Legislator Case Law & Legislation
III KZ 86/14 AI generated

Supreme Court dismisses appeal against refusal to appoint defense lawyer in misdemeanor retrial proceedings.

Case Number III KZ 86/14
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the appellant's appeal regarding the refusal to appoint a defense lawyer for a retrial in a misdemeanor case. The appellant argued that the Criminal Procedure Code should apply, but the Court held that the Code of Criminal Procedure in Misdemeanor Cases governs all stages, including retrials. Consequently, the specific appeal mechanism for refusing a defense lawyer does not exist in this procedural context.

Legislator headnote

AI generated

Art. 1 § 1 k.p.w.; Art. 103 § 3 k.p.w.; Art. 113 k.p.w.; Art. 22 k.p.w.; Art. 23 k.p.w.: In misdemeanor proceedings, the Code of Criminal Procedure in Misdemeanor Cases exclusively applies, and there is no right to appeal a decision refusing the appointment of a defense lawyer.

Keywords

AI generated
misdemeanor proceedings retrial procedure defense lawyer appointment Code of Criminal Procedure misdemeanor code appeal admissibility procedural law

Cited Legislation

AI generated
art. 1 § 1 k.p.w.
Zasadą jest, iż postępowanie w sprawach o wykroczenia toczy się według przepisów tego ostatniego Kodeksu (art. 1 § 1 k.p.w.).
art. 1 § 2 k.p.w.
Florczak - Wątor: Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006 r., s.152 -157; K.Gonera, E.Łętowska: Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności, PiP 2008, z.
art. 103 § 3 k.p.w.
Stanowi on m.in., że zażalenie przysługuje tylko w wypadkach wskazanych w ustawie, czyli normującej postępowanie o wykroczenia (art. 103 § 3 zd.
art. 109 § 2 k.p.w.
Dlatego art. 109 § 2 k.p.w. nie upoważnia do stosowania art.
art. 113 k.p.w.
i art. 113 k.p.w. p o s t a n o w i ł pozostawić zażalenie bez rozpoznania.
art. 22 k.p.w.
art. 23 k.p.w.
22 k.p.w.) oraz w autonomicznym przepisie wskazano podmiot uprawniony do tego wyznaczenia (prezesa sądu – art. 23 k.p.w.).
art. 430 § 1 k.p.k.
z dnia 16 maja 2013 r., na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw.
art. 545 § 1 k.p.k.
z art. 545 § 1 k.p.k. i art.
art. 459 § 1 – 3 k.p.k.
art. 459 § 1 – 3 k.p.k., 460 k.p.k., 463 § 1 k.p.k.
art. 460 k.p.k.
art. 463 § 1 k.p.k.
109 § 2 k.p.w., w tym art. 463 § 1 k.p.k. i 466 § 1 k.p.k.
art. 466 § 1 k.p.k.

Cited Case Law

AI generated
II CSK 3/10 - OSNC 2011, z. 2, poz. 19
166; uzasadnienie wyroku SN z dnia 8 lipca 2010 r., II CSK 3/10 - OSNC 2011, z. 2, poz. 19).
K 30/11
Constitutional Court declares criminal procedure rules lacking appeal rights for defense counsel removal unconstitutional.
V KZ 82/07 – OSNKW 2008, z. 2, poz. 20
postanowienie SN z dnia 17 stycznia 2008 r., V KZ 82/07 – OSNKW 2008, z. 2, poz. 20,  wartością konstytucyjną jest także sprawne i szybkie rozpoznanie sprawy, w tym o wznowienie postępowania (art.
II CSK 3/10
Supreme Court dismisses cassation appeal regarding a constitutional ruling that did not invalidate the contested housing cooperative law provision.
V KZ 82/07
Supreme Court allows appeal against refusal of defense lawyer and motion for retrial due to procedural defects.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III KZ 86/14 POSTANOWIENIE Dnia 14 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Cesarz w sprawie T. B. ukaranego z art. 107 k.w. i art. 65 § 2 k.w. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 listopada 2014 r., kwestii dopuszczalności zażalenia ukaranego na zarządzenie przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego z dnia 27 sierpnia 2014 r., o odmowie wyznaczenia adwokata z urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia 27 sierpnia 2013 r., utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia 16 maja 2013 r., na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. i art. 113 k.p.w. p o s t a n o w i ł pozostawić zażalenie bez rozpoznania.

