Legislator Case Law & Legislation
I CZ 71/14 AI generated

Supreme Court quashes appeal dismissal due to lack of court investigation into applicant's financial status before denying fee waiver.

Case Number I CZ 71/14
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Partially Allowed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court quashed the appellate court's decision dismissing the plaintiff's cassation appeal for non-payment of fees. The plaintiff had submitted an incomplete and unverified financial declaration, but the appellate court rejected the fee waiver without ordering a judicial investigation to clarify the discrepancies. The court held that a party seeking a fee waiver must provide detailed financial data, and if doubts arise regarding its veracity, the court must conduct an investigation or take a security deposit before denying the request.

Legislator headnote

AI generated

art. 102 ust. 2 u.k.s.c.; art. 109 ust. 1 u.k.s.c.; art. 130 § 1 k.p.c.; art. 233 k.p.c.; art. 102 ust. 3 u.k.s.c.; art. 3986 § 2 k.p.c.; If a court rejects a fee waiver request based on incomplete or unverified financial information without ordering a judicial investigation or requiring a security deposit, the rejection is arbitrary and the appeal must be remanded.

Keywords

AI generated
fee waiver procedure financial declaration verification judicial investigation order security deposit requirement arbitrary court decision cassation appeal dismissal procedural fairness

Cited Legislation

AI generated
art. 102 ust. 2 u.k.s.c.
5 Rozważając powyższe stanowisko Sądu Apelacyjnego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 102 ust. 2 u.k.s.c., strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna przedstawić w załączonym do wniosku oświadczeniu szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.
art. 109 ust. 1 u.k.s.c.
Jeżeli jednak sąd uzna, że podane w oświadczeniu dane budzą wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów, czy też zawierają braki merytoryczne, powinien zarządzić stosowne dochodzenie, o którym mowa w art. 109 ust. 1 u.k.s.c.
art. 130 § 1 k.p.c.
z art. 130 § 1 k.p.c. przez odrzucenie skargi kasacyjnej bez wezwania pełnomocnika do uiszczenia opłaty, naruszenie art.
art. 233 k.p.c.
V CZ 38/07, nie publ.), a wszystkie dane w nim zawarte podlegają ocenie sądu, z uwzględnieniem zasad przewidzianych w art. 233 k.p.c.
art. 102 ust. 3 u.k.s.c.
Podkreślić też trzeba, że w razie wątpliwości co wiarygodności danych, sąd może od strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych odebrać przyrzeczenie, o którym mowa w art. 102 ust. 3 u.k.s.c.
art. 3986 § 2 k.p.c.
o odmowie zwolnienia od kosztów, Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw.
art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
6 Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
art. 3986 § 2 k.p.c
o odmowie zwolnienia od kosztów, Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.
art. 130 § 1 k.p.c
Braki formalne oświadczenia podlegają uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 130 § 1 k.p.c.
art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c
przez odrzucenie skargi kasacyjnej bez wezwania pełnomocnika do uiszczenia opłaty, naruszenie art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
postanowienia z dnia 2 czerwca 2011 r.
Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy (porównaj między innymi postanowienia z dnia 2 czerwca 2011 r. I CZ 51/11, z dnia 25 lipca 2013 r.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2014 r. I CZ 103/13
(porównaj postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2014 r. I CZ 103/13 i z dnia 29 maja 2007 r.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2007 r. V CZ 38/07, nie publ.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt I CZ 71/14 POSTANOWIENIE Dnia 17 września 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Iwona Koper SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa A. J. przeciwko Bankowi […] S.A. w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 września 2014 r., zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 grudnia 2013 r. uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego. 2

