego organ – decyzji budowlanej w sposób oczywisty rzutuje na istnienie po stronie posiadacza przekonania o przysługiwaniu mu wykonywanego prawa, przekonania o tym, że wykonując uprawnienia w zakresie posiadania służebności nie narusza niczyich praw. Taki pogląd wyrażony został także w orzecznictwie Sądu Najwyższego – gdy przedsiębiorstwo przesyłowe wybudowało urządzenia przesyłowe, co do których wydane były decyzje administracyjne pozwalające na ich budowę oraz dotyczące ich przebiegu, to objęły w dobrej wierze posiadanie służebności jako korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści tej służebności (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2012 roku w sprawie II CSK 120/12, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2014 roku w sprawie II CSK 551/13).

Tak samo w kwestii odnoszącej się do zarzutu błędnej oceny co do ciągłości posiadania pomimo nie przedstawienia żadnego dokumentu na okoliczność przeniesienia posiadania. Tu w pierwszym rzędzie należy wskazać na treść przepisu art. 340 zd. 1 kc., zgodnie z którym domniemywa się ciągłość posiadania. Poza tym w sprawie jest oczywiste – czemu przecież wnioskodawcy nie zaprzeczali – że uczestnik postępowania po przekształceniach opisanych w uzasadnieniu przez sąd pierwszej instancji i udokumentowanych w materiale dowodowym – jest właścicielem linii energetycznych i korzysta z gruntów wnioskodawców w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu.

Zgodnie z przepisem art. 348 kc – mającym zastosowanie także do posiadania służebności na mocy art. 352 kc – przeniesienie posiadania następuje m.in. przez wydanie rzeczy. Skoro zatem aktualnie uczestnik wykonuje uprawnienia w zakresie służebności, to w sposób oczywisty nabył je na skutek wcześniejszych kolejnych przejść posiadania takiego uprawnienia wynikających z przekształceń podmiotowych; te zaś zostały udokumentowane. Brak jest podstaw dla uznania wymogu przedstawienia w niniejszej sprawie na okoliczność przeniesienia posiadania protokołu zdawczo-odbiorczego czy też innego dokumentu w tym zakresie.

W wyniku opisanych wcześniej przekształceń dochodziło do pozyskiwania przez kolejne podmioty środków dających faktyczną władzę w zakresie służebności, co jest jednoznaczne z wydaniem rzeczy i odpowiada sposobowi przeniesienia posiadania określonemu w przepisie art. 348 kc. Zważywszy powyższe nie mają również podstaw zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego wskazujące na błędne zastosowanie przepisu art. 172 § 1 kc poprzez przyjecie, że posiadanie nosiło znamiona dobrej wiary, mimo braku legitymowania się tytułem prawnym do ingerowania w sferę cudzej własności oraz przepisu art. 348 zd. 2 kc w zw. z art. 6 kc poprzez jego niezastosowanie.

W pierwszym rzędzie w odniesieniu do zarzutu błędnego przyjęcia dobrej wiary, to gdyby uczestnik posiadał tytuł prawny, to w ogóle dokonywanie jakichkolwiek ocen w przedmiocie nabycia służebności przez zasiedzenie byłoby bezprzedmiotowe. Jak już wskazano, kwestionowanie podstaw przyjęcia dobrej wiary w odniesieniu do działki położonej w Z. nie ma uzasadnienia. Dobrej wiary zasiadującego posiadacza nie wyłącza wiedza o prawie własności przysługującym innej osobie. Dobra wiara występuje wtedy gdy ingerencja w cudzą własność w zakresie odpowiadającym służebności rozpoczyna się w takich okolicznościach, które usprawiedliwiają przekonanie posiadacza, że nie narusza on cudzego prawa.

Decydujące znaczenie ma ocena dobrej czy złej wiary w chwili objęcia posiadania prowadzącego do zasiedzenia. Utrata dobrej wiary w czasie trwania posiadania nie ma już prawnego znaczenia. Domniemanie dobrej wiary posiadacza wzruszyć może jedynie dowód, że posiadacz w chwili rozpoczęcia posiadania w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu wiedział lub mógł się dowiedzieć o tym, że narusza prawo innej osoby. Tymczasem nie zostało w sprawie wykazane, że ówczesny właściciel sprzeciwiał się budowie urządzeń przesyłowych na jego gruncie.

Nie jest przy tym wystarczające twierdzenie, że właściciel nie wyrażał zgody na posadowienie linii. Wskazać należy, że w myśl obowiązujących w dacie wznoszenia urządzeń przesyłowych na działce (...) przepisów prawa budowlanego (art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane) wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę linii musiało być poprzedzone uzyskaniem prawa do dysponowania gruntem. Okoliczność, że w niniejszej sprawie decyzja budowlana została wydana oznacza, że przystępując do realizacji inwestycji, a następnie obejmując ją w posiadanie Zakład (...) objął w dobrej wierze posiadanie służebności.

Co się tyczy podstaw uznania za nietrafny zarzutu naruszenia przepisu art. 348 zd. 2 w zw. z art. 6 kc, to aktualne pozostają argumenty przedstawione już wcześniej powyżej. W konsekwencji odrzucenia zarzutu o braku przesłanek dla uznania zasiedzenia z uwagi na niewykazanie ciągłości posiadania służebności, nie ma również podstaw zarzut naruszenia przepisu art. 292 kc w zw. z art. 176 § 1 kc. Sąd Rejonowy w sposób uprawniony uwzględnił zarzut zasiedzenia, uznając spełnienie przesłanek dla nabycia prawa służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, co skutkować musiało oddalenie wniosku o ustanowienie służebności.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 305 1 kc w zw. z art. 285 § 1 i 2 kc w zw. z art. 292 kc poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie wykładni rozszerzającej z pominięciem językowej ich treści, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że przed wejściem w życie przepisów art. 305 1- 305 4 kc dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej treści służebności przesyłu, to wbrew wyrażonemu powyżej zarzutowi ustaliła się jednolita linia orzecznicza, że istnieje możliwość nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu (art. 292 kc w zw. z art. 352 kc), nawet wówczas, gdy posiadanie rozpoczęło się przed wejściem w życie przepisów art. 305 1- 305 4 kc (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2013 roku w sprawie III CZP18/13).

Z tych względów apelacja jako pozbawiona podstaw podlega oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 13 § 2 kpc w zw. z art. 385 kpc. Z uwagi na wynik apelacji – wobec treści art. 520 § 3 kpc – należało zasądzić od wnioskodawców na rzecz uczestnika koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym w wysokości 120 zł – na podstawie § 7 pkt 3 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu – Dz.

U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.