UZASADNIENIE

W zarządzeniu przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego z dnia 7 października 2014 r. jako podstawę nadania biegu zażaleniu, to jest przyjęcia i przekazania go do rozpoznania Sądowi Najwyższemu, wskazano art. art. 459 § 1 – 3 k.p.k., 460 k.p.k., 463 § 1 k.p.k. oraz 466 § 1 k.p.k. Przeoczono więc, że w sprawach o wykroczenia przepisy Kodeksu postępowania karnego stosuje się jedynie, gdy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia tak stanowi (art. 1 § 2 2 k.p.w.). Zasadą jest, iż postępowanie w sprawach o wykroczenia toczy się według przepisów tego ostatniego Kodeksu (art. 1 § 1 k.p.w.).

Stanowi on m.in., że zażalenie przysługuje tylko w wypadkach wskazanych w ustawie, czyli normującej postępowanie o wykroczenia (art. 103 § 3 zd. pierwsze k.p.w.). Dlatego art. 109 § 2 k.p.w. nie upoważnia do stosowania art. 459 k.p.k. i 460 k.p.k. Co więcej, rozdział 19 k.p.w., zatytułowany „Wznowienie postępowania”, samodzielnie określa, które przepisy Kodeksu postępowania karnego mają odpowiednie zastosowanie w sprawach wznowieniowych o wykroczenia. Regulacja zawarta w art. 113 k.p.w. wyłącza zatem możliwość stosowania przepisów wymienionych w art. 109 § 2 k.p.w., w tym art. 463 § 1 k.p.k. i 466 § 1 k.p.k.

Świadczy o tym między innymi rezultat podwójnego odesłania z art. 113 § 1 k.p.w. Przepis ten odwołuje się do np. art. 545 k.p.k., który stanowi, że w postępowaniu o wznowienie stosuje się odpowiednio m.in. art. 429 k.p.k. Zaś przepis ten jest także wymieniony w art. 109 § 2 k.p.w. Nie wchodzi więc w rachubę jednoczesne stosowanie art. 109 § 2 k.p.w. i art. 113 § 1 k.p.w. W rozdziale 4 działu I pt. „Zasady ogólne” Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a zatem odnoszących się również do postępowania wznowieniowego, samodzielnie i częściowo inaczej określono przesłanki wyznaczenia obwinionemu obrońcy z urzędu (art. 22 k.p.w.) oraz w autonomicznym przepisie wskazano podmiot uprawniony do tego wyznaczenia (prezesa sądu – art. 23 k.p.w.).

W rozdziale tym nie przewidziano możliwości zaskarżenia negatywnej decyzji prezesa. Prawidłowe było zatem pouczenie wnioskodawcy zawarte w zaskarżonym zarządzeniu, że na odmowę wyznaczenia obrońcy z urzędu nie przysługuje zażalenie. W konsekwencji, przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego powinien odmówić jego przyjęcia jako niedopuszczalnego, zamiast nadawać mu bieg. Stało się tak albo z powodu wadliwej interpretacji wskazanych wyżej przepisów obu wymienionych Kodeksów albo nieprawidłowego odczytania wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 8 października 2013 r., K 30/11 (OTK-A 2013, z. 7, poz. 98, opublikowanego w Dz.

U. 2013, poz. 1262). W sprawie tej Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) zwrócił się do TK z wnioskiem o zbadanie zgodności z Konstytucją RP art. 81 § 1 k.p.k. i 78 § 2 k.p.k. Zakwestionowana została więc konstytucyjność przepisów zawartych w innym akcie prawnym oraz nie 3 mających zastosowania w postępowaniu wznowieniowym w sprawach o wykroczenia. Już ten fakt wykluczał możliwość zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie, czyli uznania, że otworzył on wnioskodawcy drogę do zaskarżenia przedmiotowego zarządzenia.

Nadto, w polu uwagi należy mieć rodzaj zapadłego wyroku. Trybunał Konstytucyjny w pkt 1 stwierdził, że art. 81 § 1 k.p.k. „w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zarządzenia prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu dla oskarżonego, który złożył wniosek w trybie art. 78 § 1 ustawy – Kodeks postępowania karnego, jest niezgodny z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 i z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiego”. Nie jest to więc wyrok negatywny w tym, nie jest to negatywny wyrok zakresowy. Nie rozstrzygnął bowiem o niekonstytucyjności treści normatywnej wyrażonej w przepisie, ale o niekonstytucyjności pominięcia treści normatywnej.

