Legislator Case Law & Legislation
VIII U 187/15 AI generated

Social security court allows employee's appeal, ruling she was genuinely employed and subject to mandatory insurance.

Case Number VIII U 187/15
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Allowed / Granted

Legislator summary

AI generated

The Social Security Court overturned the ZUS decision denying mandatory social insurance coverage to the appellant. The court found that the employer failed to prove the employment contract was a sham or that the work was merely nominal. Consequently, the court ruled the employee was genuinely performing duties and thus subject to mandatory social insurance obligations.

Legislator headnote

AI generated

Art. 22 k.p.; Art. 58 § 2 k.c.; Art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: A labor contract is not void merely because it is challenged as a sham; the court must assess the factual reality of work performance to determine if mandatory social insurance applies.

Keywords

AI generated
social insurance coverage labor contract validity sham employment mandatory insurance obligations social security court factual work performance public interest assessment

Cited Legislation

AI generated
Art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych
na podstawie art. 83 ust.
Art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych
1 w związku z art. 38 ust.
Art. 68 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Zgodnie z treścią art. 6 ust.
Art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych
1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.
Art. 22 k.p.
Tym samym, w odniesieniu do umowy o pracę pozorność polega na tym, że strony nie zamierzają osiągnąć skutków wynikających z tej umowy, a określonych w art. 22 k.p. (por.
Art. 58 § 2 k.c.
była czynnością pozorną i jako taka nieważną w rozumieniu art. 58 § 2 k.c. w zw.
Art. 477 § 14 pkt 2 k.p.c.
Mając powyższe na uwadze, z mocy powołanych przepisów i art. 477 14 § 2 k.p.c., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku (pkt 1).
Art. 98 k.p.c.
W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł o kosztach zastępstwa procesowego na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 12 ust.

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt VIII U 187/15

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta Łanowy Protokolant: Kamila Niemczyk po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015 r. w Gliwicach sprawy M. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przy udziale zainteresowanego M. M. o podleganie pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu na skutek odwołania M. F. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 19 grudnia 2014 r. nr (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że uznaje, iż odwołująca M. F. jako pracownik u płatnika składek M. M. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 18 czerwca 2014 r., 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz odwołującej M. F. Kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. (-) SSO Jolanta Łanowy VIII U 187/15

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 grudnia 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na podstawie art. 83 ust. 1 w związku z art. 38 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1442 ze zm.) stwierdził, że ubezpieczona M. F. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 18 czerwca 2014r. z tytułu zgłoszenia do tych ubezpieczeń jako pracownik u płatnika składek M.

M.. W uzasadnieniu ZUS zakwestionował ważność umowy o pracę pomiędzy ubezpieczoną a zainteresowanym, z uwagi na brak faktycznych dowodów świadczenia przez nią pracy w spornym okresie oraz okoliczności faktyczne potwierdzające, w ocenie organu, powyższe, tj.: krótki okres podlegania ubezpieczeniom, szybkie zaprzestanie świadczenia pracy, brak zastępstwa do wykonywania czynności powierzonych ubezpieczonej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. F., domagając się jej zmiany poprzez stwierdzenie, iż w okresie od dnia 18 czerwca 2014r. podlegała pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu.

W uzasadnieniu wskazała, iż rzeczywiście świadczyła pracę – na stanowisku kierownika sprzedawcy, przejmując obowiązki które do tego czasu wykonywał osobiście właściciel –płatnik składek. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wskazując ponad zarzutem pozorności stosunku pracy także zarzut sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Zainteresowany M. M. poparł odwołanie skarżącej. Sąd ustalił, co następuje: M. M. prowadzi działalność gospodarczą z siedzibą przy ul. (...) w P., pod nazwą BE H..

Jest właścicielem 2 sklepów spożywczych, w tym „Od i do” znajdującego się w P. przy ul. (...) D oraz punktu dorabiania kluczy i sprzedaży papierosów. W spornym okresie zatrudniał 3 pracowników. W dniu 18 września została zawarta umowa o pracę między ww. pracodawcą a M. F. na okres próbny od 18.06.2014r. do 17.09.2014r. na stanowisku kierownik-sprzedawca, w pełnym wymiarze czasu pracy. Miejsce pracy ustalono jako siedzibę pracodawcy, natomiast wynagrodzenie określono w wysokości 2,774,96zł. Następnie, w dniu 18.09.2014r. została zwarta umowa pomiędzy ww. stronami na czas określony do 29 lutego 2016r. na tych samych warunkach pracy i płacy.

