Court upheld drunk driving conviction and 6-year ban despite defense's claim of limited criminal responsibility.
Legislator summary
AI generatedThe District Court in Radomsk ruled that the defendant, W. W., committed the crime of driving under the influence of alcohol while already serving a ban. The defendant appealed, arguing that expert psychiatric opinions incorrectly classified his state of mind as limited criminal responsibility under Article 31 § 2 of the Criminal Code. The Court of Appeal rejected this defense, affirming the first-instance verdict which imposed a six-year driving ban and a fine.
Legislator headnote
AI generatedArt. 178a § 4 kk; Art. 31 § 2 kk; Art. 42 § 2 kk: The court established that driving under the influence constitutes a serious offense warranting severe penalties, and the defense of limited criminal responsibility does not justify reducing the statutory ban on driving to less than six years in such cases.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt. IV Ka 300/15
UZASADNIENIE
W. W. został oskarżony o to, że : w dniu 17 sierpnia 2014r. o godz. 19.05 w miejscowości (...), gm. M. jechał jako kierujący samochodem osobowym marki V. (...) o nr rej. (...)PT w ruchu lądowym będąc w stanie nietrzeźwości 0,74 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, przy czym czynu tego dopuścił się będąc już uprzednio karanym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. T.sygn. akt VII K 885/12 z dnia 07.02.2013r. za kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości i posiada czynny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lata, przy czym czynu tego dopuścił się będąc już uprzednio karanym wyrokiem Sądu Rejonowego w J. sygn. akt II K 961/13 z dnia 15.05.2014r. za kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości i posiada czynny zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, tj. o czyn z art. 178a § 4 kk Sąd Rejonowy w Radomsku wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2015r. w sprawie VI K 584/14: 1.oskarżonego W.
W. uznał za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu z tą zmianą jego opisu, że ustalił, iż w chwili dopuszczania się zarzucanego czynu działał w warunkach art. 31 § 2 kk, czym wyczerpał dyspozycję art. 178a § 4 kk w zw. z art. 31 § 2 kk i za to na podstawie art. 178 a § 4 kk wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności;
2. na podstawie art. 69 § 1 i 4 kk w zw. z art. 70 §1 pkt 1 kk warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres próby 2 lat;
3. na podstawie art. 73 § 1 kk oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora;
4. na podstawie art. 71 § 1 kk wymierzył oskarżonemu karę 80 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych;
5. na podstawie art. 42 § 2 kk orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego, co do wszystkich kategorii pojazdów na okres 6 lat: 6.na podstawie art. 72 § 1 pkt 6 kk zobowiązał oskarżonego do poddania się leczeniu odwykowemu od uzależnienia od alkoholu w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku; 7.na podstawie art. 50 kk orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci obowiązku podania wyroku do publicznej wiadomości poprzez ogłoszenie jego treści na stronie internetowej Sądu Rejonowego w Radomsku przez okres 1 miesiąca; 8.zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.
J. K. kwotę 619,92 złotych tytułem obowiązku zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej oskarżonemu z urzędu; 9.zwolnił oskarżonego od uiszczenia kosztów sądowych, które w całości przejął na rachunek Skarbu Państwa. Apelację od powyższego wyroku w całości wniósł oskarżony W. W. wskazując, iż nie zgadza się z treścią wyroku, a mianowicie, iż nie zgadza się z opinią biegłych psychiatrów, którzy uznali, że w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu działał on w warunkach określonych w art. 31 § 2 kk.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego W. W.. Apelacja obrońcy oskarżonego wywiedziona z treści art. 438 pkt 4 kpk zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu kary:
a) pozbawienia wolności;
b) okresu jej zawieszenia a wynikająca z niezastosowania przy wymierzeniu kary art 31 § 2 kk aczkolwiek Sąd ustalił, że oskarżony w chwili dopuszczenia się zarzucanego mu czynu działał w tych warunkach, c) grzywny - wynikającej z nieuwzględnienia przy jej wymierzaniu stanu materialnego oskarżonego, d) środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 6 lat, a więc bardzo długi okres. Nadto obrońca wniósł o zwolnienie oskarżonego W. W. od kosztów za II instancję i wniósł o zasądzenie kosztów obrony z urzędu.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 14 lipca 2015 roku Obrońca z urzędu oskarżonego popiera wniesioną przez siebie apelację, za wyjątkiem pkt II b, dotyczącego warunkowego zawieszenia wykonania kary. Okazuje nadto kartę informacyjną z dnia 26 czerwca 2015 roku wystawioną przez Szpital Wojewódzki im. (...) II w B. Oddział Psychiatryczny II, z której wynika, iż oskarżony przebywał na Oddziale Psychiatrycznym od 01 czerwca do 26 czerwca 2015 roku z rozpoznaniem: epizod depresyjny, choroba afektywna, dwubiegunowa- F31.4. W konkluzji obrońca wnosi o zmniejszenie oskarżonemu orzeczonej kary pozbawienia wolności, zmniejszenie kary grzywny; nadto wnosi o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone.
