Social Security Court dismissed pension appeal; vocational training time not counted as special conditions work.
Legislator summary
AI generatedThe Social Security Court dismissed the appellant's appeal regarding the denial of early retirement based on insufficient years of work under special conditions. The appellant argued that periods spent in vocational training and at a farm cooperative should count toward the required 15 years, but the court found the training time did not constitute continuous full-time work under special conditions. Consequently, the court upheld the first-instance decision that only 13 years and 5 months of special work were proven, rejecting the appellant's evidence regarding the missing employment certificate.
Legislator headnote
AI generatedUstawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; Rozporządzenie w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach: okres nauki zawodu połączonej z obowiązkiem dokształcania się w zasadniczej szkole zawodowej nie stanowi okresu pracy w szczególnych warunkach.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn.akt III AUa 1810/14
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2015r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Piotr Prusinowski (spr.) Sędziowie: SA Bohdan Bieniek SA Alicja Sołowińska Protokolant: Agnieszka Charkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. w B. sprawy z odwołania M. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o emeryturę na skutek apelacji wnioskodawcy M. M. od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt V U 1270/13 I. oddala apelację, II. zasądza odM. M.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję. Sygn. akt 1810/10
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 12 czerwca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. powołując się na ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. nr 8, poz. 43 ze zm.) odmówił M. M.prawa do emerytury. Przyczyną odmowy przyznania prawa do emerytury było niespełnienie przez M.
M.wymogu pracy w warunkach szczególnych w wymiarze co najmniej 15 lat. Organ rentowy uznał za udowodniony okres pracy w szczególnych warunkach wynoszący 13 lat, 5 miesięcy i 10 dni. Jako okres pracy w szczególnych warunkach nie został uwzględniony okres zatrudnienia wnioskodawcy od 5 września 1972 r. do 15 listopada 1975 r. w Kółku Rolniczym w P.. Przyczyną nieuwzględnienia powyższego okresu był fakt, że wnioskodawca nie przedłożył świadectwa pracy ani żadnego dokumentu wskazującego na rodzaj, charakter i wymiar czasu pracy we wskazanym zakładzie pracy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. M.. Odwołujący twierdził, że spełnia wszystkie ustawowe warunki do przyznania wcześniejszej emerytury, w tym także wymóg przepracowania 15 lat w warunkach szczególnych. Na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 r. odwołujący wniósł ponadto o zaliczenie jako pracy w warunkach szczególnych okresu jego zatrudnienia od 2 września 1969 r. do 28 lipca 1971 r. w Przedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego w G.. Sąd Okręgowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 30 września 2014 r. oddalił odwołanie. W pisemnych motywach wyroku Sąd pierwszej instancji odwołał się do art. 184 ust 1 i art. 32 ust 1 i ust 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i § 3 i § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Kierując się przesłankami zawartymi w tych przepisach Sąd poczynił ustalenia faktyczne. Przyjął, że odwołujący urodził się w dniu (...), ukończył więc 60 lat, oraz wykazał wymagany przepisami ogólny okres zatrudnienia wynoszący na dzień 1 stycznia 1999 r. ponad 25 lat, a ponadto nie był członkiem OFE. Kwestią sporną pozostawało zatem spełnienie przez wnioskodawcę wymogu 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach. Sąd podniósł, że pierwszym z kwestionowanych okresów zatrudnienia odwołującego było zatrudnienie w Kółku Rolniczym w P. od 5.09.1972 r. do 15.11.1975 r.
Odwołujący nie legitymował się świadectwem pracy za powyższy okres zatrudnienia, nie przedłożył też żadnych innych dokumentów potwierdzających zatrudnienie w Kółku Rolniczym w P.. Jedynym dokumentem z tego czasu, jak wynika z akt osobowych nadesłanych przez archiwum (k:52), jest sporządzone przez odwołującego w dniu 5 września 1972 r. podanie o przyjęcie do pracy w Kółku Rolniczym w S. na stanowisko traktorzysty. Na podaniu tym znajdowała się adnotacja o wyrażeniu przez Zarząd zgody na sezonowe. Z treści życiorysu złożonego przez M.
