Legislator Case Law & Legislation
I C 1080/14 AI generated

Court dismissed claim for compensation for use of farm based on invalid revocation of gift due to lack of ingratitude.

Case Number I C 1080/14
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The court dismissed the plaintiffs' lawsuit seeking compensation for the unauthorized use of a farm and the revocation of a gift. Although plaintiffs alleged the defendant committed 'outrageous ingratitude' by using abusive language and restricting grandchildren's contact, the court found these actions insufficient to meet the high legal threshold for revocation. Consequently, the court ruled that the gift remained valid and the claim for damages was without merit.

Legislator headnote

AI generated

Art. 1021 § 1 k.c.; Art. 898 § 1 k.c.: A claim for compensation based on the revocation of a gift due to outrageous ingratitude is dismissed if the alleged misconduct does not objectively constitute a serious violation of the donor's rights or a deliberate intent to harm.

Keywords

AI generated
revocation of gift outrageous ingratitude compensation for use unjust enrichment family law dispute

Cited Legislation

AI generated
Art. 1021 § 1 k.c.
Art. 898 § 1 k.c.
Zgodnie z art. 898 § 1 kc, darczyńca może odwołać darowiznę już wykonaną w razie dopuszczenia się przez obdarowanego rażącej niewdzięczności.
Art. 98 kpc
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc w zw.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygnatura akt I C 1080/14

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w Ostrołęce I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Anna Domian Protokolant: st. sekr. sądowy Agnieszka Radecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. w O. sprawy z powództwa J. P. (1) i H. P. przeciwko B. P. (1) o zapłatę orzeka:

1. oddala powództwo;

2. zasądza od powodów J. P. (1) i H. P. na rzecz pozwanej B. P. (1) kwotę 77 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt. I C 1080/14

UZASADNIENIE

W dniu 15.12.2014r. J. P. (1) i H. P. – reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika – wnieśli pozew przeciwko B. P. (1) o zapłatę kwoty 500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty – tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gospodarstwa rolnego położonego w N., w okresie od 5.8.2014r. do dnia wyprowadzenia się pozwanej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik powodów wniósł jednocześnie o wydanie postępowania wstępnego obejmującego ustalenie, że doszło do skutecznego odwołania darowizny przedmiotowego gospodarstwa rolnego.

W uzasadnieniu pełnomocnik powodów wskazał, że powodowie w dniu 25.7.2014r. odwołali darowiznę uczynioną na rzecz powódki w umowie z (...). Wskazał, że pozwana, mimo wezwań, nie złożyła oświadczenia o zwrocie darowizny i korzysta z gospodarstwa. W uzasadnieniu pozwu pełnomocnik powodów ponadto złożył wniosek o wydanie postanowienia częściowego co do umowy z (...). Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik pozwanej oświadczył, że przyczyny, które powodowie wskazali w oświadczeniu o odwołaniu darowizny są nieprawdziwe i nie mogły skutkować odwołaniem darowizny; kwestionował również wysokość roszczenia.

Podnosił, że oświadczenie o odwołaniu darowizny powoduje jedynie skutek obligacyjny. Wnosił o oddalenie wniosku o wydanie postanowienia wstępnego podnosząc, że nie jest dopuszczalne wystąpienie z roszczeniem o ustalenie w sytuacji, gdy powodowie mogą wystąpić z dalej idącym żądaniem. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: (na podstawie twierdzeń stron w zakresie w jakim były bezsporne; niżej powołanych niekwestionowanych dokumentów bądź kserokopii dokumentów; częściowo zeznań świadków M. P., B. P. (2), C. B., E. K. ) Na podstawie umowy z (...).

H. P. i J. P. (1) darowali synowi i synowej – J. P. (2) i B. P. (1) – gospodarstwo rolne o pow. (...), położone w N. gm. L.. (umowa k. 20-24) W piśmie z 1.12.2014r. pełnomocnik J. P. (1) i H. P. wezwał B. P. (1) do zapłaty kwoty 500 zł. (wezwanie k.

8) W dniu 25.7.2014r. H. P. i J. P. (1) sporządzili pismo zawierające oświadczenie o odwołaniu darowizny; pismo zostało doręczone B. P. (1). W piśmie oświadczyli, że obdarowana dopuściła się wobec darczyńców i osób im bliskich rażącej niewdzięczności i wskazali na czym ta niewdzięczność polegała. (k. 10-11) B. P. (1) w kwietniu 2014r. zwracała się do powodów słowami uznawanymi za obraźliwe. Zabrania dzieciom kontaktów z dziadkami.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo jest bezzasadne. Trafnie podnosi pełnomocnik powodów, że oświadczenie o odwołaniu darowizny – o ile jest skuteczne – wywołuje jedynie skutek obligacyjny, tzn. że samo oświadczenie darczyńcy nie powoduje powrotnego przejścia własności rzeczy na darczyńcę. (zob. post. SN z 15.2.2012r., I CSK 284/11). Skutek rzeczowy następuje dopiero, gdy obdarowany, wobec którego odwołano darowiznę, złoży oświadczenie woli o przeniesieniu własności rzeczy na darczyńcę. Ponieważ bezspornie pozwana takiego oświadczenia woli nie złożyła, powództwo o zapłatę już z tego względu należało oddalić.

