Legislator Case Law & Legislation
IV CNP 88/07 AI generated

Supreme Court dismisses appeal on court fees, ruling prior fee collection was lawful despite later legal changes.

Case Number IV CNP 88/07
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the plaintiff's complaint against the Court of Appeal's decision to reject her appeal due to unpaid court fees. The plaintiff argued that the fee was not a 'fixed fee' and that filing a fee waiver request should have suspended the fee obligation under the old law. The court held that applying the new 2005 Act's strict fee collection rules to the old case was legally sound and did not violate constitutional rights, thus rejecting the claim of procedural error.

Legislator headnote

AI generated

Art. 1302 § 3 k.p.c.; Art. 14 ust. 2 u.k.s.c. 2005 r.: The court may apply the new fee collection rules to pending cases, and filing a fee waiver request does not exempt the party from paying the basic fee, even if the waiver is granted.

Keywords

AI generated
court fees appeal procedure fee waiver procedural error constitutional rights legal change civil litigation

Cited Legislation

AI generated
Art. 1302 § 3 k.p.c.
oraz art. 1302 § 3 k.p.c. przewidujący sankcję odrzucenia środka odwoławczego m.in.
Art. 14 ust. 2 u.k.s.c. 2005 r.
w związku z art. 14 ust.
Art. 100 ust. 2 u.k.s.c. 2005 r.
Również w art. 100 ust.
Art. 2 Konstytucji
orzeczenie nie naruszało art. 2 i art.
Art. 78 Konstytucji
2 i art. 78 Konstytucji, które nie chronią skutków wadliwości działania strony realizującej przysługujące jej prawo do sądu.
Art. 424 § 1 k.p.c.
Przepis art. 4241 § 1 k.p.c.
art.1302 § 3 k.p.c
Jako podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia wskazano przepisy art.1302 § 3 k.p.c.
art. 446 § 2 k.c
roszczenie powódki, oparte na art. 446 § 2 k.c.
art. 78 Konstytucji
2 i art. 78 Konstytucji, które nie chronią skutków wadliwości działania strony realizującej przysługujące jej prawo do sądu.
art. 4241 § 1 k.p.c
Przepis art. 4241 § 1 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
III CZP 75/06
Court rules no basic fee for defense motions with full cost waiver requests in commercial proceedings.
III CZ 59/06
Supreme Court allows cassation appeal by ruling basic fee not due when fee waiver request is filed.
V CZ 83/06
Supreme Court reverses appeal court ruling dismissing appeal due to non-payment of basic fee by partially exempted party. The court clarifies that the obligation to pay the basic fee arises only after the court rejects the fee exemption request. This decision establishes that parties exempted from costs must pay the basic fee only if their exemption request is denied. The court ruled that the basic fee obligation arises only after the court rejects the fee exemption request, not before. The court clarified that the basic fee obligation arises only after the court rejects the fee exemption request, not before. The court clarified that the basic fee obligation arises only after the court rejects the fee exemption request, not before.
III CZP 110/06
Supreme Court rules advance payment of appeal fee is due only after partial fee waiver is granted.
III CZP 134/06
Supreme Court rules basic court fee is a fixed fee under Civil Procedure Code for lawyer submissions.
I CZ 91/06
Supreme Court dismisses appeal by lawyer representing fee-exempt client for failing to pay basic appeal fee.
I CZ 134/56
orzeczenia z dnia 5 października 1956 r., I CZ 134/56, OSN 1957, nr 3, poz.
I CR 992/58
84, z dnia 6 grudnia 1958 r., I CR 992/58, OSN 1960, nr 2, poz.
IV CZ 95/59
45, z dnia 13 sierpnia 1959 r., IV CZ 95/59, OSPiKA 1961, nr 2, poz.
II CZ 121/62
33, z dnia 2 listopada 1962 r., II CZ 121/62, OSNCP 1963, nr 7-8, poz.
II CZ 146/66
182, z dnia 20 grudnia 1966 r., II CZ 146/66, OSNCP 1967, nr 6, po.
III CRN 448/71
113, z dnia 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt IV CNP 88/07 POSTANOWIENIE Dnia 23 listopada 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Barbara Myszka SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca) w sprawie ze skargi powódki P. W. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 22 czerwca 2006 r., . w sprawie z powództwa E. W. i P. W. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń SA w Warszawie o odszkodowanie i rentę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 listopada 2007 r., oddala skargę i odstępuje od obciążenia powódki kosztami postępowania. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z 22 czerwca 2006 r.

Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w L. z 31 maja 2006 r. odrzucające apelację wniesioną w jej imieniu przez pełnomocnika - adwokata. W apelacji zawarty był wniosek o zwolnienie powódki od kosztów sądowych. Przyczyną odrzucenia apelacji było nieuiszczenie opłaty podstawowej. Jako podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia wskazano przepisy art.1302 § 3 k.p.c. oraz art.14 ust. 3 i art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej: u.k.s.c. 2005 r.).

Rozstrzygnięcie z 22 czerwca 2006 r. Sąd Apelacyjny oparł na następujących założeniach:

1. do apelacji wniesionej 29 maja 2006 r. należało stosować przepisy u.k.s.c. 2005 r. oraz art. 1302 § 3 k.p.c. przewidujący sankcję odrzucenia środka odwoławczego m.in. w razie braku opłaty stałej, a taki charakter w ocenie Sądu miała opłata podstawowa, 2. złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych nie zwalnia strony od uiszczenia tej opłaty, 3. roszczenie powódki, oparte na art. 446 § 2 k.c. nie miało charakteru alimentacyjnego w rozumieniu art. 96 ust. 1 pkt 2, u.k.s.c. 2005 r., 4. orzeczenie nie naruszało art. 2 i art. 78 Konstytucji, które nie chronią skutków wadliwości działania strony realizującej przysługujące jej prawo do sądu.

Małoletnia powódka P. M. W. reprezentowana przez matkę E. W. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wymienionego postanowienia Sądu. Domagając się takiego stwierdzenia zarzucała naruszenie art. 1302 § 3 k.p.c. w związku z art. 14 ust. 2 oraz art. 100 ust. 2 u.k.s.c. 2005 r. Twierdziła, że została jej wyrządzona szkoda, ponieważ utraciła możliwość realizacji swego roszczenia, gdy z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wynika, iż sentencja wyroku zawiera 3 omyłkę w przedmiocie zaległych alimentów, które powinny być naliczane od 1 sierpnia 2002 r. a nie 2004 r., co powoduje stratę 6.000 zł (24 miesięcy razy 250 zł).

W uzasadnieniu powołuje się na orzeczenia Sądu Najwyższego z 13 października 2006 r III CZP 75/06 i z tego samego dnia III CZ 59/06 oraz z dnia 15 listopada 2006 r. V CZ 83/06, a także z 7 grudnia 2006 r. III CZP 110/06. Powszechny Zakład Ubezpieczeń odpowiadając na skargę wnosił o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu II instancji kończącego postępowanie w sprawie. Bez wątpienia takim orzeczeniem jest nakaz zapłaty, wyrok oraz postanowienie co do istoty sprawy wydane w postępowaniu nieprocesowym. Dopuszczalnych wątpliwości odnośnie do postanowienia oddalającego zażalenie nie można uwzględnić, jeżeli zażalenie zostało złożone na postanowienie odrzucające apelację, ponieważ zamyka ono stronie drogę do dochodzenia roszczenia i – w zasadzie - wyklucza dalsze rozpoznawanie sprawy jako całości.

