Supreme Court dismisses appeal for retrial regarding incidental procedural rulings as they do not end proceedings.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the appellant's request for a retrial based on a Constitutional Court ruling declaring the Civil Procedure Code unconstitutional. The court determined that the contested rulings were incidental decisions regarding procedural delay, which do not terminate the main proceedings. Consequently, the statutory provision allowing retrials for non-terminating decisions was deemed inapplicable to these specific procedural orders.
Legislator headnote
AI generatedArt. 4241 § 1, 2 k.p.c.; Art. 4011 k.p.c.; Art. 32 ust. 1, Art. 77 ust. 1, 2 Konstytucji RP: A Constitutional Court ruling on the unconstitutionality of a provision does not grant a right to retrial for incidental procedural rulings that do not conclude the proceedings.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedFull text
Sygn. akt V CO 62/08 POSTANOWIENIE Dnia 3 grudnia 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Komunikacyjno-Spedycyjnego „T.(...)” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. o wznowienie postępowania w sprawie o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych postanowień Sądu Okręgowego w K. z dnia 12 września 2006 r. sygn. akt XIX S (...) oraz z dnia 1 grudnia 2006 r., sygn. akt XIX S (...), zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 23 września 2008 r., sygn. akt V CNP (…) w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Komunikacyjno-Spedycyjnego "T.(...)" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. przeciwko P. L. o stwierdzenie przewlekłości postępowania, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 grudnia 2008 r., oddala skargę.
Uzasadnienie Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 23 września 2008 r. odrzucił skargi Przedsiębiorstwa Komunikacyjno-Spedycyjnego T.(...) Sp. z o.o. w T. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych postanowień Sądu Okręgowego w K. z dnia 12 września 2006 r. [sygn. XIX S (...)] oraz z dnia 1 grudnia 2006 r. [sygn. akt XIX S (…)]. Sąd Najwyższy uznał, że postępowanie wywołane wniesieniem skargi na przewlekłość postępowania jest postępowaniem incydentalnym. Postanowienie rozstrzygające taką skargę nie zamyka drogi do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.
W konsekwencji przyjął, 2 że prawomocne postanowienie nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, wobec czego nie przysługuje od takiego postanowienia skarga w trybie art. 4241 k.p.c. Od postanowień tych wniesiona została skarga o wznowienie postępowań, w których jako podstawę wznowienia wskazano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., SK 77/06, zgodnie z którym przepis art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w części obejmującej słowa „kończącego postępowanie w sprawie” jest niezgodny z art. 32 ust. 1 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (OTK-A 2008, nr 3, poz. 39).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 4011 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Z przepisu tego wynika, że wznowienie postępowania może nastąpić w razie kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek. Pierwsza to wydanie wyroku stwierdzającego niezgodność przepisu z Konstytucją, a druga – uznanie zakwestionowanego przepisu za podstawę prawną orzeczenia, co do którego skierowana jest skarga o wznowienie postępowania.
Wznowienie postępowania jest możliwe ponadto wyłącznie wtedy, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł już po wydaniu orzeczenia, opartego na przepisie uznanym następnie za niezgodny z Konstytucją. Uwaga ta ma istotne znaczenie, bowiem postanowienie Sądu Najwyższego, od którego wniesiono skargę o wznowienie postępowania, zostało wydane już po ogłoszeniu wyroku w sprawie SK 77/06 i fakt wydania tego wyroku Sąd Najwyższy brał pod uwagę. Niezależnie od tego należy stwierdzić, że skarga również z innych względów zasługuje na oddalenie.
Powoływany w skardze wyrok Trybunału nie stwarza podstawy do rozszerzenia treści normatywnej art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w taki sposób, aby objąć jego hipotezą również postanowienia w przedmiocie przewlekłości postępowania. W uzasadnieniu swojego wyroku Trybunał zauważył, że strona, która nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843), może dochodzić – na podstawie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.
– Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) - naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości, po prawomocnym zakończeniu postępowania co do istoty sprawy, a Konstytucja nie nakazuje, aby ustawodawca 3 stworzył skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia oddalającego skargę na przewlekłość postępowania. Jeżeli zatem Konstytucja nie wymaga, aby skarga przewidziana w art. 4241 i nast. k.p.c. przysługiwała od orzeczeń oddalających czy odrzucających skargę na przewlekłość postępowania, to wyrok Trybunału nie może stanowić podstawy rozszerzenia art. 4241 § 1 i 2 k.p.c. w taki sposób, aby wywieść wniosek przeciwny.
Jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, postanowienie oddalające skargę na przewlekłość postępowania nie stoi na przeszkodzie domaganiu się naprawienia szkody wyrządzonej przewlekłością postępowania w odrębnym procesie (uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 23 marca 2006 r., III SPZP 3/05, OSNP 2006, nr 21-22, poz. 341). Podobne stanowisko wyrażane jest w doktrynie. Wskazuje się, że art. 4171 § 2 k.c., uzależniający odpowiedzialność państwa za wydanie wadliwego orzeczenia od stwierdzenia jego niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu, nie może być rozumiany w taki sposób, aby w każdym wypadku wymagane było uzyskanie prejudykatu, o jakim mowa w art. 4241 i nast. k.p.c. Podzielić należy pogląd SN wyrażony w uzasadnieniu postanowienia w sprawie II CO 17/08, zgodnie z którym nie istnieją racjonalne powody do angażowania Sądu Najwyższego w weryfikację w trybie art. 4241 i nast. k.p.c. wszystkich prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, zarówno kończących postępowanie, jak i niekończących, rozstrzygających zagadnienia incydentalne, uboczne.
Nie można też uprawnienia do wznowienia postępowania wywieść wprost z Konstytucji. Z art. 77 ust. 1 Konstytucji, który mógłby wchodzić w tym względzie w rachubę, nie sposób bowiem wyprowadzić podstawy prawnej dla wydawania przez Sąd Najwyższy (ani jakikolwiek inny sąd) prejudykatów w przedmiocie prawidłowości orzeczenia sądowego jako wstępnego etapu realizacji odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Przepis ten ustanawia konstytucyjne prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej działaniem organu władzy publicznej, ale nie przesądza o sposobie jego egzekwowania.
Jeśli kierować się wyłącznie jego treścią, to należałoby raczej dojść do wniosku, że dochodzenie tej odpowiedzialności powinno przebiegać na zasadach ogólnych. To zaś prowadzi do wniosku, że w obecnym stanie prawnym brak podstawy do rozpoznawania skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia skierowanych przeciwko orzeczeniom niekończącym postępowań w sprawie. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 412 § 2 k.p.c.