Roszczenie o zapłatę z tytułu wynagrodzenia za bezumowne posiadanie jest przedwczesne, skoro pozwana w dalszym ciągu ma tytuł prawny do posiadania gospodarstwa rolnego otrzymanego od powodów (wraz z byłym mężem). Bezzasadne były wnioski pełnomocnika powodów, zarówno o wydanie postanowienia (należało rozumieć, że wyroku) wstępnego, jak i częściowego. Zważyć należy, że zgodnie z art. 318 § 1 kpc Sąd, uznając roszczenie za usprawiedliwione w zasadzie, może wydać wyrok wstępny tylko co do samej zasady, co do spornej zaś wysokości żądania - zarządzić bądź dalszą rozprawę, bądź jej odroczenie.

W niniejszej sprawie nie było potrzeby, a nawet podstaw, do orzekania o zasadzie roszczenia. Wniosek pełnomocnika powodów o wydanie wyroku wstępnego, którego treścią miałoby być „ustalenie, że doszło do skutecznego odwołania darowizny.” nie mógł zostać uwzględniony, gdyż powodowie mogą żądać ustalenia tego faktu, jako przesłanki rozstrzygnięcia w sprawie o dalej idącym skutku. Ugruntowany jest w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że powództwo o ustalenie nie przysługuje – z uwagi na brak interesu prawnego - jeśli strona może dochodzić ochrony swoich praw występując z dalej idącym żądaniem. (zob. np. wyrok SN z 15.5.2013r., III CSK 254/12, lex nr 1353202; wyrok SN z 10.6.2011r., I CSK 568/10, lex nr 932343; wyrok SA w Białymstoku z 23.5.2014r., I ACa 313/13, lex nr 1477017).

Brak również podstaw do wydania wyroku częściowego. Stosownie do treści art. 317 § 1 kpc, Sąd może wydać wyrok częściowy, jeżeli nadaje się do rozstrzygnięcia tylko część żądania lub niektóre z żądań pozwu; to samo dotyczy powództwa wzajemnego. Po pierwsze przypomnieć wypada, że wydanie wyroku częściowego (tak jak i wyroku wstępnego) jest prawem a nie obowiązkiem sądu. W sprawie niniejszej żądanie takie było pozbawione podstaw; nie zachodziła żadna z przesłanek z art. 317 kpc. Ponieważ – jak wyżej wskazano – powództwo należało oddalić jako przedwczesne, nie było potrzeby rozważania, czy powodowie skutecznie odwołali darowiznę.

Tym niemniej wypada zauważyć, że w pierwszej kolejności wątpliwości budził fakt, czy pismo powodów zawierające oświadczenie woli o odwołaniu darowizny (jak k.

11) zostało doręczone pozwanej podpisane. Pozwana twierdziła, że otrzymała pismo niepodpisane, a jeśli tak w rzeczywistości było, to nie mogło wywołać skutków prawnych. Powodowie twierdzili, że pismo to podpisali, aczkolwiek twierdzili jednocześnie, że wysłali pozwanej takie samo pismo jak k. 11 akt. W toku postępowania (k.

57) syn powodów złożył przedmiotowe pismo z podpisami powodów i zeznał, że rodzice podpisali pismo przy nim. Gdyby zeznanie świadka w tym zakresie uznać za wiarygodne, to należałoby stwierdzić, że pozwana otrzymała oświadczenie powodów o odwołaniu darowizny w lipcu 2014r. Przy czym wskazać należy, ze zeznania świadka M. P. były bardzo emocjonalne, ewidentnie stronnicze, nacechowane wrogością w stosunku do pozwanej i dotyczą nieprecyzyjnych, wielu sytuacji sprzed wielu lat i dlatego nie można ich uznać za wiarygodne w całości.

Zdaniem Sądu nie zostało jednak udowodnione, że zaistniały przesłanki do odwołania darowizny. Zgodnie z art. 898 § 1 kc, darczyńca może odwołać darowiznę już wykonaną w razie dopuszczenia się przez obdarowanego rażącej niewdzięczności. Pojęcie rażącej niewdzięczności nie zostało ustawowo zdefiniowane. W licznych orzeczeniach Sąd Najwyższy wskazuje, że chodzi tu przede wszystkim o popełnienie przez obdarowanego przestępstwa skierowanego przeciwko życiu, zdrowiu, czci, godności osobistej czy też mieniu darczyńcy bądź o naruszenie przez obdarowanego spoczywających na nim obowiązków wynikających ze stosunków osobistych czy rodzinnych łączących go z darczyńcą – gdy np. obdarowany odmawia darczyńcy pomocy w razie choroby mimo oczywistej możliwości (np. wyrok SN z 7.05.2003 r., IV CKN 115/01, LEX nr 137593).