M.do (...) Zakładów (...) w H. wynikało, że odwołujący po ukończeniu (...) Szkoły Budowlanej dla pracujących w G. przez rok nie był nigdzie zatrudniony, następnie uczęszczał na 6 miesięczny kurs wojskowy kierowców w B. organizowany przez (...) w H.. Od 26.10.1973 r. do 14.10.1975 r. odbywał służbę wojskową, a po jej odbyciu nie był nigdzie zatrudniony. Sąd pierwszej instancji podniósł, że przesłuchany w charakterze strony odwołujący twierdził, iż pracę w Kółku Rolniczym w P. rozpoczął od 1972 r. i pracował do 1975 r. z przerwą na służbę wojskową.
Twierdził, że w okresie zatrudnienia pracował jako traktorzysta. Pracę tą wykonywał codziennie, przez cały rok. Nie był pracownikiem sezonowym. Latem wykonywał prace polowe tj. orki, siewy, koszenie i wykopki, zimą natomiast pracował w lesie przy wyciąganiu kłód i składowaniu ich na składnicy. Wszystkie te prace, jak twierdził, wykonywał ciągnikiem. Zeznał, że z powodu porzucenia pracy nie zostało mu wystawione świadectwo pracy. Legitymację ubezpieczeniową wystawiło mu (...) w G. , a będąc zatrudniony w Kółku Rolniczym w P. nie przedkładał jej do podstemplowania.
Odnosząc się do sporządzonego przez niego podania o pracę skierowanego do Kółka Rolniczego w S. twierdził, że nie podjął pracy i nigdy nie wykonywał tam pracy. Wskazał, że pomimo złożenia podania o pracę do Kółka Rolniczego w S. po miesiącu podjął pracę w KR w P.. Zeznał ponadto, że w życiorysie złożonym do (...) Zakładów (...) w H. nie podał okresu zatrudnia w Kółku Rolniczym, co było spowodowane nieposiadaniem przez niego świadectwa pracy za ten okres zatrudnienia. Celem ustalenia okoliczności dotyczących pracy odwołującego w Kółku Rolniczym w P. Sąd dopuścił dowód z zeznań świadków.
Świadek M. A. zeznał, że pracował z odwołującym w Kółku Rolniczym w P.. Świadek pracował w roku 1971, 1972, 1974 jako pracownik sezonowy w charakterze traktorzysty. Zeznał, że nie zawierał żadnej umowy o pracę z Kółkiem Rolniczym, przychodził do pracy tylko na ustne wezwanie kierownika. Jak nie było pracy to przebywał w domu. Twierdził, że odwołujący również pracował sezonowo na takich samych zasadach. Świadek zeznał, że w ciągu roku faktycznie tylko przez połowę roku wykonywał pracę w Kółku Rolniczym, jednak z przerwami.
Według świadka odwołujący pracował w Kółku w 1973 roku. Z kolei świadek W. Z. (1) zeznał, ze pracował w Kółku Rolniczym w P. jako traktorzysta na podstawie umowy o pracę. Na tym stanowisku pracował codziennie w pełnym wymiarze czasu pracy. Świadek zeznał, ze odwołujący pracował w KR w P. przed służbą wojskową i po odbyciu służby, jako traktorzysta. Odwołujący przychodził codziennie do pracy. Twierdził, że w trakcie zatrudnienia w Kółku Rolniczym razem z odwołującym wykonywali prace na polu, na drogach, w lesie i transporcie, wszystkie te prace były wykonywane na ciągnikach.
Świadek A. B. zeznał, że był zatrudniony w Kółku Rolniczym w P. od 1965 r. do 1989 r. jako traktorzysta. Był pracownikiem stałym. Zeznał, że odwołujący pracował w okresie od 1972 r. do 1975 r. i był również pracownikiem stałym. Odwołujący pracował jako traktorzysta, przychodził do pracy codziennie, pracował od godziny siódmej, czasami nawet 16 godz. dziennie. Wykonywał prace polowe tj. orki, kultywację, koszenia, a zimą wywoził drzewo z lasu i pracował przy remoncie dróg. Świadek twierdził, że otrzymał świadectwo pracy w warunkach szczególnych jako zatrudniony na stanowisku traktorzysty.
