Legislator Case Law & Legislation
II CK 791/04 AI generated

Supreme Court dismisses appeal, ruling assignment restrictions in contract annexes are valid against assignees.

Case Number II CK 791/04
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal regarding the validity of an assignment restriction found in an annex to a construction contract. The appellant argued that such a restriction was ineffective because it appeared only in an attachment rather than the main contract text. The court rejected this formalistic view, holding that the annexes were integral parts of the contract and thus the restriction was binding on the assignee.

Legislator headnote

AI generated

Art. 514 k.c.; A contractual clause prohibiting assignment is valid against an assignee if the restriction is contained in documents that constitute an integral part of the written instrument establishing the claim.

Keywords

AI generated
assignment of claims assignment restriction contractual annexes binding on assignee formalistic interpretation integral part of contract assignment law

Cited Legislation

AI generated
Art. 514 k.c.
3 Nie ulega wątpliwości, że treść art. 514 k.c. ma na względzie ochronę nabywcy wierzytelności.
Art. 393 § 12 k.p.c.
zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (art. 39312 w zw.
art. 514 k.c
W kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego powód zarzucił naruszenie art. 514 k.c.
art. 98 § 1 k.p.c

Cited Case Law

AI generated

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt II CK 791/04

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lipca 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Helena Ciepła (przewodniczący) SSN Antoni Górski (sprawozdawca) SSN Maria Grzelka w sprawie z powództwa „G.(...)” - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. przeciwko „S.(...)” - Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P. oraz „B.(...)” - Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 20 lipca 2005 r., kasacji strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 17 września 2004 r., sygn. akt I ACa (...), oddala kasację; zasądza od powoda na rzecz pozwanej „B.(...)” - spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2004 r., uwzględniając powództwo „G.(...)” sp. z o. o. w Ł., zasądził na jego rzecz od pozwanej „S.(...)” sp. z o. o. w P. kwotę 128.635,91 zł z odsetkami i kosztami procesu tytułem zapłaty za dostawy betonu. Zapłata tej należności została zabezpieczona umową z dnia 17 marca 2003 r. o przelewie wierzytelności. Na mocy tej umowy odbiorca betonu - Spółka „S.(...)” - 2 przeniosła na rzecz powoda wierzytelność przysługującą jej w stosunku do pozwanej I.(...) sp. z o.o. w W., jako do głównego wykonawcy robót budowlanych.

Sąd Okręgowy oddalił jednak powództwo przeciwko spółce warszawskiej. W ocenie Sądu bowiem przelew wierzytelności wynikających z umowy z dnia 17 marca 2003 r. jest bezskuteczny, ponieważ w umowie zawartej pomiędzy pozwanymi spółkami z dnia 19 października 2002 r. na wykonanie prac związanych z ułożeniem posadzki, znajdowało się zastrzeżenie ograniczające zbywalność wierzytelności objętych tą umową. Zbycie było możliwe tylko za zgodą drugiej strony tej umowy. Zastrzeżenie to nie znalazło się wprawdzie wprost w samym tekście umowy z dnia 19 października 2002 r. lecz w jednym z załączników do niej, ale to nie ma wpływu na zastosowanie w sprawie art. 514 k. c.

Dokument zamówienia z dnia 19 października nie stanowił bowiem samodzielnej i wystarczającej podstawy roszczenia i jako taki powinien być rozpatrywany całościowo z innymi dokumentami, na który się powołuje, a które zostały wyliczone w nim w sposób jasny i wyczerpujący. Apelacja powoda zaskarżająca rozstrzygnięcie o oddaleniu powództwa przeciwko spółce warszawskiej, została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 17 września 2004 r. Sąd ten podzielił stanowisko Sądu I – ej Instancji co do tego, że zastrzeżenie wyłączające możliwość przelewu wierzytelności wynikającej z dokumentu nie musi być sformułowane bezpośrednio w treści tego dokumentu, lecz może znajdować się w jednym z załączników do niego.