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 grudnia 2013 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną powódki jako nieopłaconą wskazując, że zawierała ona wniosek o zwolnienie od opłaty, który został oddalony postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 15 listopada 2013 r., doręczonym pełnomocnikowi powódki w dniu 25 listopada 2013 r. Wniosek pełnomocnika powódki o doręczenie uzasadnienia tego postanowienia został odrzucony postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 4 grudnia 2013 r. Ponieważ opłata od skargi kasacyjnej nie została uiszczona w terminie tygodniowym od doręczenia pełnomocnikowi powódki odpisu postanowienia z dnia 15 listopada 2013 r. o odmowie zwolnienia od kosztów, Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 112 ust. 3 u.k.s.c.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik powódki wniósł o jego uchylenie zarzucając naruszenie art. 3986 § 2 w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. przez odrzucenie skargi kasacyjnej bez wezwania pełnomocnika do uiszczenia opłaty, naruszenie art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. przez jego niezastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia, że Sąd Apelacyjny oddalając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych działa jako sąd drugiej instancji oraz naruszenie art. 102 ust. 1 i 2 u.k.s.c. przez bezpodstawną odmowę zwolnienia powódki od opłaty od skargi kasacyjnej, przy czym w tej ostatniej kwestii wnosił o rozpoznanie również, na podstawie art. 380 w zw. z art. 39821 k.p.c., niezaskarżalnego postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 15 listopada 2013 r. oddalającego wniosek powódki o zwolnienie od kosztów sądowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 3986 § 2 w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. oraz art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. W rozpoznawanej sprawie do obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej ma zastosowanie art. 112 ust. 3 u.k.s.c., zgodnie z którym w razie oddalenia przez Sąd drugiej instancji zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej, sąd doręcza pełnomocnikowi odpis 3 postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów i pełnomocnik ma obowiązek samodzielnego obliczenia należnej opłaty stałej lub stosunkowej oraz uiszczenia jej, bez wezwania sądu, w terminie tygodniowym od daty doręczenia mu odpisu postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów.

W razie nieuiszczenia opłaty sąd odrzuca skargę kasacyjną na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy (porównaj między innymi postanowienia z dnia 2 czerwca 2011 r. I CZ 51/11, z dnia 25 lipca 2013 r. II CZ 54/13 i z dnia 21 marca 2014 r. IV CZ 2/14, nie publ.), zmiana treści art. 112 u.k.s.c. i nadanie mu obecnego brzmienia, dokonane ustawą z dnia 17 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 7, poz.

45) miało na celu przyśpieszenie postępowania w sytuacji, gdy czynności za stronę wykonuje zawodowy pełnomocnik, a charakter tych czynności nie wymaga dodatkowych wskazówek sądu. Pełnomocnik taki ma – co do zasady – obowiązek samodzielnego określenia i wniesienia opłaty stałej lub stosunkowej, obliczonej od podanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia (art. 1302 § 1 k.p.c.), a w sytuacji, gdy został oddalony prawomocnie wniosek o zwolnienie od kosztów, nie może być żadnych wątpliwości ani co do obowiązku uiszczenia opłaty, ani co do jej wysokości.

Zawodowy pełnomocnik jest zatem w stanie bez żadnych trudności wykonać obowiązek nałożony nań w art. 112 § 3 u.k.s.c., który niewątpliwie nie prowadzi do dyskryminacji strony zastępowanej przez takiego pełnomocnika, jak zarzucono w zażaleniu. Nietrafnie również skarżąca powołuje się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r., II UZP 4/10 (OSNP 2011/3- 4/38) zapadłą na tle innego stanu prawnego i dotyczącą jedynie skutków uchylenia art. 1302 § 3 k.p.c., a nie regulacji zawartej w art. 112 u.k.s.c., który wówczas nie został jeszcze zmieniony.

Podobnie nie może odnieść skutku odwołanie się do jednostkowego i odosobnionego stanowiska zajętego w postanowieniu z dnia 12 kwietnia 2013 r. IV CZ 25/13 (nie publ.). Prawidłowo więc Sąd Apelacyjny stwierdził, że pełnomocnik powódki miał obowiązek uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej w terminie tygodniowym od 4 doręczenia mu odpisu postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c., gdyż przepis ten w ogóle nie ma zastosowania w sprawie.