Zeznał ponadto, że odwołujący nie pracował w S., bo praca w tym K. miała miejsce dopiero po 1975 r. Świadek A. F. zatrudniony był w KR w P. od 1971 do 1983 r. jako spawacz- traktorzysta. Zeznał, że miał umowę o pracę z Kółkiem Rolniczym. Z zeznań świadka wynikało, że odwołujący był zatrudniony w KR w P. w latach 1972 do 1975 jako traktorzysta i był pracownikiem stałym, nie sezonowym. Jak zeznał, w Kółku Rolniczym wykonywano prace na polu, zimą prace przy remontach dróg, wykonywano też prace leśne. Świadek podał, że pracował w różnych kółkach rolniczych podległych pod (...) K., w tym w KR w S..
W toku postępowania Sąd dopuścił dowód z akt ZUS świadków M. A. i W. Z. (1). Analizując je Sąd zauważył, że e aktach ZUS świadka M. A. brak jest dokumentów potwierdzających okres zatrudnienia w KR w P.. Z kolei w aktach W. Z. (2) znajdowało się świadectwo pracy z okresu zatrudniania w (...) w K. PUM P. od dnia 23.05.1969 r. do 31.08.1971 r., od 01.09.1971 r. do 8.04.1985r. Ponadto, w legitymacji ubezpieczeniowej świadka widniały wpisy z okresu zatrudnienia w Kółku Rolniczym w P.. Oceniając powyższy kwestionowany okres zatrudniania Sąd Okręgowy wziął pod uwagę fakt, iż M.
M.nie legitymował się żadnymi dokumentami potwierdzającymi jego zatrudnienie w Kółku Rolniczym w P.. Ponadto jak wynikało z życiorysu złożonego do (...) Zakładów (...) odwołujący nie wskazał w ogóle aby w spornym okresie był zatrudniony w Kółku Rolniczym w P.. Fakt zatrudnienia w Kółku Rolniczym nie został wskazany również w kwestionariuszu dotyczącym okresów składkowych i nieskładkowych dołączonym do wniosku o ustalenie kapitału początkowego. Również w legitymacji ubezpieczeniowej wnioskodawcy wydanej 19.12.1969r. przez Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego w G. brak wpisów potwierdzających zatrudnienie w Kółku Rolniczym w P. mimo istnienia wpisów z innych zakładów pracy, w tym z bezpośrednio wcześniejszego zatrudnia w (...) w G. oraz z bezpośrednio późniejszego zatrudnienia w (...) w H. (k:52 akt emerytalnych).
W świetle powyższego uznać należało, że odwołujący nie przedstawił wiarygodnych dowodów potwierdzających jego faktyczne zatrudnienie w Kółku Rolniczym w P.. Zeznania przesłuchanych w sprawie świadków W. Z. (2), A. B. i A. F. nie zasługiwały w ocenie Sądu na wiarę. W aktach ZUS świadka W. Z. (2), który był zatrudniony jako pracownik stały w Kółku Rolniczym w P. znajdują się dokumenty potwierdzające jego zatrudnienie w/w zakładzie. Natomiast w aktach osobowych odwołującego uzyskanych z archiwum znajduję się jedynie podanie o pracę w Kółku Rolniczym w S. i adnotacja zarządu o udzieleniu zgody na pracę w charakterze pracownika sezonowego.
W świetle powyższych okoliczności Sąd pierwszej instancji uznał, że nawet jeśli odwołujący wykonywał pracę na rzecz Kółka Rolniczego w P., to miała ona charakter pracy dorywczej, podobnie jak praca świadka M. A., w którego aktach ZUS również brak jest dokumentów potwierdzającej analogiczny okres zatrudnienia w Kółku Rolniczym w P.. Praca odwołującego w Kółku Rolniczym w P. w okresie od 5 września 1972 r. do 15 listopada 1975 r z całą pewnością nie była więc wykonywana w sposób ciągły i w pełnym wymiarze czasu pracy, jak zeznali świadkowie W.