Zastrzeżenie w poprzednim zdaniu zawarto ze względu na dopuszczalność sytuacji wyjątkowych, np. braku winy strony w terminowym spełnieniu czynności procesowej. Dalsze wątpliwości powstające przy rozpoznawaniu skargi na niezgodność prawomocnego orzeczenia z prawem dotyczą szkody wyrządzonej przez wydanie skarżonego orzeczenia. Skarżąca konsekwentnie interpretuje punkt III wyroku Sądu Okręgowego z 11 kwietnia 2006 r. jako oddalenie (wywołane przyznaną przez Sąd Okręgowy pomyłką w naliczaniu) powództwa P. W. w zakresie żądania dwudziestu czterech rat (od 1 sierpnia 2002 r. do 31 lipca 2004 r.) renty uzupełniającej, nie konfrontując swego stanowiska z treścią uzasadnienia wyroku (str. 8 i 9) wyjaśniającego za jaki okres renta została zasądzona, a za jaki nie została zasądzona na skutek omyłki w naliczeniu oraz stwierdzającego następnie, w jakim zakresie sąd oddalił powództwo małoletniej powódki.

Przyjmując, ze względu na treść skargi, punkt widzenia skarżącej, należałoby przyjąć, że bezpodstawne oddalenie powództwa w zakresie 6000 zł 4 wypełnia pojęcie szkody, skoro powaga rzeczy osądzonej nie dopuszcza ponownego dochodzenia roszczenia. Przepis art. 4241 § 1 k.p.c. łączy szkodę z orzeczeniem, od którego przysługuje skarga. Sugeruje to podnoszoną w piśmiennictwie, konieczność bezpośredniego związku między tymi dwoma zdarzeniami ale nie oznacza, że w procesie wymagania te spełniają tylko wyroki merytorycznie rozstrzygające roszczenie.

Do takiej ścieśniającej interpretacji brak podstawy w przepisie wymagającym od skarżonego orzeczenia cechy „kończącego postępowanie w sprawie". Może więc być nim również postanowienie kończące sprawę formalnie, niedopuszczające do rozstrzygnięcia merytorycznego – jak w rozpoznawanej sprawie. Należy więc rozważyć, czy postanowienie Sądu Apelacyjnego może być uznane za niezgodne z prawem, w rozumieniu przepisów stanowiących podstawę roszczeń odszkodowawczych za szkodę wyrządzoną przez organ wymiaru sprawiedliwości przez wydanie prawomocnego orzeczenia (art. 4171 § 2 k.c. oraz art. 4241 § 1 i nast. k.p.c.) Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach podkreśla prejudycjalny charakter orzeczeń wydawanych na podstawie art. 42411 § 2 i 3 k.p.c., umożliwiający naprawienie szkody wyrządzonej wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem oraz istotę funkcji sędziego wymagającą odtworzenia z przedstawionego materiału rzeczywistego stanu faktycznego oraz dokonania subsumpcji pod właściwą normę prawną wyprowadzoną z przepisów wchodzących w rachubę, obciążoną jednak ryzykiem wykładni tych przepisów różniącej się od zapatrywania innego składu nawet tego samego sądu.

Ryzyko to zwiększa się w razie potrzeby stosowania bardziej złożonych metod wykładni. Uwzględnienie tych obiektywnych uwarunkowań działania organów wymiaru sprawiedliwości prowadzi do wniosku, że uznania prawomocnego orzeczenia sądu za niezgodne z prawem jest możliwe tylko w wypadku rażącego naruszenia istotnych przepisów postępowania a jeśli chodzi o prawo materialne, rażącego naruszenia zasad wykładni lub pominięcia standardów praktyki orzeczniczej w stosowaniu prawa (np. wyroki z 31 marca 2006 r., IV CNP 25/06 OSNC 2007 nr 1, poz. 17, z 18 stycznia 2006 r., II BP 1/06, OSNP 2006, nr 23-24, poz. 351, z 10 maja 5 2006 r., III BP 2/06, OSNP 2007, nr 9-10, poz. 127; postanowienie z 13 grudnia 2005 r., II BP 3/05, OSNP 2006, nr 21-22, poz. 323).