O dopuszczalności zażalenia do Sądu Najwyższego stanowi bowiem art. 3941 k.p.c., który nie przewiduje zażalenia na postanowienie Sądu oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, niezależnie od tego, czy wydał je sąd pierwszej czy drugiej instancji. Nie ulega też wątpliwości, że wbrew stanowisku skarżącej, Sąd Apelacyjny rozstrzygający wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej jest nadal sądem drugiej, a nie pierwszej instancji i od jego postanowienia w tym przedmiocie nie przysługuje zażalenie (porównaj między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1998 r.

III CZ 52/98, nie publ. i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2009 r. SK 19/08, OTK-A 2009/3/29). Dlatego prawidłowo Sąd Apelacyjny odrzucił, jako niedopuszczalny, wniosek pełnomocnika powódki o doręczenie odpisu postanowienia tego Sądu z dnia 15 listopada 2013 r., oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym. Przechodząc do rozpoznania, na podstawie art. 380 w zw. z art. 39821 k.p.c., powyższego postanowienia należy stwierdzić, że Sąd Apelacyjny oddalając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych uznał za niewiarygodne oświadczenie powódki o stanie rodzinnym i majątkowym, bowiem powódka nie wskazała w nim wszystkich swoich źródeł dochodów i nie wyjaśniła skąd czerpie środki na wydatki, przenoszące jej stałe dochody, którymi są renta rodzinna w kwocie 831,15 zł miesięcznie i odsetki od obligacji w kwocie 315 zł miesięcznie.

Nie wskazała też na jaki cel zaciągnęła kredyt hipoteczny i czy uzyskuje lub może uzyskać dochody z nieruchomości, na którą kredyt ten zaciągnęła, jak również nie poparła żadnym dowodem twierdzenia o utracie obecnie zdolności kredytowej. Ponadto Sąd stwierdził, że powódka posiada akcje spółki giełdowej o wartości 15 000 zł oraz obligacje korporacyjne wartości 50 000 zł, a ponieważ nie wskazała żadnych bliższych okoliczności dotyczących tych papierów wartościowych, należy uznać, że może je zbyć, a więc ma środki na pokrycie opłaty od skargi kasacyjnej wynoszącej 20 334 zł. 5 Rozważając powyższe stanowisko Sądu Apelacyjnego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 102 ust. 2 u.k.s.c., strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna przedstawić w załączonym do wniosku oświadczeniu szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Braki formalne oświadczenia podlegają uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 130 § 1 k.p.c. (porównaj postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2014 r. I CZ 103/13 i z dnia 29 maja 2007 r. V CZ 38/07, nie publ.), a wszystkie dane w nim zawarte podlegają ocenie sądu, z uwzględnieniem zasad przewidzianych w art. 233 k.p.c. Jeżeli jednak sąd uzna, że podane w oświadczeniu dane budzą wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów, czy też zawierają braki merytoryczne, powinien zarządzić stosowne dochodzenie, o którym mowa w art. 109 ust. 1 u.k.s.c.

Bez zarządzenia takiego dochodzenia zmierzającego do wyjaśnienia kwestii wątpliwych czy też uzupełnienia braków merytorycznych w informacjach zawartych w oświadczeniu, sąd nie może wprost oddalić wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na tej podstawie, że oświadczenie zawiera niepełne, niewiarygodne czy nierzetelne informacje o stanie majątkowym strony. Podkreślić też trzeba, że w razie wątpliwości co wiarygodności danych, sąd może od strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych odebrać przyrzeczenie, o którym mowa w art. 102 ust. 3 u.k.s.c.

W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny nie zarządził stosownego dochodzenia ani nie odebrał od powódki przyrzeczenia, choć stwierdził, że oświadczenie zawiera opisane wyżej braki merytoryczne co do informacji w nim zawartych i jest „zupełnie niewiarygodne”. Jednak bez wykorzystania wskazanych w art. 109 ust. 1 i art. 102 ust. 3 u.k.s.c. środków mających na celu dokładne i wiarygodne wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz usunięcie merytorycznych braków w podanych informacjach, taka ocena Sądu Apelacyjnego jest dowolna, a odmowa zwolnienia od kosztów sądowych przedwczesna i oparta na niewystarczających podstawach.

Tym samym przedwczesne też było odrzucenie skargi kasacyjnej jako nieopłaconej. 6 Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.