Supreme Court quashes criminal penalty for damages when a prior final civil judgment already settled the claim.

Sygn. akt IV KK 414/14

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 kwietnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Michał Laskowski SSA del. do SN Dariusz Czajkowski Protokolant Jolanta Grabowska przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza w sprawie S. R. skazanej z art. 270 § 1 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2015 r., kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 24 listopada 2010 r., 1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3;

2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w K., uwzględniając wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k., wyrokiem z dnia 24 listopada 2010 r., uznał S. R. za winną 2 popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 294 § 1 k.k. i art. 12 k.k. i za to na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 11 § 3 k.k. i art. 33 § 1, 2, 3 k.k. wymierzył karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił okres 4 lat oraz orzekł grzywnę w wymiarze 20 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 50 zł.

Na podstawie art. 72 § 2 k.k. zobowiązał oskarżoną do naprawienia w całości wyrządzonej przestępstwem szkody poprzez uiszczenie na rzecz pokrzywdzonej Spółki z o. o. kwoty 381.100 zł w terminie 3 lat od daty uprawomocnienia się orzeczenia. Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się w pierwszej instancji. Kasację od tego wyroku na korzyść S. R. wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżając go w części dotyczącej nałożenia na oskarżoną obowiązku naprawienia szkody. Skarżący zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa karnego procesowego, to jest art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na uwzględnieniu przez Sąd Okręgowy sprzecznego z wymogami prawa wniosku prokuratora i wydaniu wyroku zgodnego z tym wnioskiem w zakresie proponowanego obowiązku naprawienia szkody w sytuacji, gdy o roszczeniu wynikającym z popełnionego przez skazaną przestępstwa prawomocnie orzekł już wcześniej sąd cywilny, w konsekwencji czego doszło do rażącego naruszenia przepisu prawa procesowego - art. 415 § 5 k.p.k.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego, w części dotyczącej zobowiązania skazanej do naprawienia szkody (punkt 3 orzeczenia). Ponadto skarżący złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z dokumentów z akt sprawy Sądu Okręgowego, sygn. akt …/09, to jest: - pozwu o zapłatę wniesionego wobec pozwanej S. R. w dniu 17 lipca 2009 r.; - wyroku zaocznego w sprawie o sygn. …/09. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna. Doszło bowiem do rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów procesowych w sposób opisany w zarzucie kasacji.

Istota uchybienia sprowadza się do nieuwzględnienia tzw. reguły antykumulacyjnej unormowanej w art. 415 § 5 k.p.k. Z przepisu tego wynika zakaz orzekania przez sąd m.in. o obowiązku naprawienia szkody w 3 sytuacji, gdy roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania lub o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że owa klauzula antykumulacyjna dotyczy każdego karnoprawnego obowiązku naprawienia szkody, więc także orzeczonego na podstawie art. 72 § 2 k.k. (por. m.in. wyrok z dnia 18 stycznia 2013 r., V KK 378/12, Lex nr 1277805).

W rozpoznawanej sprawie o roszczeniu będącym przedmiotem obowiązku nałożonego na podstawie art. 72 § 2 k.k. orzeczono już w postępowaniu cywilnym prawomocnym wyrokiem zaocznym wydanym przez Sąd Okręgowy z dnia 21 września 2009 r., sygn. akt …/09. Wobec powyższego ponowne orzekanie w tym samym zakresie przedmiotowym i podmiotowym w postępowaniu karnym było niedopuszczalne. Z tego też względu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części zawierającej wadliwe rozstrzygnięcie.