Z. (2), A. B. i A. F.. Sąd nie uznał też wyjaśnień odwołującego się odnośnie przyczyny braku potwierdzenia spornego okresu pracy w jakichkolwiek dokumentach za przekonujące. W odniesieniu do drugiego spornego okresu wskazać Sąd Okręgowy wskazał, iż odwołujący, na podstawie umowy z dnia 2 września 1969 r. o zatrudnienie pracownika młodocianego w celu nauki zawodu, został zatrudniony w celu nauki zawodu zbrojarza- betoniarza w Przedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego w G.. W umowie tej wskazano, że młodociany uczy się w (...) Szkole Budowlanej dla Pracujących i na stanowiskach roboczych wyznaczonych przez przedsiębiorstwa.
Na podstawie kolejnej umowy o pracę (z dnia 1 kwietnia 1971 r.) zostały odwołującemu powierzone obowiązki ucznia- zbrojarza- betoniarza. Z treści świadectwa pracy (...) z dnia 28 lipca 1971 r. wynikało, że w okresie od 2 września 1969 r. do 28 lipca 1971 r. pracował on na stanowisku zbrojarza betoniarza ucznia (...) Szkoły Budowlanej (akta osobowe). W odniesieniu do powyższego okresu zatrudnienia Sąd Okręgowy uznał, że nie jest możliwe zaliczenie pracy świadczonej w trakcie odbywania nauki jako pracy w warunkach szczególnych.
Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, okres nauki zawodu odbywanej przed dniem 1 stycznia 1975 r. w ramach umowy zawartej na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226) był w rozumieniu prawa ubezpieczeń społecznych okresem zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Nie jest to jednak wystarczające do uznania tych okresów za okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.
U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2012 r. (...) 130/12). Nawet wykazanie zatrudnienia młodocianego na podstawie umowy zawartej na podstawie przepisów ustawy z 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy, nie jest wystarczające do uznania tych okresów za okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.
U. Nr 8, poz. 43), ponieważ nie można przyjąć, aby pracownicy młodociani wykonywali tę pracę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (8 godzin dziennie), a co najwyżej w normie czasu pracy przewidzianej dla pracowników młodocianych (por. Wyrok Sadu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 17 czerwca 2014 r., III AUa 1046/13, LEX nr 1483799). Apelacje wniósł M. M.. Zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie art. 32 ust 1 i ust 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i błędną ocenę, że powód w spornych okresach (od dnia 2 września 1969 r. do dnia 28 lipca 1971 r. i od dnia 5 października 1972 r. do dnia 15 listopada 1975 r. nie był zatrudniony w warunkach szczególnych w pełnym wymiarze czasu pracy.
Kierując się wskazanym zarzutem skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku przez jego uchylenie w całości i orzeczenie, że powodowi przysługuje prawo do emerytury. W ocenie skarżącego ustalenia Sądu są dowolne i nie poparte żadnym dowodem. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja nie ma uzasadnionych podstaw. Sposób sformułowania środka zaskarżenia jest wewnętrznie sprzeczny. Z jednej strony skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuca wyrokowi wyłącznie naruszenie przepisu prawa materialnego (który zresztą nie stanowi podstawy prawnej dochodzonej emerytury), z drugiej postrzega uchybienie art. 32 ust 1 i ust 2 ustawy emerytalnej w wadliwych ustaleniach faktycznych.
Kontynuując krytyczne spojrzenie na apelację wnioskodawcy nie można pominąć, że według obowiązującej procedury nie jest możliwe dokonanie „zmiany wyroku przez jego uchylenie i orzeczenie prawa do emerytury”. Pomijając przedstawione niedoskonałości, a jednocześnie porządkując obraz sprawy, można się domyślać, że skarżący nie kwestionuje sposobu rozumienia przepisów prawa materialnego, a wyłącznie skupia uwagę na ustaleniach faktycznych mających znaczenie dla sprawy. W rezultacie uważa, że Przedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego w G. w okresie od dnia 2 września 1969 r. do dnia 28 lipca 1971 r. wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku zbrojarz.