Cechy rażącej niewdzięczności mogą mieć także inne zachowania, jeśli w świetle powszechnie przyjmowanych w społeczeństwie reguł postępowania uznać je należy za wysoce niewłaściwe i naganne oraz krzywdzące darczyńcę. Stopień tej naganności określa przymiotnik „rażąca”, którego użycie wskazuje, że naganność ta musi mieć charakter szczególny - wyjątkowy i oczywisty. Zachowanie obdarowanego musi cechować znaczne nasilenie złej woli skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy lub szkody majątkowej (wyrok SN z 26.07.2000 r., I CKN 919/98, LEX nr 50820).

Pojęcie niewdzięczności zawiera w sobie bowiem element celowości - za rażąco niewdzięczne uznać należy tylko takie zachowania obdarowanego, którymi zmierza on w sposób świadomy i celowy do wyrządzenia darczyńcy poważnej krzywdy (wyrok SN z 5.07.2001 r., II CKN 818/00, LEX nr 52608). Istotne znaczenie mają tu więc motywy postępowania obdarowanego. Podkreślić przy tym należy, że kategoria rażącej niewdzięczności ma znaczenie obiektywne - o jej istnieniu nie przesądza samo odczucie pokrzywdzenia po stronie darczyńcy, lecz przesłanka ta musi być oceniana w każdym konkretnym przypadku na podstawie zobiektywizowanych kryteriów.

Z wyjaśnień samych powodów złożonych na rozprawie wynika, że przyczyną złożenia oświadczenia o odwołaniu darowizny były wyzwiska kierowane przez pozwaną w stronę powodów (nie potrafili jednak wskazać, jak często miały miejsce te wyzwiska); fakt, że pozwana po rozwodzie z synem powodów spotyka się z innym mężczyzną, a ponadto, że nie pozwalała dzieciom na kontakty z dziadkami (powodami). Jednoznacznie oświadczyli, że nigdy nie prosili pozwanej o pomoc w chorobie. Z zeznań świadka M. P. i B. P. (2) wynika, że pozwana w jakiś sposób ograniczała kontakt dzieci z powodami, ale takie zachowanie potwierdzone dowodami miało miejsce jeden raz i nie można uznać, że stanowiło wyraz rażącej niewdzięczności.

Również zarzucane pozwanej wyzwiska – jak wynika z materiału dowodowego (zeznania świadka M. P.)– miały miejsce jeden raz, tj. w dniu pogrzebu(...), w kwietniu 2014r. Zeznania świadka M. P. w zakresie wyzwisk i utrudniania kontaktów z wnukami były mniej więcej zgodne z wyważonymi, nie przerysowanymi zeznaniami świadka B. P. (2) i w takim tylko zakresie zasługują na wiarę. Także z zeznań świadka C. B. wynika, że raz był świadkiem sytuacji, gdy pozwana źle się odnosiła do powodów. C. B. zeznał ponadto, że pozwana zabraniała dzieciom kontaktów z powodami, co potwierdziła także świadek E. K..

Zeznania świadka Z. K. stanowią wyraz jedynie negatywnej oceny pozwanej związanej ze związkiem z innym mężczyzną. Świadek nie potrafiła w swoich zeznaniach wskazać konkretnych sytuacji i kiedy miały miejsce, które można by ocenić, jako objaw rażącej niewdzięczności. Świadek A. K. swoje zeznania w istotnych dla niniejszej sprawy kwestiach opierał na informacjach uzyskanych przez powodów i dlatego jego zeznania nie mogą stanowić podstawy wiążących ustaleń Sądu. Brak pomocy w gospodarstwie od 2011r. nie może sam stanowić skutecznej podstawy odwołania darowizny – z uwagi na upływ terminu z art. 898 §1 kc.

Mając na względzie powyższe uwagi i ustalony stan faktyczny, w ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że pozwana nie dopuściła się względem powodów żadnego przewinienia z zamiarem pokrzywdzenia darczyńców, które uzasadniałoby przypisanie jej rażącej niewdzięczności. Stwierdzić należy, że istotą złych relacji między stronami jest rozwód pozwanej z synem powodów i – w większym stopniu - związek pozwanej z innym mężczyzną. Nieuzasadniona jest jednak ocena powodów, że próba ułożenia sobie przez pozwaną życia po rozwodzie stanowi objaw rażącej niewdzięczności i jest zachowaniem celowo wymierzonym w powodów.

O ile utrudnianie kontaktów wnuków z dziadkami nie zasługuje na aprobatę, o tyle trudno znaleźć uzasadnienie dla spełniania przez pozwaną oczekiwań powodów co do jej sposobu życia. Z powyższych względów bezprzedmiotowe było rozważanie wysokości wynagrodzenia. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc w zw. z § 6 pkt 1 taksy adwokackiej. . / -/ A. D.