W zaświadczeniu lekarskim z 18.06.2014r. wskazano, iż brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy na ww. stanowisku. Ubezpieczona, posiada wykształcenie wyższe – licencjat w specjalności administracja samorządowa. Przed rozpoczęciem zatrudnienia ubezpieczona wykonywała różne prace: jeszcze w okresie studiów jako sprzedawca w sklepie spożywczym, w okresie od 1.02.2008r. do 31.08.2008r. na stanowisku pracownik działu obsługi klienta w (...) sp. z o.o. w M. oraz w okresie od 10.08.2009r. do 15.05.2010r. w (...) im. (...) w O. na stanowisku kasjer-doradca klienta.

Ostatnim zatrudnieniem ubezpieczonej była pracy w banku (...) na stanowisku specjalisty ds. produktów bankowych na czas określony, która wygasła po zakończeniu urlopu wychowawczego. Ubezpieczona, o poszukiwaniu przez zainteresowanego M. M. pracownika na stanowisko kierownika, powzięła wiadomość z ogłoszenia wywieszonego na ścianie budynku sklepu (...) i do” przy ul. (...) D w P. – stanowiącego następnie jej miejsce pracy. Po przeprowadzonej rozmowie kwalifikacyjnej zainteresowany M. M. zawarł z ubezpieczoną umowę o pracę. Oprócz ubezpieczonej w sklepie pracowała od kilku lat także świadek D.

G. – sprzedawca i właściciel. Do obowiązków odwołującej należało fakturowanie, składanie zamówień, kontakt z przedstawicielami handlowymi i dostawcami, kontrola stanu magazynowego i dokumentacji, ale także w razie potrzeby obsługa klientów w sklepie (...) i do”. Faktury podpisywał pracodawcę, choć zdarzało się, iż w razie odbioru towaru także ubezpieczona czy inny pracownik. Nadto odwołująca sporadycznie świadczyła prace w punkcie przy ul. (...), przy obsłudze maszyny do przerabiania cygar na papierosy. Prace wykonywała od 8:00 do 16:00.

Ubezpieczona dopiero w sierpniu 2014r. poinformowała pracodawcę o tym, że spodziewa się dziecka, gdyż wcześniej nie miała świadomości o swoim stanie. Od dnia 1.09.2014r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Niezdolność do pracy spowodowana była ciążą. W zastępstwie nieobecności odwołującej pracodawca nie zatrudnił na jej miejsce innego pracownika, a przejął ponownie obowiązki dotyczące kierowaniem sklepem, zatrudniając jedynie kolejnego pracownika z minimalnym wynagrodzeniem miesięcznym na czas określony. Wynagrodzenie otrzymywane przez ubezpieczoną ustalone było na kwotę 2000 netto, z uwagi na zakres jej obowiązków – przejęcie funkcji kierownika sklepu (...) i do”.

ZUS podczas ustalania prawa do zasiłku chorobowego odwołującej, powziął wątpliwości co do zasadności obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym przez ubezpieczoną i wszczął postępowanie wyjaśniające, które zakończone zostało wydaniem zaskarżonej decyzji. Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie akt organu rentowego, zeznania świadka D. G. oraz wyjaśnień M. M. i odwołującej (nagranie rozprawy z dnia 19 maja 2015r. –płyta k. 34). Zgromadzony materiał był wystarczający i kompletny do poczynienia ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie M. F. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt. 1 i art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1442 ze zm.), zwanej dalej Ustawą, pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Obowiązkowym ubezpieczeniom pracownicy podlegają od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania (art. 13). Za pracownika natomiast – w myśl art. 8 ust 1 - uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem, że jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w ust. 11 - dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca. Po myśli art. 18 ust. 1 podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 18a stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12, tj. przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy Przepis art. 8 pkt 1 ustawy stanowi, iż za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem, że jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w ust. 11 - dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy stan faktyczny ustalony w tej konkretnej sprawie, a wynikający z zeznań odwołującej i zainteresowanego oraz świadków, jak również z dowodów z dokumentów pozwala na uznanie, że umowa o pracę z dnia 18 czerwca 2014r. zawarta między zainteresowanym M.

M. jako płatnikiem składek, a odwołującą M. F. była czynnością pozorną i jako taka nieważną w rozumieniu art. 58 § 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p. – tak jak to twierdzi organ rentowy– czy też nie i jakie są tego przyczyny. Za ugruntowany w judykaturze i doktrynie uznać należy pogląd, że nie podlega pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu osoba, która zawarła umowę o pracę dla pozoru, a więc w sytuacji, gdy przy składaniu oświadczeń woli obie strony miały świadomość, że osoba ta, określona w umowie jako pracownik, nie będzie świadczyć pracy, a druga strona, określona w umowie jako pracodawca, nie będzie z tej pracy korzystać.