Dodatkowo jest zdania, że zatrudnienie wnioskodawcy w Kółku Rolniczym w P. zostało udowodnione. Sąd Apelacyjny nie podziela przedstawionego powyżej zapatrywania. Sąd pierwszej instancji starannie przedstawił i omówił dostępny materiał dowodowy, kierując się dyrektywą zawartą w art. 233 § 1 k.p.c. nie można uznać, że ocena materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie wiążących ustaleń faktycznych było dowolne, czy też „niepoparte żadnym dowodem”. Słabością apelacji jest niedostrzeganie dostępnych dokumentów.
Z umowy o zatrudnieniu robotnika młodocianego w celu nauki zawodu w przedsiębiorstwie budowalnym, zawartej w dniu 2 września 1969 r. wynika, że elementem tej umowy była nauka w (...) Szkole Budowlanej dla Pracujących, a pracę wnioskodawca wykonywał na stanowiskach roboczych wyznaczonych przez przedsiębiorstwo pod nadzorem szkoły. Wynagrodzenie (§ 6 umowy) przysługiwało za każda godzinę pracy oraz za każdą godzinę dokształcania się. Zapis ten nawiązuje do art. 13 ust 2 i ust 3 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz.
U. Nr 45, poz. 226). Wynika z niego, że młodocianych w wieku powyżej lat 16 obowiązuje normalny czas pracy stosowany w zakładzie pracy. Jednak do czasu pracy młodocianych wlicza się czas dokształcania określonego w art. 12 ust. 2 i 3 bez względu na to, czy nauka odbywa się w godzinach pracy czy poza godzinami pracy, jednakże w wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo. W tych okolicznościach trudno twierdzić, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że wykonywanie pracy na rzecz Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego w G. nie odbywało się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Skoro wnioskodawca uczył się w (...) Szkole Budowlanej, to czas ten był wliczany mu do czasu pracy w Przedsiębiorstwie (mimo, że wówczas faktycznie nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach). Dlatego okres nauki zawodu połączonej z obowiązkiem dokształcania się w zasadniczej szkole zawodowej nie stanowił okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej na zasadach określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.
Nr. 8, poz. 43 ze zm.) – wyrok SN z dnia 24 kwietnia 2009 r. II UK 334/08, OSNP 2010, nr 23-24, poz. 294. Pogląd ten został ugruntowany w orzecznictwie (wyrok SA w Szczecinie z dnia 17 czerwca 2014 r., III AUa 1046/13, LEX nr 1483799, wyrok SA w Lublinie z dnia 9 maja 2013 r., III AUa 280/13 ,LEX nr 1314810, wyrok SN z dnia 22 sierpnia 2012 r., I UK 130/12, LEX nr 1265553. Odnosząc się do drugiego spornego okresu, to jest pracy w Kółku Rolniczym w P., Sąd pierwszej instancji dysponował rozbieżnymi dowodami. Z jednej strony, przesłuchani świadkowie potwierdzali, że wnioskodawca świadczył pracę, z drugiej jednak strony, okoliczności te nie znalazły potwierdzenia w żadnym dokumencie, a sam ubezpieczony we własnoręcznie napisanym życiorysie złożonym do (...) Zakładów (...) w H. (w okresie bezpośrednio następującym po domniemanym zatrudnieniu) nie wspominał nic o pracy w Kółku Rolniczym w P..
W świetle wskazanego zestawienia należy ocenić zarzut apelującego kwestionujący ustalenia faktyczne Sadu pierwszej instancji. Nie wypada on korzystnie dla odwołującego się. Apelacja nie zwiera argumentów pozwalających na podjęcie skutecznej polemiki z ustalaniami Sądu pierwszej instancji. Sąd ten poruszając się w granicach zakreślonych przez art. 233 § 1 k.p.c. wyjaśnił dlaczego zeznania świadków uznał za niewiarygodne. Sąd odwoławczy ocenę tą podziela. Sprawia to, że również w tym zakresie środek odwoławczy nie prowadzi do zmiany zaskarżonego wyroku.
Dlatego zgodnie z art. 385 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. O kosztach procesu rozstrzygnięto według reguły wskazanej w art. 98 k.p.c.