Oskarżony popiera własną apelację, przyłącza się do apelacji obrońcy. Prokurator wnosi o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje obrońcy oskarżonego jak i oskarżonego są bezzasadne, a zarzuty w nich podniesione nie zasługują na uwzględnienie. Oczywistym jest, że oskarżony W. W. będąc w stanie nietrzeźwości w dniu 17 sierpnia 2014 roku, poruszał się po drodze publicznej pojazdem mechanicznym co nie było kwestionowane w toku postępowania. Odnosząc się do zarzutu zawartego w apelacji oskarżonego wskazać należy, iż biegli w toku postępowania przygotowawczego uznali, że oskarżony W. W. jest chory psychicznie, albowiem cierpi na chorobę afektywna dwubiegunową, nie jest on jednak upośledzony umysłowo.
W czasie popełnienia zarzucanego mu czynu miał ograniczoną w znacznym stopniu zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem ze względu na zaostrzenie choroby afektywnej dwubiegunowej oraz stan upojenia prostego, który to stan upojenia miał w czynie znaczenie drugorzędne. Nadto w toku postępowania sądowego w opinii uzupełniającej biegli psychiatrzy wskazali, iż oskarżony w chwili czynu działał w warunkach opisanych w art. 31 § 2 kk. Oskarżony podniósł natomiast zarzut, iż biegli pierwotnie wskazali, iż w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu działał on w warunkach określonych w art. 31 § 1 kk, co nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Klarownie wynika z niego, iż w czasie popełnienia inkryminowanego czynu oskarżony W. W. miał ograniczoną poczytalność, nie działał natomiast w warunkach art. 31 § 1 kk. Nie sposób zatem zgodzić się z lakoniczną argumentacją wskazaną przez oskarżonego w apelacji, która stanowi jedynie polemikę z ustalonym opisem czynu. Podkreślić należy, iż czyn popełniony w warunkach art. 31 § 2 kk, wbrew sugestii oskarżonego, jest zawiniony i stanowi przestępstwo. Odnośnie zarzutu obrońcy oskarżonego, dotyczącego rażącej niewspółmierności kary pozbawienia wolności, grzywny i środka karnego, wskazać należy, iż w aspekcie ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego w zakresie zasad wymiaru kary i środków karnych wypływa konkluzja, iż zmiana kary w instancji odwoławczej nie może nastąpić w każdym wypadku, w którym jest możliwa wedle własnej oceny Sądu Odwoławczego, lecz wtedy tylko, gdy kara orzeczona nie daje się zaakceptować z powodu różnicy pomiędzy nią a karą sprawiedliwą, różnicy o randze zasadniczej i rażącej (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1995 roku, KZS 4/96 poz. 42; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1972 roku, V KRN 230/72, niepublikowany).
Podzielając powyższy pogląd Sądu Najwyższego, Sąd Okręgowy zważył również, iż rażąca niewspółmierność kary określona w art. 438 pkt 4 k.p.k. zachodzi wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można przyjąć, iż zachodzi wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd I instancji, a tą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w art. 53 k.k. w zw. z art. 56 k.k. oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo Sądu Najwyższego Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zważyć należy, iż Sąd Rejonowy dokonał nie tylko prawidłowych ustaleń faktycznych oraz rzetelnej i wnikliwej oceny zebranych dowodów, ale także właściwie ocenił zachowanie oskarżonego i uwzględnił całokształt okoliczności podmiotowych i przedmiotowych rzutujących na wymiar orzeczonych wobec W.