Tego rodzaju wyroki zakresowe nie wywołują skutków określonych w art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP (zob. uzasadnienie postanowień Sądu Najwyższego: z dnia 27 października 2005 r., I KZP 37/05 - OSNKW 2005, z. 11, poz. 109; z dnia 29 kwietnia 2010 r., IV CO 37/09 - OSNC 2010, z. 12, poz. 166; uzasadnienie wyroku SN z dnia 8 lipca 2010 r., II CSK 3/10 - OSNC 2011, z. 2, poz. 19). W piśmiennictwie podnosi się, że wyroki Trybunału Konstytucyjnego o pominięciu prawodawczym sygnalizują ustawodawcy konieczność zmiany przepisów przez ich uzupełnienie o część pominiętą, co wynika niekiedy wprost z uzasadnień tych wyroków (zob.

M. Florczak - Wątor: Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006 r., s.152 -157; K.Gonera, E.Łętowska: Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności, PiP 2008, z. 5, s. 24; A.Kustra: Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, rok XIX – 4 (105) 2011, s. 60; ta autorka: Wznowienie postępowania w następstwie stwierdzenia niekonstytucyjności pominięcia prawodawczego, s.211; K.Osajda: Koncepcja orzeczenia zakresowego a wątpliwości na tle skutków orzeczeń TK, s. 303 [w:] Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa, Studia i Materiały Trybunału Konstytucyjnego, t.

XLVIII, Warszawa 2013). Wydaje się, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z dnia 8 października 2013 r., K 30/11, nadał mu powyższe sygnalizacyjne znaczenie, stwierdzając w uzasadnieniu: „Przesądzając o konieczności stworzenia 4 mechanizmu zaskarżalności rozstrzygnięć podejmowanych na podstawie art. 81 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.k. Trybunał Konstytucyjny nie wypowiedział się w tym miejscu o tym, jaki model ich weryfikacji należy stosować”. Brak nowelizacji art. 81 k.p.k. w kierunku postulowanym przez TK, przez stworzenie prawa do zaskarżenia zarządzeń odmawiających wyznaczenia obrońcy, zostanie usunięty najpóźniej z dniem 1 lipca 2015 r., kiedy to wejdzie w życie m.in. art. 80a k.p.k. zobowiązujący do uwzględnienia wniosku oskarżonego o wyznaczenie obrońcy z urzędu, gdy nie ma ustanowionego obrońcy.

Wreszcie, rozważając, czy oskarżony w postępowaniu wznowieniowym może być pozbawiony prawa do obrony w znaczeniu formalnym przez niemożność zaskarżenia wspomnianego zarządzenia należy mieć na uwadze, że:  TK oceniał zgodność art. 81 § 1 k.p.k. przez pryzmat art. 42 ust. 1 Konstytucji (wzorzec konstytucyjny), który stanowi, że „każdy przeciwko komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania”. Przy wniosku o wznowienie postępowania na korzyść, postępowanie to nie toczy się przeciwko wnioskodawcy ani nie może dojść do „odwrócenia” kierunku wniosku,  wniosek o wznowienie postępowania może być ponawiany (jeśli nie wskazuje tych samych podstaw),  istnieje możliwość pośredniego zaskarżenia zarządzenia o odmowie wyznaczenia adwokata z urzędu w zażaleniu na zarządzenie o odmowie przyjęcia osobistego wniosku skazanego (ukaranego) - zob. postanowienie SN z dnia 17 stycznia 2008 r., V KZ 82/07 – OSNKW 2008, z. 2, poz. 20,  wartością konstytucyjną jest także sprawne i szybkie rozpoznanie sprawy, w tym o wznowienie postępowania (art. 45 § 1 nakłada obowiązek rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki),  wniosek o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, w stosunku do orzeczenia prawomocnego, a więc świadczącego o prawidłowości skazania i ukarania, a nie kolejnym środkiem odwoławczym, wywodzonym na rzecz osoby korzystającej z domniemania niewinności.

Z przytoczonych względów orzeczono jak na wstępie. 5