Przy czym nie tyle chodzi o pozorność oświadczenia woli w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. (względną), a więc o ukrycie innego, rzeczywistego oświadczenia woli, co o pozorność bezwzględną, a więc złożenie oświadczenia woli dla pozoru, gdy strony w ogóle nie mają zamiaru wywołania żadnych skutków prawnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2000 r., II UKN 744/99). W takiej sytuacji w ogóle nie dochodzi do złożenia oświadczeń woli, a tym samym do nawiązania stosunku pracy, a jedynie do stworzenia pozorów jego nawiązania (do nawiązania fikcyjnego stosunku pracy, a raczej stworzenia fikcji jego nawiązania; por. wyrok z dnia 17 grudnia 1996 r., II UKN 32/96 oraz wyrok z dnia 23 marca 1999 r., II UKN 536/98).

Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (art. 22 § 1 k.p.). O tym, czy strony istotnie nawiązały umowę o pracę nie decyduje formalne zawarcie (podpisanie) umowy nazwanej umową o pracę, lecz faktyczne i rzeczywiste realizowanie na jej podstawie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy. Tym samym, w odniesieniu do umowy o pracę pozorność polega na tym, że strony nie zamierzają osiągnąć skutków wynikających z tej umowy, a określonych w art. 22 k.p. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2008 r., I UK 223/07;, z dnia 5 października 2006 r., I UK 120/06, M.Raczkowski "Pozorność w umownych stosunkach pracy" Lexis-Nexis, W-wa 2010, s.200-202).

Wyniki przeprowadzonego postępowania, zdaniem Sądu, nie dały podstaw do podtrzymania stanowiska ZUS wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Innymi słowy organ rentowy nie dowiódł, iż ubezpieczona nie świadczyła pracy, a jej umowa o pracę zawarta została dla pozoru, celem osiągnięcia świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Przeciwnie, o rzeczywistości stosunku pracy wyczerpującego przesłanki określone w art. 22 k.p. pomiędzy odwołującą a zainteresowanym świadczą następujące okoliczności: wcześniejsze zatrudnienie odwołującej również w branży spożywczej, handlu i marketingu, w konsekwencji posiadane przez nią doświadczenie zawodowe i kompetencje do wykonywanej pracy, nawiązanie stosunku pracy i ogólnie relacji z zainteresowanym dopiero w wyniku odpowiedzi ubezpieczonej na ogłoszenie wywieszone przez pracodawcę, zeznania świadka D.

G., pracownika sklepu, bliskość miejsca pracy i miejsca zamieszkania, brak wiedzy pracodawcy i odwołującej o ciąży w chwili zawierania umowy o pracę, zakres obowiązków. O potrzebie zatrudnienia kierownika sklepu świadczyć może natomiast fakt, iż zainteresowany w czasie niezdolności do pracy ubezpieczonej i dalej pobierania przez zasiłku i urlopu, zatrudnił kolejnego pracownika, a sam przejął ponownie większość obowiązków odwołującej. Wysokość ustalonego wynagrodzenia za pracę także nie budzi wątpliwości Sądu, gdyż odpowiadała powierzonym ubezpieczonej obowiązkom i jej wykształceniu oraz doświadczeniu.

Biorąc pod uwagę powyższe, nie sposób również przypisać działaniom odwołującej – jak żądał ZUS - cech naruszenia zasad współżycia społecznego, co skutkowałoby uznaniem stosunku pracy za nieważny po myśli art. 58 § 2 k.c. Sąd podziela pogląd, iż umowa o pracę wywołuje nie tylko skutki bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą, lecz także dalsze, pośrednie, w tym w dziedzinie ubezpieczeń społecznych kształtując stosunek ubezpieczenia społecznego, w tym wysokość składki, co w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń.

W związku z powyższym ocena postanowień umownych może i powinna być dokonywana także z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych, a więc nie tylko z punktu widzenia interesu pracownika (ubezpieczonego), ale także interesu publicznego. Jednak w niniejszej sprawie ocena ustalonego stanu faktycznego nie doprowadziła do uznania, iż celem stosunku pracy nawiązanego między ubezpieczoną a zainteresowanym było nieuprawnione skorzystanie ze świadczeń z ubezpieczeń, lecz przeciwnie Sąd uznał, iż celem tym było faktyczne i rzeczywiste świadczenie pracy na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy w zamian za ustalone w umowie wynagrodzenie.

Mając powyższe na uwadze, z mocy powołanych przepisów i art. 477 14 § 2 k.p.c., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku (pkt 1). W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł o kosztach zastępstwa procesowego na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 461- j.t.). SSO Jolanta Łanowy