Court partially allowed interest claim for post-criminal judgment period, dismissing pre-2009 interest due to res judicata.
Legislator summary
AI generatedThe appellate court modified the lower court's judgment to award the plaintiff 7,873 zł in statutory interest for the period between February 2009 and March 2014. While the lower court had dismissed interest claims for the earlier period due to res judicata, the appellate court found that the criminal judgment establishing the debt became effective later, allowing the interest claim for the subsequent period. The court ruled that the defendant could not benefit from the nominal repayment mandated by the criminal verdict without paying interest for the delay.
Legislator headnote
AI generatedArt. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.; Art. 481 § 1 k.c.; Art. 386 § 1 k.p.c.: Where a civil claim for interest arises after a final criminal judgment establishing a debt, the period covered by the earlier civil judgment is excluded due to res judicata, but interest for the subsequent period remains enforceable.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt II Ca 99/15
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 sierpnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Bogumił Goraj . Sędziowie SO Janusz Kasnowski (spr.) SR del. Dorota Cyba -Prill Protokolant stażysta Karolina Bielewicz po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2015 r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z powództwa J. O. przeciwko Z. B. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 26 września 2014 r. sygn. akt. I C 1066/14 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2 (drugim) w ten sposób, że zasądza od pozwanejZ. B. na rzecz powoda J. O. kwotę 7 873 zł (siedem tysięcy osiemset siedemdziesiąt trzy) z ustawowymi odsetkami od dnia 7 marca 2014 roku i odrzuca pozew w pozostałej części obejmującej roszczenie o zasądzenie odsetek ustawowych od kwoty 12 000 zł za okres od dnia 1 stycznia 2004 roku do dnia 18 lutego 2009 roku; II. oddala apelację w pozostałej części; III. nie obciąża pozwanej kosztami sądowymi za drugą instancję. II Ca 99/15
UZASADNIENIE
Powód J. O. domagał się zasądzenia od pozwanej Z. B. kwoty 15 885,94 zł z tytułu odsetek ustawowych od kwoty 12 000 zł za okres od dnia 1sierpnia 2003r. do dnia 3 marca 2014r., z tytułu pożyczki niezwróconej do dnia dzisiejszego. Wyrokiem z dnia 26 września 2014r. Sąd Rejonowy w Inowrocławiu: - oddalił powództwo w zakresie dochodzonych odsetek ustawowych od kwoty 12 000 zł za okres od 1 sierpnia 2003r. do dnia 1 stycznia 2004r. (w punkcie 1); - odrzucił pozew w pozostałej części (w punkcie 2); - nie obciążył powoda kosztami sądowymi w sprawie (w punkcie 3 wyroku).
Sąd Rejonowy ustalił, że w lipcu 2003r. powód J. O. w ramach ustnej umowy zawartej z pozwaną Z. B. pożyczył jej kwotę 12 000 zł. Pozwem z 16 lipca 2008r. dochodził od pozwanej zapłaty kwoty 12 000 zł z ustawowymi odsetkami od 1 stycznia 2004r., ale prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 18 lutego 2009r. w sprawie I C 438/08 jego powództwo zostało oddalone, zasadniczo z tej przyczyny, że pozwana nie wyraziła zgody na przeprowadzenie postępowania dowodowego (w ramach art.74 ∫ 2 kc). Następnie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Inowrocławiu wydanym w dniu 12 września 20013r. w sprawie karnej (VI K 335/13) Z.
B. uznana została za winną popełnienia przestępstwa polegającego na doprowadzeniu J. O. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd co do możliwości pomocy przy odwołaniu od orzeczenia komisji lekarskiej i uzyskania w ten sposób od niego pożyczki w kwocie 12 000 zł, za co została prawomocnie skazana na karę pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania, a także została zobowiązana do naprawienia szkody poprzez zapłacenie na rzecz J. O. kwoty 12 000 zł w terminie 3 lat od dnia uprawomocnienia się wyroku.
Pozwana spłaca to odszkodowanie od stycznia 2014r. – ratalnie. W ramach oceny prawnej tych ustaleń faktycznych Sąd Rejonowy stwierdził, że jego uprzedni prawomocny wyrok z dnia 18 lutego 2009r. w sprawie I C 438/08 oddalający powództwo J. O. wobec pozwanej Z. B. o zapłatę kwoty 12 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami spowodował tzw. stan rzeczy osadzonej, co oznacza, że ponowne procesowanie się przez te same strony o to samo roszczenie nie jest dopuszczalne, a ponownie wniesiony pozew podlega odrzuceniu (jak stanowi art.199 ∫ 1 pkt 2 kpc).
