Supreme Court quashes appeal against conditional early release when probation period expires without a final court decision.

Sygn. akt V KK 308/14 POSTANOWIENIE Dnia 27 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący) SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca) SSN Andrzej Ryński na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 27 października 2014 r., sprawy K. S. w przedmiocie odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia z powodu kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 8 stycznia 2014 r. utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 listopada 2013 r. postanowił uchylić zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt … 7672/13/0wz i umorzyć postępowanie wykonawcze wobec skazanego K. S. w tej sprawie.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt … 495/11, udzielił K. S. warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności. Wyznaczony skazanemu okres próby trwał do dnia 29 czerwca 2013 r. Wobec tego, że w okresie próby K. S. popełnił przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności, Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. 2 akt … 7672/13/0wz, odwołał w stosunku do K. S. warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności i zarządził jej wykonanie.

Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez skazanego, postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt … 1434/13, Sąd Apelacyjny – utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Obecnie kasację w tej sprawie wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt … 1434/13, na korzyść skazanego K. S. Autor skargi zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 82 § 1 k.k., polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt … 7672/13/0wz, w przedmiocie odwołania wobec K.

S. warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, które zostało udzielone postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 29 czerwca 2011 r. – w sytuacji, gdy w dacie orzekania przez Sąd II instancji upłynął już okres próby wyznaczony do dnia 29 czerwca 2013 r. i dalsze 6 miesięcy, co powinno skutkować uznaniem przez Sąd Apelacyjny, że kara pozbawienia wolności, na którą wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia 21 grudnia 2006 r. skazano K. S., została przez niego odbyta z chwilą warunkowego zwolnienia.

W oparciu o tak skonstruowany zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt … 7672/13/0wz, oraz umorzenie postępowania wykonawczego w tej sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja wniesiona przez Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co przemawiało za rozpoznaniem jej i uwzględnieniem na posiedzeniu w trybie przewidzianym w art. 535 § 5 k.p.k.. Trafny okazał się zarzut sformułowany w nadzwyczajnym środku zaskarżenia, wskazujący na naruszenie przez Sąd Apelacyjny normy wynikającej z treści art. 82 § 1 k.k. Słusznie przy tym w kasacji wskazano, że w dacie orzekania przez Sąd Okręgowy w P. w dniu 22 listopada 2013 r., sygn. akt … 7672/13/0wz, w przedmiocie uchylenia warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, jeszcze nie upłynął okres 6 miesięcy od zakończenia okresu próby ustalonego 3 postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 29 czerwca 2011 r.

Jednak, w wyniku wniesienia zażalenia przez skazanego, orzeczenie Sądu I instancji nie uzyskało waloru prawomocności do dnia 29 grudnia 2013 r., a więc do chwili, kiedy zakończył bieg termin wynikający z art. 82 § 1 k.k. Zatem, orzekając w dniu 8 stycznia 2014 r. Sąd Apelacyjny powinien uchylić postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt … 7672/13/0wz, i umorzyć postępowanie wykonawcze w tej sprawie. Tymczasem, nie uwzględniono upływu terminu określonego w art. 82 § 1 k.k. i utrzymano w mocy rozstrzygnięcie Sądu I instancji.

Nietrafnie odwołano się przy tym do poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2013 r. I KZP 3/13, który dotyczy zagadnienia wykonalności postanowień o zarządzeniu wykonania kary wydanych na podstawie art. 75 § 1, art. 75 § 1a i art. 75 § 2a k.k. Natomiast zagadnienie prawomocności rozstrzygnięć wydawanych w kwestii odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary zostało szczegółowo rozważone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2014 r. I KZP 7/14 (OSNKW 2014, z. 9, poz. 67).

Wieloaspektowa wykładnia treści art. 82 § 1 k.k., dokonana w części motywacyjnej tej uchwały, doprowadziła do przekonania, że użyte w tym przepisie sformułowanie „nie odwołano warunkowego zwolnienia” dotyczy sytuacji, w których w okresie próby i dalszych 6 miesięcy od jej zakończenia nie wydano prawomocnego postanowienia sądu w tym przedmiocie. Stanowisko to należy w pełni podzielić, w tym zwłaszcza argumentację wskazującą, że dla ewentualnej zmiany dotychczasowego rozwiązania wymagającego uzyskania waloru prawomocności przez orzeczenie o uchyleniu warunkowego przedterminowego zwolnienia nie jest wystarczająca nowa treść art. 9 § 3 k.k.w.

Tak zasadnicza modyfikacja modelu obowiązującego w tym zakresie wymagałaby wyraźnej deklaracji ustawodawcy wyrażonej w drodze nowelizacji norm prawa karnego materialnego, które – jak art. 82 § 1 k.k. – kształtują ramy samej instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności. Niebagatelne znaczenie ma też odwołanie się do przebiegu procesu legislacyjnego, w toku którego rozważano wydłużenie okresu przewidzianego w art. 82 § 1 k.k., ale ostatecznie odstąpiono od takiego rozwiązania.

Powyższe wskazuje, że ustawodawca nie zrezygnował z modelu, na gruncie którego 4 jednolicie i powszechnie przyjmowano, że dla skutecznego odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności konieczne jest, aby w terminie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby zapadło prawomocne postanowienie w tej materii. Zatem, w zaskarżonym rozstrzygnięciu Sąd Apelacyjny nietrafnie uzależnił możliwość orzekania od kwestii wykonalności postanowienia w przedmiocie odwołania warunkowego zwolnienia – zamiast powiązania jej z upływem okresu wskazanego w art. 82 § 1 k.k. i zagadnieniem prawomocności.

W konsekwencji, doszło do naruszenia w/w przepisu, skoro sąd odwoławczy nie uwzględnił faktu, że w ramach czasowych zakreślonych w dyspozycji tej normy, postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt … 7672/13/0wz, w przedmiocie odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności w stosunku do K. S. – nie uzyskało waloru prawomocności. Ta sytuacja uzasadniała uchylenie zaskarżonego postanowienia, a w konsekwencji – także postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt … 7672/13/0wz – i umorzenia postępowania wykonawczego na podstawie art. 15 § 1 k.k.w.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.