Uchybienia takiego nie można przypisać postanowieniu Sądu Apelacyjnego z 22 czerwca 2006 r. W treści zażalenia istotne znaczenie miał zarzut naruszenia art. 1302 § 3 k.p.c. w związku z art. 11 u.k.s.c. 2005. Skarżąca przede wszystkim starała się wykazać, że opłata podstawowa nie jest opłata stałą. Sąd Apelacyjny tę kwestię rozstrzygnął odmiennie, w sposób znajdujący następnie akceptację w uchwale Sadu Najwyższego z 10 stycznia 2007 r. sygn. III CZP 134/06,LEX nr 207715. Zapatrywanie to należy uznać za prawidłowe. Drugi wątek tego samego zarzutu zawartego w zażaleniu dotyczył dopuszczalności stosowania rygoru przewidzianego w art. 1302 § 3 k.p.c. ze względu na złożenie w jednym piśmie apelacji i wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych („opłat sądowych").

W okresie obowiązywania u.k.s.c. z 1967 r. ustalone zostały reguły postępowania w razie złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd Najwyższy kilkakrotnie opowiadał się za wstrzymaniem postępowania uzupełniającego do chwili rozstrzygnięcia takiego wniosku (np. orzeczenia z dnia 5 października 1956 r., I CZ 134/56, OSN 1957, nr 3, poz. 84, z dnia 6 grudnia 1958 r., I CR 992/58, OSN 1960, nr 2, poz. 45, z dnia 13 sierpnia 1959 r., IV CZ 95/59, OSPiKA 1961, nr 2, poz. 33, z dnia 2 listopada 1962 r., II CZ 121/62, OSNCP 1963, nr 7-8, poz. 182, z dnia 20 grudnia 1966 r., II CZ 146/66, OSNCP 1967, nr 6, po. 113, z dnia 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144).

Orzeczenia te zostały jednak wydane w odmiennym stanie prawnym, w którym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych znosiło obowiązek uiszczenia wpisu. W ustawie z 28 lipca 2005 r. przyjęto odmienne rozwiązanie. Art. 14 ust. 2 postanawiał, że opłatę podstawową pobiera się także od podlegających opłacie pism /.../ wnoszonych przez stronę zwolnioną od kosztów sądowych przez sąd. Również w art. 100 ust. 2 zd. drugie potwierdzono obowiązek uiszczenia opłaty sądowej przez stronę zwolnioną całkowicie od kosztów sądowych.

Kontekst wyrażeń ustawowych traktujących o stronie zwolnionej od kosztów przez sąd a także wyłączenie zawarte w art. 14 ust. 5 zdawał się potwierdzać zasadę bezwzględnego obowiązku 6 uiszczenia opłaty podstawowej. Orzecznictwo Sądu Najwyższego pozwoliło wprawdzie powrócić w omawianym zakresie do stanu sprzed wejścia w życie u.k.s.c. 2005 r., wymagało to jednak kilku miesięcy potrzebnych dla ukształtowania się praktyki (postanowienie z 7 listopada 2006 r. I CZ 91/06, LEX nr 276374, uchwała z 13 października 2006 r., III CZP 75/06, OSNC 2007/6/86).

Mimo, że pogląd prawny Sądu Apelacyjnego nie ostał się w świetle późniejszych orzeczeń Sądu Najwyższego, nie można temu Sądowi postawić zarzutu kwalifikowanej wadliwości, a tym samym orzeczenia o jego niezgodności z prawem. Odmienne stanowisko oceniające wcześniejsze orzeczenia na podstawie kryteriów ustalonych później, szkodziłoby funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości, bowiem obawa przed wydaniem orzeczenia, które nie znajdzie powszechnej aprobaty i pociągnie odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa mogłaby powodować przewlekłość postępowania.

Z przyczyn wyżej podanych Sąd Najwyższy uznał, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest nieuzasadniona i oddalił ją podstawie art. 42411 § 1 k.p.c., odstępując od obciążenia powódki kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. jz