W konsekwencji takiego zapatrywania uznał, że zachodził stan rzeczy osądzonej co do odsetek ustawowych dochodzonych przez powoda w tej sprawie za okres od dnia 1 stycznia 2004r. i w tej części jego pozew odrzucił (w punkcie 2 wyroku). W pozostałej części – obejmującej żądanie zasądzenia odsetek ustawowych za okres od sierpnia 2003r. do 31 grudnia 2004r. – powództwo oddalił, jako nieuzasadnione. Uznał bowiem, że co prawda powód J. O. wykazał, iż strony łączyła umowa pożyczki, ale nie wykazał daty jej zawarcia i treści jej istotnych postanowień, w szczególności daty wymagalności zwrotu pożyczki, jej wysokości i wysokości należnych odsetek.
Sąd Rejonowy podkreślił, że co prawda był związany ustaleniami wyroku karnego co do popełnienia przestępstwa przez pozwaną Z. B., ale nie był związany wysokością szkody ustalonej w tym wyroku, bowiem była ona dla sądu karnego jedynie elementem posiłkowym i nie stanowiła elementu stanu faktycznego określającego znamiona przestępstwa. Z treści całej apelacji powoda J. O. wnosić należy, że domagał się zmiany zaskarżonego wyroku w całości poprzez zasądzenie odsetek ustawowych od kwoty 12 000 zł w wysokości określonej w pozwie i obejmującej okres od 1 sierpnia 2003r. do dnia 3 marca 2014r.
Czynił zarzut, że – wbrew ocenie Sądu Rejonowego – był on związany prawomocnym wyrokiem karnym skazującym Z. B. za popełnienie przestępstwa polegającego na wyłudzeniu od niego konkretnej kwoty pieniężnej tj. 12 000 zł. Zatem zachodziły – zdaniem skarżącego – uzasadnione podstawy do zasądzenia na jego rzecz odsetek ustawowych od kwoty, której został bezprawnie pobawiony, a z której pozwana do dziś korzysta (apelacja powoda – k.41 do 43).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda J. O. podlegała uwzględnieniu, ale jedynie częściowo. Sąd Rejonowy poczynił w zasadzie prawidłowe ustalenia faktyczne w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, ale dokonał częściowo wadliwej ich oceny prawnej. Wstępnie zwrócić należy uwagę, że w uprzedniej sprawie rozpoznanej przez Sąd Rejonowy w Inowrocławiu pod sygn. IC 438/08 powód J. O. dochodził od pozwanej zapłaty kwoty 12 000 zł (z tytułu niespłaconej pożyczki) wraz ustawnymi odsetkami od dnia 1 stycznia 2004r. W pozwie wskazał bowiem, że pożyczki udzielił w lipcu 2003r. i pozwana miała ją zwrócić do końca 2003r., co oznaczałoby, że jej zwrot stał się wymagalny dopiero z dniem 1 stycznia 2004r. (por. akta I C 438/08 – k.2).
Postępowanie w tej sprawie, zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 18 lutego 2009r. oddalającym powództwo (I C 438/08), nie zostało wznowione po uprawomocnieniu się wyroku karnego skazującego pozwaną za popełnienie przestępstwa. Zatem ten prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia 18 lutego 2009r. wykluczał możliwość ponownego procesowania się między stronami o zapłatę kwoty głównej 12 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 stycznia 2004r. do dnia wydania tego wyroku tj. do dnia 18 lutego 2009r. (zgodnie z zasadą wyrażoną w art.366 kpc).
Z tego wyjaśnienia płyną zasadniczo dwa wnioski, a mianowicie: - skoro w sprawie I C 438/08 powód J. O. sam twierdził, że pożyczka udzielona pozwanej w lipcu 2003r. miała być przez nią zwrócona do końca 2003r., to w niniejszej sprawie nie mógł domagać się zasądzenia od pozwanej odsetek ustawowych od kwoty 12 000 zł za okres od 1 sierpnia 2003r. do 31 grudnia 2003r., gdyż w tym czasie pozwana nie pozostawała w opóźnieniu ze zwrotem pożyczki (w ujęciu art.476 kc), a tym samym oddalenie powództwa w tej części przez Sąd Rejonowy w punkcie pierwszym wyroku było trafne, aczkolwiek z innej przyczyny niż wskazana w jego uzasadnieniu; - że pozew J.
