Social court allows early pension by finding special work conditions met despite ZUS's list exclusion.

Sygn. akt VIII U 397/15

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lipca 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Joanna Smycz Protokolant: Renata Figiel po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2015 r. w Gliwicach sprawy A. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o prawo do emerytury na skutek odwołania A. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 21 stycznia 2015 r. nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję przyznając ubezpieczonemu A. G. prawo do emerytury począwszy od dnia 1 grudnia 2014r. (-) SSO Joanna Smycz Sygn. akt. VIII U 397/15

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 stycznia 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu A. G. prawa do emerytury w niższym wieku w oparciu o art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 748) w związku z tym, iż nie udowodnił on 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach przy pracach wymienionych w wykazie A. W odwołaniu od powyższych decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury.

Podniósł, że zgodnie z zeznaniami świadków, o przesłuchanie których wnosił, wykonywał pracę w warunkach szczególnych i tym samym spełnia warunki do przyznania prawa do emerytury. Dodatkowo do odwołania dołączył świadectwo pracy i angaże wystawione przez pracodawcę. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Dodatkowo ZUS wskazał, że do okresów pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach nie uwzględnił okresu zatrudnienia w (...) S.A. w G. i w (...) Sp. z o.o. od 1 lipca 1970r. do 31 grudnia 1998r., ponieważ zajmowane przez ubezpieczonego stanowiska nie figurują w wykazie A jako praca w warunkach szczególnych.

Nadto podniósł, iż (...) sp. z o.o. nie jest następcą prawnym firmy (...) sp. z o.o. Sąd ustalił co następuje: Ubezpieczony A. G., urodzony (...) w dniu 22 grudnia 2014r. złożył wniosek o emeryturę w wieku niższym niż 65 lat z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Ubezpieczony 60 lat ukończył (...) Skarżący, na dzień 1 stycznia 1999r., legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze ponad 25 lat, z tym, że w ocenie ZUS nie udowodnił żadnych okresów pracy w szczególnych warunkach. Ubezpieczony nie jest członkiem OFE.

Po przeanalizowaniu sprawy ZUS wydał zaskarżoną decyzję. Organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję nie uznał za pracę w warunkach szczególnych, pracy wykonywanej w okresie od 1 lipca 1970r. do 31 grudnia 1994r. i od 1 stycznia 1995r. do 31 grudnia 1998r. kolejno w (...) S.A. w G. i w (...) sp. z o.o., ponieważ zajmowane przez ubezpieczonego stanowiska nie figurują w wykazie A jako praca w warunkach szczególnych, a nadto z uwagi na fakt, iż (...) sp. z o.o. nie jest następcą prawnym firmy (...) sp. z o.o. Ubezpieczony podjął zatrudnienie w (...) S.A. w G. w dniu 1 września 1966r. jako uczeń na podstawie umowy o naukę zawodu.

Jako pracownik młodociany pracował do 30 czerwca 1970r. W spornym okresie zatrudnienia od 1 lipca 1970r. do 31 maja 1972r. wykonywał prace związane z eksploatacją urządzeń elektroenergetycznych. Ubezpieczony uczestniczył w przeglądach, naprawie, konserwacji i utrzymaniu linii napowietrznych niskich i średnich napięć, stacji transformatorowych, oświetlenia ulicznego, linii kablowych oraz usuwaniu awarii i przy planowanych remontach tych urządzeń. Następnie od 1 czerwca 1972r. faktycznie przejął obowiązki dyspozytora kierowania ruchem energii elektrycznej (...).

W tym czasie przez pełne dniówki robocze w systemie trzyzmianowym, zajmował się nadzorem nad właściwą pracą ekip elektromonterów naprawiających i remontujących sieci elektroenergetyczne. W szczególności drogą radiową wydawał dyspozycje poszczególnym ekipom i dopuszczał je do pracy na konkretnym odcinku linii, czy też konkretnej stacji transformatorowej. W tym czasie zasadniczo kierował pracą pracowników pogotowia energetycznego i elektromonterów w brygadzie niskich i średnich napięć. Monitorował też pracę urządzeń elektroenergetycznych na podległym obszarze, koordynując pracę i ruch sieci energetycznych.

W kolejnym spornym okresie od 1 stycznia 1995r. do 31 grudnia 1998r. ubezpieczony pracował w (...) sp. z o.o., gdzie nadal wykonywał prace związane z nadzorem nad pracą pracowników pogotowia energetycznego i elektromonterów w brygadzie niskich i średnich napięć, a także monitorowaniem pracy urządzeń elektroenergetycznych na podległym obszarze, koordynowaniem pracy i ruch sieci energetycznych. Pracę powyższą ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie był kierowany do innych prac. Pracodawcy: (...) S.A. w G. oraz (...) Sp. z o.o. nie wydali ubezpieczonemu świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych za sporne okresy.

Świadectwo takie wydał mu dopiero jego obecny pracodawca za okres od 1 lipca 2002r. do 31 grudnia 2008r., tj. pracy na stanowisku dyspozytora (...), powołując się na prace wymienione w wykazie A dziale XIV poz. 24 pkt.1 stanowiącym załącznik do zarządzenia nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12.08.1983r. w sprawie określenia stanowisk pracy w resorcie górnictwa i energetyki, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: zeznań świadków: J. M. i J. H. (zapis rozprawy z dnia 15 lipca 2014r. minuty od 8.32 i nast.), przesłuchania ubezpieczonego (zapis rozprawy z dnia 15 lipca 2014r. minuty od 30.00 i nast.), akt osobowych ubezpieczonego (koperta – k. 59 a,.s.) oraz akt organu rentowego dołączonych do sprawy.

Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności Sąd dał w pełni wiarę zeznaniom świadków i ubezpieczonego, gdyż są spójne i wzajemnie się potwierdzają. Należy również podkreślić, że zarówno świadkowie, jak i sam ubezpieczony precyzyjnie i w sposób nie budzący wątpliwości określili charakter pracy odwołującego. Nadto zeznania świadków i ubezpieczonego znajdują potwierdzenie w aktach osobowych ubezpieczonego m.in. w wystawionych przez pracodawcę świadectwach wykonywania prac w szczególnych warunkach.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego A. G. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 748) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.

27. W myśl 184 ust 2 ustawy emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W zakresie określenia wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ww. ustawy, rodzajów prac lub stanowisk oraz warunków, na podstawie których ubezpieczonym przysługuje prawo do emerytury art. 32 ust. 4 odsyła do uregulowań Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zm.). W myśl § 3 i 4 rozporządzenia, pracownik który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w załączonym do rozporządzenia wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1. osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn 2. ma wymagany 25 letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.

W wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, określone zostały prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. W myśl działu II wykazu A określającego prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego, a stanowiącego Załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze do takich prac należą: „Prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych”.

Z kolei w dziale XIV pod poz. 24 wymieniono kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostawało ustalenie, czy ubezpieczony spełnia przesłanki do nabycia emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w warunkach szczególnych po ukończeniu 60 roku życia. Warunkiem nabycia uprawnień emerytalnych według art. 184 jest spełnienie przesłanki stażu przed dniem 1 stycznia 1999r.

Brak w treści art. 184 przesłanki końcowej daty spełnienia pozostałych warunków nabycia uprawnień emerytalnych (tj. na dzień 31 grudnia 2008r.) powoduje, że ubezpieczeni, którzy w chwili wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych posiadali wymagany okres ubezpieczenia (szczególny i zwykły), mogą realizować prawo do emerytury na starych zasadach po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w art. 32 również po dniu 31 grudnia 2008r. oraz nieprzystąpieniu do OFE albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

Wszystkie przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. Należy podkreślić, że okres zatrudnienia może być zaliczony do pracy w warunkach szczególnych, gdy pracownik faktycznie wykonywał prace objęte wykazem prac uprawniających do wcześniejszej emerytury, pomimo że stanowisko jakie mu formalnie przypisano nie jest wymienione w wykazie. Wymieniony wyżej wykaz A nie określa bowiem stanowisk pracy, ale definiuje rodzaj prac, które są uważane za wykonywane w szczególnych warunkach. Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania pracy jako realizowanej w szczególnych warunkach ma nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj, charakter i warunki pracy.

Według oceny Sądu postępowanie dowodowe przeprowadzone w tej konkretnej sprawie wykazało, że ubezpieczony A. G. ukończył 60 rok życia i na dzień 31 grudnia 1998r. udowodnił łącznie ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym ponad 15 lat pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach. Nie budzi wątpliwości Sądu, że praca ubezpieczonego w (...) S.A. w G. od 1 lipca 1970r. do 31 grudnia 1994r. i w (...) sp. z o.o. w P. od 1 stycznia 1995r. do31 grudnia 1998r. była faktycznie pracą w warunkach szczególnych określoną w wykazie A: - w dziale II, pod poz. 2, tj. pracą przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych oraz - w dziale XIV, pod poz. 24, tj. pracą związaną z kontrolą międzyoperacyjną, kontrolą jakości produkcji i usług oraz dozorem inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, tj. prace określone w cytowanym wyżej dziale II wykazu, poz.

2. W tym zakresie Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 kwietnia 2013r., w sprawie III AUa 1381/12 (Lex 1311959), gdzie wskazano, że praca elektromontera instalacji i urządzeń elektroenergetycznych wykonywane w przedsiębiorstwie zajmującym się wytwarzaniem i przesyłaniem energii elektrycznej, są pracami w szczególnych warunkach. Organ rentowy nie uwzględnił odwołującemu spornych okresów pracy, argumentującże stanowiska zajmowane przez ubezpieczonego nie figurują w wykazie A jako praca w warunkach szczególnych, a nadto z uwagi iż (...) sp. z o.o. nie jest następcą prawnym firmy (...) sp. z o.o.

Trzeba jednak podkreślić, iż w myśl z ugruntowanego już stanowiskiem judykatury i doktryny „sądy pracy i ubezpieczeń społecznych rozpoznając sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych dokonują kontroli zgodności decyzji administracyjnych wydanych w tych sprawach z prawem w trybie odrębnym określonym w kodeksie postępowania cywilnego, w którym to trybie nie obowiązują ograniczenia dowodowe obowiązujące w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed organami rentowymi” (vide – wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 1996r., sygn. akt III AUr 235/96, Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 1997r.., nr 1, poz. 2).

Z kolei w wyroku z dnia 25 lipca 1997r. sygn. akt II UKN 186/97 Sąd Najwyższy stwierdził, że: „W postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty określone w § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1984r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) ”( OSNP z 1998r, Nr11, poz. 342 ). Tak więc w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych mogą być przeprowadzane wszelkie dowody zmierzające do prawidłowego rozstrzygnięcia, w tym dokumentacja osobowa, czy zeznania świadków.

Z powyższych przyczyn, Sąd stwierdził, że ubezpieczony z momentem złożenia wniosku emerytalnego spełnia łącznie wszystkie warunków niezbędne do przyznania emerytury z obniżonego wieku, wynikających z treści art. 184, ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym jego odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku. SSO Joanna Smycz