Supreme Court allows appeal against court fee waiver denial due to procedural error in assessing financial status.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court overturned the Appellate Court's dismissal of the plaintiffs' cassation appeal, which had been rejected for non-payment of fees. The plaintiffs argued the Appellate Court erred by ignoring two prior financial declarations and supporting evidence submitted earlier in the proceedings. The Court held that the Appellate Court violated procedural law by failing to consider existing documents that demonstrated the plaintiffs' inability to pay, thereby unlawfully denying the waiver of court costs.
Legislator headnote
AI generatedArt. 113 k.p.c.; Art. 114 k.p.c.: The court must consider all relevant evidence regarding a party's financial status, including prior declarations and documentary proof, when deciding on the waiver of court costs to ensure the right of access to court is not rendered illusory.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedFull text
Sygn. akt III CZ 20/06 POSTANOWIENIE Dnia 12 kwietnia 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Strus (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z powództwa A.L. i M.F. przeciwko Powiatowi S. DPS o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 kwietnia 2006 r., zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 21 października 2005 r., sygn. akt [...], uchyla zaskarżone postanowienie. 2 Uzasadnienie Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 21 października 2005 r. odrzucił skargę kasacyjną powodów od wyroku tego Sądu z dnia 7 czerwca 2005 r., a to z tej przyczyny, że nie została opłacona w terminie. W zażaleniu na to postanowienie powodowie wnieśli o jego uchylenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Trzeba zauważyć, że wprawdzie postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 8 września 2005 r. odmawiające powodom (omyłkowo w postanowieniu napisano: „wniosku strony pozwanej” – k. 406) zwolnienia od kosztów sądowych (opłaty od kasacji) nie podlega zaskarżeniu zażaleniem (ani kasacją), to jednak okoliczność ta nie zwalniała tego Sądu od rozstrzygnięcia w przedmiocie wniesionego na to postanowienie zażalenia. W tym stanie rzeczy jest oczywiste, że intencją rozpoznawanego zażalenia jest poddanie kontroli przez Sąd Najwyższy wymienionego postanowienia z dnia 8 września 2005 r.
Drogę ku temu otwiera fakt, że nie podlega ono, jak wskazano, zaskarżeniu zażaleniem. Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 8 września 2005 r. odmówił powodom zwolnienia od opłaty od kasacji, gdyż, w jego ocenie, złożone przez ich pełnomocnika oświadczenie „nie zawiera dokładnych danych, ani o stanie majątkowym, ani o stanie rodzinnym”. Wychodząc z tego założenia Sąd Apelacyjny z naruszeniem art. 113 k.p.c. (uchylonego z dniem 2 marca 2006 r.) pominął, że powodowie w sprawie dwukrotnie składali przewidziane w § 1 tego przepisu oświadczenia, mianowicie z dnia 15 lutego 2003 r. (k. 85 – 86) oraz z dnia 31 marca 2005 r. (k. 364 – 365), a ponadto, że przedłożyli dowody (k. 90 – 161, 367 – 368) mające wskazywać, że „nie mają dostatecznych środków na koszty sądowe".
Nie można zaś wykluczyć, że te dowody bezzasadnie pominięte przez Sąd Apelacyjny mogły być pomocne w ocenie zasadności wniosku powodów. Sąd ten rozpatrując wniosek powodów powinien je brać pod uwagę pomimo niewskazania ich we wniosku. 3 Koszty sądowe w sprawach cywilnych, w tym również gospodarczych, mogą stanowić skuteczną barierę uniemożliwiającą stronie wniesienie sprawy do sądu, czy też, jak w sprawie, wniesienie środka zaskarżenia od wydanego już orzeczenia sądowego. Prawo do sądu nie może być prawem „papierowym".
Oznacza to, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić tamę do sądowego rozpatrzenia sprawy, czy też środka zaskarżenia sąd jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwi stronie (realnie) ich wniesienie. Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.