O. złożony w niniejszej sprawie przeciwko pozwanej Z. B. w części obejmującej żądanie zasądzenia odsetek ustawowych od kwoty 12 000 zł za okres od 1 stycznia 2004r. do dnia 18 lutego 2009r., z racji powagi rzeczy już raz osądzonej w sprawie I C 438/08, Sąd Rejonowy zasadnie odrzucił (na podstawie art.199 ∫ 1 pkt 2 kpc). Natomiast niezasadnie postąpił odrzucając pozew J. O. w pozostałej części. Zgodzić się należy z apelującym, że w zakresie żądania od pozwanej zasądzenia odsetek ustawowych za okres od dnia następnego po wydaniu wyroku w sprawie I C 438/08 tj. od 19 lutego 2009r. do dnia końcowego wskazanego w pozwie, a więc do 3marca 2014r., nie zachodził stan rzeczy osądzonej i mógł on się procesować.
Drogę powodowi otworzył bowiem prawomocny wyrok w sprawie karnej wydany przez Sąd Rejonowy w Inowrocławiu w dniu 12 września 20013r. (VI K 335/13), którym uznano Z. B. winną popełnienia przestępstwa polegającego na doprowadzeniu J. O. w lipcu 2003r. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd co do możliwości pomocy przy odwołaniu od orzeczenia komisji lekarskiej i uzyskania w ten sposób od niego pożyczki w kwocie 12 000 zł, za co została prawomocnie skazana na karę pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania, a także została zobowiązana do naprawienia szkody poprzez zapłacenie J.
O. kwoty 12 000 zł odszkodowania(ustalenia Sądu Rejonowego – j.w.).Skoro przestępstwo popełnione przez pozwaną miało miejsce już w lipcu 2003r., jak wynika z prawomocnego wyroku Sądu karnego, to – wyłączając okres objęty powagą rzeczy osądzonej wyrokiem w sprawie I C 438/08 tj. do 18 lutego 2009r. – powód miał prawo domagania się od pozwanej zapłaty odsetek ustawowych od kwoty 12 000 zł za okres od dnia 19 lutego 2009r. do dnia 3 marca 2014r. (na podstawie art.481 ∫ 1 kc).W tym całym okresie odsetki ustawowe sięgały 13% w stosunku rocznym (por. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 04.12.2008r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych – Dz U. 220 poz.1434).
Zatem suma odsetek ustawowych liczona od kwoty 12 000 zł za wyżej wskazany okres wyniosła 7 873 zł i taką kwotę Sąd odwoławczy zasądził od pozwanej na rzecz powoda wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia o nie powództwa (do czego powód miał prawo zgodnie z art.482∫1 kc). Zmiana zaskarżonego orzeczenia w tej części znajduje także uzasadnienie w ogólnym poczuciu sprawiedliwości, bowiem osoba, która tak dawno uzyskała pożyczkę (w lipcu 2003r.) popełniając przy tym przestępstwo i jej nie zwróciła, nie może korzystać na tym, że zwróci jedynie jej kwotę nominalną (bez odsetek) i to tylko dlatego, że została zobowiązana do naprawienia szkody prawomocnym wyrokiem karnym w ciągu kolejnych trzech lat od jego uprawomocnienia.
Zmiany zaskarżonego orzeczenia w punkcie drugim Sąd odwoławczy dokonał na podstawie art.386 ∫ 1 kpc, przy czym dla jasności, w części obejmującej żądanie powoda zasądzenia odsetek ustawowych od kwoty 12 000 zł za okres od 1stycznia 2004r. do dnia 18 lutego 2009r. pozew odrzucił, choć w tym zakresie orzeczenie Sądu Rejonowego w istocie nie uległo zmianie. Co do odrzucenia pozwu w tej części zachowują aktualność argumenty już wcześniej przywołane. Oddalił apelację powoda w pozostałej części, jako nieuzasadnioną (na podstawie art.385 kpc).
O kosztach sądowych w postępowaniu apelacyjnym, od których powód był zwolniony, Sąd odwoławczy orzekł po myśli art.102 kpc.