W. kar zasadniczych i środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 lat. Prawidłowo bowiem Sąd meriti uwzględnił na niekorzyść oskarżonego uprzednią wielokrotną karalność, w tym dwukrotnie za prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu drogowym w stanie nietrzeźwości, a także fakt, iż mając świadomość obowiązującego zakazu prowadzenia pojazdów jechał samochodem w dniu 17 sierpnia 2014 roku. W tym stanie rzeczy, orzeczona wobec oskarżonego kara jest adekwatna do stopnia zawinienia i społecznej szkodliwości popełnionego przez niego czynu, a nade wszystko spełni pożądane cele zapobiegawcze i wychowawcze, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Sąd meriti biorąc pod uwagę fakt, iż w chwili zdarzenia oskarżony działał w warunkach ograniczonej w znacznym stopniu poczytalności, uwzględnił tenże fakt jako okoliczność łagodzącą przy wymiarze kary jak i środka karnego. Kara 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania nie jest karą surową. Tym bardziej mając na względzie dotychczasową karalność oskarżonego W. W.. Nadmienić należy, iż Sąd meriti zastosował art. 69 § 4 kk warunkowo zawieszając wykonanie kary, co dopuszczalne jest w przypadku sprawcy występku z art. 178a § 4 kk jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, a takim wypadkiem było właśnie działanie w warunkach art. 31 § 2 kk.
W kwestii kary grzywny, jest to jedyna kara, która realnie wykonana wywrze skutki względem osoby oskarżonego. Sąd nie znalazł podstawi do zmiany wyroku w tym zakresie. Oskarżony co prawda jest rencistą, nie posiada jednakże nikogo na utrzymaniu a nadto może ewentualne ubiegać się o możliwość spłaty grzywny w systemie ratalnym. Podkreślić należy, iż postępowanie oskarżonego wymaga zdecydowanego działania ze strony sądu, między innymi poprzez odpowiednią represyjność orzeczeń w tego rodzaju sprawach. Zdaniem bowiem Sądu Okręgowego wymierzenie w takim przypadku kary zbyt łagodnej sprawiłoby, że kara ta nie spełniłaby swych celów w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, powodując w opinii publicznej przekonaniu o bagatelizowaniu przez sąd tego rodzaju przestępstw i pobłażaniu ich sprawcom.
Odnosząc się natomiast do orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na lat 6 stwierdzić należy, że notoryczne lekceważenie zasad ostrożności i bezpieczeństwa w komunikacji przez oskarżonego wymaga, wbrew stanowisku obrońcy, stosowania surowej represji karnej i orzekania przedmiotowego zakazu na okres 6 lat. Kolejne poruszanie się oskarżonego w stanie nietrzeźwości stwarza realne zagrożenie dla innych uczestników ruchu i winno zostać właściwie napiętnowane w celu realnego wzmożenia bezpieczeństwa na drogach.
Nadmienić należy, iż środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych nie jest wysoki, mając na uwadze nowelizację przepisów kodeksu karnego, które to zmiany weszły w życie w dniu 18 maja 2015r. Zgodnie z obowiązującym obecnie art. 42 § 2 kk Sąd orzeka, na okres nie krótszy niż 3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa wymienionego w § 1 był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, art. 174 lub art. 177.
Jednocześnie zmiana objęła także § 3 powyższego przepisu, zgodnie z którym Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 4 kk (…). W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu Okręgowego, kara i środek karny na poziomie ustalonym przez Sąd I instancji uwzględniają w sposób należyty okoliczności popełnienia przedmiotowego przestępstwa oraz są adekwatne do stopnia stanu nietrzeźwości oraz rangi naruszonych norm prawnych, oraz uwzględniają jako okoliczność łagodzącą działanie w warunkach ograniczonej poczytalności w znacznym stopniu.
Z uwagi na powyższe zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy jako słuszny i odpowiadający przepisom prawa. W oparciu o przepisy powołane w sentencji wyroku Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata J. K. kwotę 516,60 złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym oraz zwolnił oskarżonego W. W. od opłaty za drugą instancje i od zwrotu wydatków poniesionych przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym, mając na uwadze jego sytuacje materialną.