W rozpoznawanej sprawie znalazło się w dokumentacji precyzującej szczegółowe warunki administracyjne wykonania umowy głównej. Załączniki do umowy głównej z dnia 19 października 2002 r. zostały zresztą wprost określone mianem „dokumentów kontraktowych”, co w sposób jednoznaczny przesądza o tym, że z woli stron są częścią umowy głównej. Dlatego Sąd Apelacyjny potwierdził stanowisko, że umowa cesji wierzytelności dokonana pomiędzy pozwanymi spółkami wbrew zastrzeżeniu o konieczności wyrażenia zgody przez dłużnika jest bezskuteczna, wobec czego oddalenie powództwa przeciwko spółce I.(...) było prawidłowe.

W kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego powód zarzucił naruszenie art. 514 k.c. przez błędne przyjęcie, że ograniczenie przelewu wierzytelności względem nabywcy jest skuteczne również wówczas, gdy wzmianka o tym zastrzeżeniu nie jest zamieszczona w piśmie stwierdzającym wierzytelność, a wynika z załączników do tego pisma. Na tej podstawie powód wniósł o uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę „i orzeczenie co do istoty sprawy”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

3 Nie ulega wątpliwości, że treść art. 514 k.c. ma na względzie ochronę nabywcy wierzytelności. Umowna klauzula zakazująca przelewu jest bowiem skuteczna względem nabywcy tylko wtedy, kiedy samo pismo, w którym stwierdzona została wierzytelność, zawiera wzmiankę o tym zastrzeżeniu albo, kiedy nabywca o tym zastrzeżeniu wiedział. Ponieważ druga ewentualność nie wchodzi w sprawie w grę, podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma interpretacja określenia „stwierdzenie wierzytelności pismem”. W uzasadnieniu uchwały z dnia 6 lipca 2005 r.

III CZP 40/05 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że chodzi tu o każdy dokument pisemny, stwierdzający istnienie wierzytelności objętej cesją (funkcja dowodowa tego dokumentu) oraz dostatecznie identyfikujący ją pod względem przedmiotowym i podmiotowym (funkcja identyfikacyjna dokumentu). Zdaniem Sądu, wyrażonym w tej uchwale, takie funkcje może spełniać zarówno sama pisemna umowa tworząca określoną wierzytelność, jak i dokument potwierdzający spełnienie świadczenia jednej ze stron, jeżeli samej umowy nie sporządzono w formie pisemnej, wreszcie faktura VAT, wystawiona przez wierzyciela i potwierdzona przez dłużnika.

W niniejszej sprawie może być mowa tylko o pierwszej postaci takiego dokumentu. Stanowi go umowa zawarta przez pozwane Spółki w dniu 19 października 2002 r. na wykonanie posadzki w trzech pomieszczeniach: hali produkcyjnej, pomieszczeniu technicznym i w biurze. Wartość tych prac strony ustaliły na kwotę 204.424 zł. W treści umowy odwołały się do załączników określonych mianem „dokumentów kontraktowych”. W jednym z nich, zwanym „dokumentacją przetargową administracyjną” zawarły zastrzeżenie o zakazie przelewu wierzytelności bez zgody dłużnika.

Należy podzielić stanowisko Sądu Apelacyjnego, iż taka konstrukcja tej umowy usprawiedliwia wniosek, że zastrzeżenie dotyczące zakazu przelewu wierzytelności jest skuteczne wobec nabywcy. Wyraźne i bezpośrednie odesłanie umowy do wymienionych w niej „dokumentów kontraktowych” pozwala przyjąć, że dokumenty te stanowiły część składową samej umowy, a tym samym, że zawarta w jednym z tych załączników klauzula umowna z art. 514 k.c. jest skuteczna w stosunku do nabywcy wierzytelności. Odmienne stanowisko, prezentowane w kasacji, iż trzeba się tu ograniczyć do tekstu samej umowy z dnia 19 października 2002 r. jest przesadnie formalistyczne i niesłusznie zawężające wykładnię art. 514 k.c. do dosłownego brzmienia tego przepisu, bez uwzględniania konkretnego sposobu formułowania umowy, stwierdzającej wierzytelność, objętą przelewem. 4 Dlatego kasacja podlegała oddaleniu, z zasądzeniem od strony powodowej na rzecz pozwanej Spółki w P. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (art. 39312 w zw. z art. 98 § 1 k.p.c.).